دیجیتال مارکتینگ چیست؟ آموزش بازاریابی دیجیتال و اصطلاحات آن
- مقالات آموزشی
- بروزرسانی شده در

بذارید همین اول یه قول بهتون بدم: اگه تا آخر این مقاله همراهم بمونید، هر چیزی که تا الان دربارهی دیجیتال مارکتینگ توی ذهنتون شکل گرفته رو کنار میذارید و از نو میسازیدش. من قرار نیست تعریفهای تکراریای که همهجا خوندید رو دوباره جلوی چشمتون بذارم؛ قراره یه جور دیگه به این موضوع نگاه کنیم.
اول از همه یه سوءتفاهم رو برطرف کنیم: دیجیتال مارکتینگ به معنای بازاریابی آنلاین نیست. بازاریابی آنلاین فقط یه تیکهی کوچیک از یه ماجرای خیلی بزرگتره. توی این مقاله میخوام همهی این ماجرا رو براتون باز کنم؛ از مفاهیم گرفته تا ابزارها و تکنیکها.
راهاندازی کسبوکار این روزها کار سادهای نیست، این رو قبول دارم. ولی ما توی دورهای زندگی میکنیم که بدون دنیای وب عملاً هیچ کسبوکاری روی پا نمیمونه. پس بیاید قدم به قدم با هم جلو بریم.
آنچه در این مقاله میخوانید
دیجیتال مارکتینگ چیست
احتمالاً قبل از اینکه سراغ این مقاله بیاید، چند تا مطلب دیگه هم خوندید و به جوابهایی مثل «هر بازاریابیای که توی بستر آنلاین انجام بشه» یا «یه نوع بازاریابی نوین» رسیدید. ولی بذارید بهعنوان کسی که سالهاست توی این حوزه مطالعه میکنه یه نکته رو رک بهتون بگم: چون دیجیتال مارکتینگ زیرمجموعهی مارکتینگه و مارکتینگ هم یکی از رشتههای علوم انسانیه، اصلاً یه تعریف واحد و بیچونوچرا براش وجود نداره. نه برای مارکتینگ، نه برای دیجیتال مارکتینگ.
پس بیاید بهجای چسبیدن به یه تعریف خشک، اصل ماجرا رو بگیریم. من توی یه جمله بهتون میگم دیجیتال مارکتینگ چیه:
استفاده از هر نوع ابزار دیجیتال و الکترونیکی در راستای اهداف بازاریابی.
همین. حالا با این نگاه یه چیز جالب دستتون میاد؛ اینکه دیجیتال مارکتینگ اصلاً پدیدهی نوظهوری نیست و قدمت زیادی داره. راستش رو بخواید ریشهاش برمیگرده به زمانی که رادیو اختراع شد. همون موقع که رادیو کمکم توی خونهی مردم جا باز کرد و هرکسی یکی گوشهی خونه یا محل کارش داشت، همونجا بود که فکر تبلیغات و بازاریابی از طریق این ابزار به سر آدمها زد.
یه نکتهی مهم رو هم اینجا بگم و رد بشم: بازاریابی دیجیتال همیشه روی محتوا سواره. اگه میخواید یه دیجیتال مارکتر خوب باشید، باید در کنار بازاریابی، محتوا رو هم خوب بشناسید تا بتونید از پس ذهن مخاطب بربیاید.
خلاصه اینکه دیجیتال مارکتینگ یعنی استفاده از هر ابزار دیجیتال؛ نه فقط گوگل و اینستاگرام.
چهارچوب کلی دیجیتال مارکتینگ چیست
بازاریابی دیجیتال رو میشه توی یه چهارچوب چهار مرحلهای دید. بیاید این چهار مرحله رو با هم مرور کنیم، چون این نقشهی راه کل ماجراست.

جذب مخاطب
اولین قدم توی قیف فروش، جذب مخاطبه. اینجا کارتون اینه که با ابزارهای دیجیتال کاری کنید که مشتری خودش شما رو پیدا کنه. جذب مخاطب دو تا مسیر داره: ارگانیک و تبلیغاتی.
- ارگانیک: توی این روش شما کاری میکنید که مخاطب خودش سراغتون بیاد. دقیقاً مثل وقتی که پستتون بهصورت رایگان به اکسپلور میره، یا یکی یه کلمهی کلیدی رو سرچ میکنه و سایت شما رو میبینه و واردش میشه. اینجا مخاطبه که داره شما رو جستوجو میکنه.
- تبلیغاتی: توی این روش شما جلوی چشم مخاطب ظاهر میشید و بهش اجازه میدید که تصمیم بگیره ارزش دنبالشدن دارید یا نه.
علاقهمند سازی و مقایسه
توی این مرحله مخاطب شما رو دیده و جذب شده، حالا نوبت اینه که شما رو با بقیه مقایسه کنه و ببینه کدوم بهتره. اگه توی این مسیر بتونید سرگرمش کنید یا یه ارزش واقعی براش بسازید، بهتون علاقهمند میشه و آمادهی مرحلهی بعده.
دیجیتال مارکتینگ و فروش
حالا باید فکر خرید رو توی ذهن مخاطب بکارید؛ باید ترغیبش کنید که بهخاطر همهی ارزشهایی که براش خلق کردید، از شما خرید کنه. اگه این اولین خرید مشتریه، پیشنهادم اینه که از مبلغ کم شروع کنید و بعد کمکم برید سراغ مبالغ بالاتر. آدمها راحتتر به یه خرید کوچیک «بله» میگن و همون بلهی اول توی ادامهی مسیر خیلی به کارتون میاد.
وفادار کردن مشتری
و اما مهمترین مرحله؛ وفادارسازی. غیر از اینکه باید محصول خوبی ارائه بدید، لازمه یه سری کار حسابشده هم انجام بدید تا مشتری واقعاً بهتون وفادار بشه.
یه مثال بزنم که ملموستر بشه. فرض کنید فروشگاه عطر دارید. بعد از اینکه مشتری یه عطر خرید، شمارهاش رو بگیرید و ازش بپرسید این عطر حدوداً چند ماه دیگه تموم میشه. جوابش رو یادداشت کنید و درست سر همون تاریخ بهش زنگ بزنید. بعد از یه گپوگفت کوتاه، ازش بپرسید عطرش چطور بوده و بگید پک جدیدش آمادهست، اگه بخواد براش میفرستید. این مشتری از این توجه ذوق میکنه، با خوشحالی ازتون تشکر میکنه و توی ادامه هم شما رو به بقیه معرفی میکنه. این یعنی یه مشتری وفادارِ شگفتزده.
توی دیجیتال مارکتینگ باید همهی این چهارچوب رو رعایت کنید، منتها با ابزارهای دیجیتال. یه توصیهی دوستانه هم بکنم: برای مدیریت مشتریهاتون حتماً یه نرمافزار CRM خوب تهیه کنید.
بازاریابی دیجیتال آنلاین است یا آفلاین
اینجا یه تقسیمبندی مهم داریم. بازاریابی دیجیتال دو دسته میشه: آنلاین و آفلاین.
به هر بازاریابیای که پایهاش شبکههای اجتماعی، موتورهای جستوجو و بقیهی ابزارهای اینترنتی باشه، میگیم بازاریابی دیجیتال آنلاین. ولی وقتی از ابزارهایی مثل رادیو، تلویزیون یا بیلبوردهای دیجیتال استفاده میکنید، وارد دنیای بازاریابی دیجیتال آفلاین شدید. جفتشون دیجیتالان، فرقشون سر اینه که پای اینترنت وسطه یا نه.
انواع ابزارهای بازاریابی دیجیتال
حالا میرسیم به بخش شیرین ماجرا؛ ابزارها. ولی قبلش یه ذهنیت رو درست کنم: دیجیتال مارکتینگ یه کار گروهی و تا حدی دشواره و راستش رو بخواید بهتنهایی از پس همهاش برنمیاید. پس این رو همیشه یادتون باشه.
بازاریابی از طریق وبسایت
اولین حرفم اینه: آدم عاقل همهی تخممرغهاش رو توی یه سبد نمیچینه. چرا این رو میگم؟ چون آدمهای زیادی فکر میکنن با ساختن یه پیج اینستاگرام دیگه به سایت احتیاجی ندارن. این درست مثل اینه که فرماندهی یه ارتش بگه حالا که خط مقدم رو داریم، دیگه به پایگاه نظامی احتیاجی نیست!
وبسایت پایگاه اصلی شماست؛ تنها جایی که اختیار همهچیز دست خودتونه. اونجا میتونید اطلاعات مخاطب رو کامل نگه دارید، بازاریابی درونگرا انجام بدید و کاری کنید که مشتری مستقیم از خودتون خرید کنه. ولی توی اینستاگرام یا هر جای دیگه، شما مجبورید تبلیغات کنید و بازاریابی برونگرا انجام بدید تا مشتری علاقهمند بشه، بعد بیاد توی سایت و از شما بخره.
پس حواستون باشه؛ دیجیتال مارکتینگ فقط یه ابزار نداره. سعی کنید از همهشون استفاده کنید.
بهینهسازی برای موتورهای جستجو یا SEO
سئو یا SEO مخفف عبارت Search Engine Optimization، یعنی بهینهسازی وبسایت برای موتورهای جستوجو مثل گوگل و بینگ. این مهارت کمکتون میکنه سایت و مقالههاتون توی نتایج اول گوگل بالا بیان و ورودیهای زیادی از موتورهای جستوجو بگیرید. فعلاً هم که بزرگترین موتور جستوجوی دنیا گوگله.
ابزارهای سئو: ابزارهایی مثل SEM و Moz به دردتون میخورن تا ببینید کاربرهایی که دنبال خدمات شما هستن چه کلمههایی رو سرچ میکنن. با همینها میتونید رقباتون رو هم تحلیل کنید؛ ببینید بیشترین ورودی سایتشون از کدوم کلمهی کلیدیه و از روی همین اطلاعات مسیر سئوی خودتون رو بچینید. این ابزارها سرعت رشدتون رو توی اینترنت چند برابر میکنن.
تحلیل و آنالیز دیتای وبسایت
تحلیل دادههای سایت یکی از مهمترین کارهاییه که بهعنوان صاحب یه سایت باید بهش دقت کنید. مثلاً ممکنه بخواید بدونید کدوم صفحهتون چشمنوازتره، کدوم سریعتر لود میشه، ایرادهای سایتتون کجاست، یا حتی همین الان چند نفر روی سایتتون فعالان و دارن چیکار میکنن.

یا فرض کنید میخواید یه کمپین فروش راه بندازید و تست A/B انجام بدید؛ یعنی توی نسخهی A یه نوع محتوا نشون بدید و توی نسخهی B یه نوع دیگه. اینجا به ابزاری احتیاج دارید که نتیجهی تست رو نشونتون بده تا بفهمید کدوم موفقتر بوده. بیاید دو تا ابزار خوب معرفی کنم.
گوگل آنالیتیکس: یکی از مهمترین ابزارهای این حوزه، Google Analytics هست که کلی اطلاعات ارزشمند مثل مسیر خرید کاربر و آمار دقیق بازدید روزانه و لحظهای رو بهصورت رایگان در اختیارتون میذاره. فقط چون ما تحریم هستیم، استفاده ازش یهکم دردسر داره و به فیلترشکن احتیاج پیدا میکنید. یکی از کاربردهای عالیاش هم همون تست A/B هست؛ میتونید یه صفحه رو به دو شکل مختلف طراحی کنید و ببینید کاربر با کدوم ارتباط بهتری برقرار میکنه.
متریکس: فرض کنید یه ماهه یه کمپین تبلیغاتی راه انداختید و اون رو توی تلگرام، گوگل، اینستاگرام و چند تا سایت مختلف پخش کردید. حالا لازم دارید بدونید بیشترین ورودیتون از کدوم کانال بوده تا دفعهی بعد روی همون بیشتر سرمایهگذاری کنید. متریکس یه تحلیلگر دادهی ایرانیه که به سوالهایی مثل این جواب میده: مخاطبهام از کدوم کانال جذب شدن؟ رفتار کاربرها توی سایت یا اپلیکیشن چطوره؟

اگه برای استفاده از ابزارهای ایرانی دودل هستید، خیالتون راحت باشه؛ کیفیت ابزارهای ایرانی این حوزه امروز خیلی بالا رفته و میتونید با خیال آسوده ازشون استفاده کنید.
بازاریابی شبکههای اجتماعی
بازاریابی شبکههای اجتماعی یا Social Media Marketing یکی دیگه از مسیرهای بازاریابی اینترنتیه. اینجا با ابزارهایی مثل اینستاگرام و لینکدین بازاریابی محتوایی انجام میدید و با انتشار محتوای سرگرمکننده مخاطب جذب میکنید، بعد هم با کمپینهای چندمرحلهای فروش، فروشهای بزرگی رقم میزنید.
تبلیغات شبکههای اجتماعی: تبلیغات توی جایی مثل اینستاگرام دو حالت داره؛ یکی تبلیغاتی که پیجها و آدمهای مشهور انجام میدن، و یکی هم سیستم پروموشن خود پلتفرم. متأسفانه بهخاطر تحریمها ما به پروموشن اینستاگرام دسترسی نداریم، در حالی که این روش خیلی هدفمنده، چون اینستاگرام از روی دادههاش دقیقاً میدونه فلان محتوا رو به کی نشون بده. پس عملاً تنها مسیر ما برای تبلیغات، اینفلوئنسر مارکتینگ و تبلیغات گستردهست. توی تبلیغات گسترده باید پیجهای عمومی و صفحههای دانستنی رو پیدا کنید و در ازای پرداخت هزینه، تبلیغتون رو چه توی استوری چه بهصورت پست منتشر کنید.
اینفلوئنسر مارکتینگ: این روش اگه درست انجام بشه بازدهی فوقالعادهای داره. اگه آدمهای اثرگذار حوزهی خودتون رو پیدا کنید و ازشون بخواید شما رو تبلیغ کنن، به احتمال زیاد مشتریهای زیادی گیرتون میاد. یه مثال معروف بزنم که اندازهی این تأثیر دستتون بیاد: توی یه نشست خبری، رونالدو نوشابههای جلوش رو کنار زد و بهجاش آب گذاشت، و همین حرکت ساده تأثیر محسوسی روی برند گذاشت. حالا لازم نیست دنبال ستارههای جهانی باشید؛ بلاگرهایی که توی حوزهی کاری خودتون اثرگذارن رو پیدا کنید و ازشون بخواید محصولتون رو معرفی کنن.
تحلیل دادههای شبکههای اجتماعی: داشتن داده از پلتفرمهایی مثل اینستاگرام کمکتون میکنه سلیقهی مخاطبتون رو بشناسید و از قبل محتوای موردپسندش رو بسازید. برای این کار ابزارهای ایرانی خوبی ساخته شده که یکی از معروفترینهاشون نوینهابه؛ باهاش میتونید چند تا شبکهی اجتماعیتون رو از یه پنل مدیریت کنید و آنالیزهای دقیقی بگیرید. البته خود اینستاگرام هم توی بخش Insight اطلاعات مفیدی مثل میزان اشتراکگذاری، ورودی از اکسپلور و هشتگها و سن و جنسیت مخاطبها رو بهتون میده؛ ولی اگه چند تا شبکه داشته باشید، ابزارهایی مثل کاوان و سوشالیو و نوینهاب واقعاً به کارتون میان.
بازاریابی محتوا یا Content Marketing
بازاریابی محتوا همهجا هست. شما هر روز، توی هر پلتفرمی و توی هر گفتوگویی، دارید یهجور محتوا ارائه میدید. حالا اگه یاد بگیرید این مسیر تولید و ارائهی محتوا رو با یه استراتژی درست پیش ببرید، به یه بازاریاب محتوا تبدیل میشید؛ و باور کنید این تقریباً یعنی نصف راه دیجیتال مارکتینگ رو رفتید. برای مدیریت پروژهها و تیم محتواتون هم میتونید از ابزاری مثل ترلو کمک بگیرید.
بازاریابی محتوا یکی از پردرآمدترین بخشهای این حوزهست. یادتون باشه عادت خرید آدمها عوض شده. مشتری امروز بیش از هر زمان دیگهای به اطلاعات دقیق و کاربردی احتیاج داره؛ دلش میخواد بدونه محصولی که میخره چه قابلیتهایی داره و چطور باید ازش استفاده کنه. خودتون رو بذارید جای مشتری: قبل از خرید یه گوشی، اول ویدئوهای نقد و بررسیاش رو با دقت تماشا میکنید و حس بعد از خرید رو قبل از خرید تجربه میکنید. دقیقاً همینجاست که به بازاریابی محتوا احتیاج دارید. کلید اصلی فروش دست محتوای مناسب شماست.
فروش با چت آنلاین
این روزها وارد هر سایتی که میشید یه چتباکس کوچیک گوشهی صفحه میبینید که آمادهست به سوالهاتون جواب بده. همین چتباکس ساده میتونه احتمال فروشتون رو بالا ببره. از میون ابزارهای ایرانی این حوزه میتونم رایچت، دینگچت، ریتین، دیالوگ و چتیاتو رو معرفی کنم.

تیکت و پشتیبانی: سیستم تیکت هم یکی از بخشهای مهم سایته که مستقیماً به فروش کمک میکنه. اگه میخواید چت مارکتینگ درستوحسابی داشته باشید، حتماً سیستم تیکت رو فعال کنید؛ چون آسونترین فروش، فروش به مشتری قبلیه و مشتریهای قدیمی معمولاً از همین راه با پشتیبانی در ارتباطان. یکی از ابزارهایی که میتونید برای این بخش استفاده کنید، پشتوان هست که خودمون توسعش دادیم.

رپورتاژ آگهی
اگه میخواید سئوی بهتری داشته باشید و برندسازی درجهیک انجام بدید، انتشار رپورتاژ آگهی یکی از کارهای اصلیایه که باید بهش فکر کنید. توی این روش از طریق پلتفرمهایی مثل تریبون محتواتون رو منتشر میکنید. حسن این پلتفرمها اینه که سایتهای متناسب با نیاز و هدفتون رو در اختیارتون میذارن تا آگهیتون رو همونجا منتشر کنید. این کار بهخاطر بکلینکی که بهتون میرسه، کمک بزرگی به سئوی سایتتون میکنه و آمار دقیق بازدید هم بهتون میده.
ابزار کوتاهکننده لینک
گاهی یکی میخواد لینک شما رو برای یه نفر دیگه بفرسته، اما لینکتون طولانیه؛ و اگه لینک صفحهی فارسی باشه که دیگه همهی کاراکترها بههم میریزن و حال مخاطب رو میگیرن. برای همین بهتره از ابزارهای کوتاهکنندهی لینک استفاده کنید. از نمونههای خارجی میشه به bit.ly اشاره کرد و از نمونههای ایرانی به لینکپی و پیلینک. این کار ظاهر محتواتون رو هم جذابتر میکنه.
مشارکت در فروش یا افیلیت مارکتینگ
مشارکت در فروش قصهی تازهای نیست؛ از قدیم هم آدمهایی مثل دلالهای ملک و خودرو با فروش محصول دیگران سود میکردن. اما با اومدن دیجیتال مارکتینگ، این شغل هم اینترنتی شد.
توی این مدل، آدمهایی که دانش دیجیتال مارکتینگ و بازاریابی محتوا دارن، شروع میکنن به معرفی و فروش محصولاتی که خود تولیدکنندهها نمیتونن خوب بفروشن. جذابیت این کار اینه که هزینهی چندانی نمیخواد؛ با همون مهارت دیجیتال مارکتینگ و یه لپتاپ و موبایل میشه درآمد ساخت. سود این کار هم معمولاً بین ۱۵ تا ۳۰ درصده.
تبلیغات گوگل یا Google Ads
هر وقت پای اینترنت و بازاریابی اینترنتی وسط باشه، صددرصد پای گوگل هم به میون میاد. گوگل یکی از قویترین ارائهدهندههای سرویس دیجیتال مارکتینگ دنیاست و سیستم تبلیغاتیاش، یعنی گوگل ادز، کمکتون میکنه تا برای مدتی توی یه کلمهی کلیدی، اولین لینک نتایج گوگل باشید.
این تبلیغات معمولاً با علامت Ad نشون داده میشن تا کاربر بفهمه نتیجهی تبلیغاتیه، نه نتیجهی سئویی. یه سوال پرتکرار هم همینجا پیش میاد: آیا گوگل ادز روی سئوی سایت اثر میذاره؟ جواب خیره. گوگل نتایج ارگانیک رو بر پایهی اعتبار نشون میده و سئو تنها راهیه که وبمسترها باید باهاش برای رتبهی بهتر بجنگن. گوگل ادز صرفاً یه تبلیغه که به شناختهشدن برندتون کمک میکنه.
ایمیل مارکتینگ
ایمیل مارکتینگ یکی از رایجترین روشهای بازاریابی اینترنتیه؛ یعنی از طریق ارسال ایمیل، هم برندسازی میکنید، هم محتوا منتشر میکنید و هم میفروشید. توی این روش معمولاً اول مخاطب رو با سئو وارد یه صفحه میکنید و با یه پیشنهاد ارزشمند و به قول معروف رد نشدنی، کاری میکنید که خودش اطلاعاتی مثل ایمیل یا شماره تلفنش رو در اختیارتون بذاره. از اون به بعد میتونید خبر تخفیفها و بهترین مقالههای هفته رو براش بفرستید.
این کار باعث میشه همیشه توی ناخودآگاه مخاطب بمونید و هر وقت به خدمات شما احتیاج داشت، اول سراغ خودتون بیاد. پس ایمیل مارکتینگ رو دستکم نگیرید.
فقط یه نکته: بالا بودن قیمت دلار روی هزینهی سیستمهای ایمیل مارکتینگ اثر میذاره و همین گاهی ما رو مجبور میکنه سراغ SMS مارکتینگ بریم. توصیهی من اینه که اگه از پس هزینهاش برمیاید، حتماً ایمیل مارکتینگ رو انجام بدید.
تبلیغات بنری اینترنتی
یکی دیگه از ابزارهای جذب مشتری، تبلیغات بنریه. کارش اینه که یه بنر تبلیغاتی طراحی میکنید و از طریق پلتفرمهایی مثل یکتانت اون رو منتشر میکنید. بنرتون توی سایتهای پربازدید خبری و مجلهای مثل زومیت نشون داده میشه و علاوه بر سئو، به برندسازیتون هم کمک میکنه. هزینهی این نوع تبلیغات هم معمولاً کلیکی حساب میشه؛ یعنی به ازای هر کلیک پرداخت میکنید.

تبلیغات همسان
از اسمش پیداست؛ توی تبلیغات همسان، بنر شما طوری نمایش داده میشه که کاربر خیلی متوجه تفاوتش با بقیهی بخشهای سایت نشه. راستش تبلیغات گوگل هم یه نوع تبلیغ همسانه، چون لینک سایت شما دقیقاً شبیه بقیهی لینکها نشون داده میشه. به نظر من این نوع تبلیغات بیشتر به درد برندسازی میخوره.
پوش نوتیفیکیشن
حتماً براتون پیش اومده که وارد یه سایت شدید و بالا سمت چپ یه پیام دیدید که میپرسه اجازه میدید مطالب جدید رو بهتون خبر بدم؟ اگه گزینهی «اجازه» رو بزنید، از چند ساعت بعد براتون پوش نوتیفیکیشن فرستاده میشه. توصیهام اینه که از این روش زیاد استفاده نکنید، چون ممکنه کاربر احساس کنه به حریمش تجاوز شده.

ریتارگتینگ یا هدفگیری مجدد
این یکی شاید براتون تازه باشه. تصور کنید یه مشتری تا درگاه پرداخت میره ولی خرید نمیکنه. مثلاً فروشگاه کفش دارید؛ یکی وارد سایتتون میشه، از یه کفش خوشش میاد، اون رو به سبد خرید اضافه میکنه، وارد پروسهی خرید میشه اما آخر کار منصرف میشه. حالا اگه بتونید همین مشتری رو توی یه سایت دیگه پیدا کنید و دوباره وسوسهاش کنید، چه حس خوبی دارید؟
خوشبختانه دیجیتال مارکتینگ این قدرت رو داره. با استفاده از کوکیهای مرورگر کاربر، میشه تبلیغات شخصیسازیشده بهش نشون داد. یعنی ممکنه الان از دیجیکالا دارید خرید میکنید، وسط کار منصرف میشید و به سایت زومیت میرید، و همونجا توی جایگاه تبلیغات، دوباره بنر همون کالایی رو میبینید که از خریدش منصرف شده بودید. از پلتفرمهای ایرانی، یکتانت و مدیااد توی این زمینه کمکتون میکنن و از نمونههای خارجی هم میشه به Outbrain و Taboola اشاره کرد.
بذارید یهکم بیشتر بازش کنم. ریتارگتینگ نوعی بازاریابیه برای وقتی که یه سایت conversion based دارید؛ سایتی که کلی روش کار کردید تا آدمها رو به سمتش بکشونید. حالا وقتش رسیده کاری کنید که همون آدمها دوباره برگردن. از نظر آماری حدود ۹۷ درصد کسایی که برای اولین بار سایتتون رو میبینن، توی همون بازدید اول چیزی نمیخرن و تعاملی هم نمیکنن. بهطور میانگین آدمها باید حداقل هفت بار برند شما رو ببینن تا بهتون اعتماد کنن و خرید کنن. پس با سرمایهگذاری روی ریتارگتینگ میتونید از برگشتن آدمها به سایتتون مطمئنتر باشید و ارزش سایتتون رو بالا ببرید.
بازاریابی درونگرا و برونگرا
بیاید این دو تا اصطلاح رو ساده تعریف کنیم. هر روشی که شما مستقیم برای جذب مشتری اقدام کنید، بازاریابی برونگراست. هر روشی که کاری کنید مشتری خودش علاقهمند بشه و سراغتون بیاد، بازاریابی درونگرا یا ربایشیه.
هر تبلیغ بنری و تبلیغ گوگلی میشه برونگرا. در مقابل، هر تولید محتوایی که بهصورت رایگان از طریق موتورهای جستوجو یا اکسپلور اینستاگرام مشتری رو به سمتتون میکشه، درونگرا حساب میشه. تولید محتوای سئوشده یکی از بهترین نمونههای بازاریابی درونگراست؛ یعنی با محتوای سئوشده مخاطب رو وارد سایت میکنید، بعد توی خود محتوا ترغیبش میکنید که سراغ بخشهای دیگه بره و بعد از جلب اعتمادش، خودش راهیِ صفحهی خرید بشه.
دیجیتال مارکتینگ آفلاین
همونطور که بالاتر گفتم، بازاریابی دیجیتال دو بخش داره و حالا نوبت بخش آفلاینه. توی این روش هم از ابزارهای دیجیتال استفاده میکنید، منتها ابزارهایی که به اینترنت احتیاج ندارن.
ابزارهای دیجیتال مارکتینگ آفلاین
دیجیتال مارکتینگ آفلاین همون ابزارهایی رو دربر میگیره که برق دارن و با قطعات دیجیتال، محتوای صوتی و تصویری و متنی رو به ما نشون میدن. بیاید چندتاشون رو با هم مرور کنیم.
بازاریابی پیشرفته محیطی
شما هر روز توی شهر با هزاران بیلبورد روشن روبهرو میشید؛ بیلبوردهایی که با کیتهای دیجیتال کار میکنن و بعضیهاشون حتی میچرخن. به این نسخهی ارتقایافتهی بیلبوردهای قدیمی میگیم بازاریابی محیطی پیشرفته. توی این دسته سمپلینگ الکترونیکی هم قرار میگیره. سمپلینگ همون بازاریابی با تستره که رنگ دیجیتال گرفته؛ مثل وقتی وارد یه موبایلفروشی میشید و نمونهی گوشیها رو برای تست جلوتون گذاشتن.
بازاریابی رادیویی
رادیو از قدیم یکی از ابزارهای قدرتمند دیجیتال مارکتینگ بوده. توی بازاریابی رادیویی گاهی برند بهصورت مستقیم تبلیغ میشه، گاهی مجری وسط حرفهاش غیرمستقیم اسم یه محصول رو میاره، و گاهی هم پیام بازرگانی پخش میشه. جالبه بدونید هنوز بخش قابلتوجهی از مردم از رادیو استفاده میکنن و این ابزار هم توی ایران هم بیرون از ایران زندهست. توی این روش میتونید اسپانسر یه برنامه بشید یا تبلیغ مستقیم انجام بدید.
بازاریابی تلویزیونی
بازاریابی تلویزیونی هنوز کارآمده و برای برندسازی میتونید روش حساب کنید. درسته که هر روز یهکم از رونقش کم میشه، اما همیشه یه مخاطب خاص خودش رو خواهد داشت.
بازاریابی تلفنی
نظر من دربارهی بازاریابی تلفنی رکه: این روش فقط وقتی کارآمده که کاربر خودش شمارهاش رو بهتون داده باشه. وگرنه تماسها سرد میشن و اغلب هم طرف تلفن رو قطع میکنه. تماسهای بدون اجازه میتونن اثر بدی روی برندتون بذارن و از شما یه برند سمج بسازن.
چرا باید از دیجیتال مارکتینگ استفاده کنیم
شاید بپرسید مگه نمیشه با بازاریابی سنتی هم مشتری جذب کرد و فروخت؟ چرا، میشه؛ و اتفاقاً کار درست اینه که از همهی کانالها استفاده کنید. اما نکته اینجاست که از وقتی دیجیتال مارکتینگ اومد، بقیهی فعالیتهای بازاریابی هم عملاً حول محور استراتژیهای دیجیتال میچرخن. این بازاریابی دیجیتاله که باید جدیتر از هر مدل دیگهای پیش بره.
بازاریابی دیجیتال در نهایت درآمد و سودتون رو بالا میبره، به محبوبیت برندتون کمک میکنه و این امکان رو میده که بهراحتی برای برندتون داستان و شخصیت بسازید. مهمتر از همه، فاصلهی بین برند و مشتری رو کم میکنه و یه صمیمیت دوطرفه میسازه. یه نکتهی مالی مهم هم اینکه بخش آنلاینِ دیجیتال مارکتینگ هزینهی بازاریابیتون رو بهشکل چشمگیری پایین میاره و نرخ بازگشت سرمایه یا همون ROI رو بهتر میکنه.
از نظر شغلی هم دیجیتال مارکتینگ یه فرصت بزرگه و کلی گرایش شغلی پردرآمد ساخته. میتونید توی هر کدوم از زیرشاخههاش متخصص بشید؛ متخصص محتوا، متخصص شبکههای اجتماعی، وبمستر، یا اصلاً دیجیتال مارکتر. دیجیتال مارکترها آدمهایی هستن که علاوه بر کار با ابزارها، مهارت مدیریت منابع انسانی و طراحی استراتژی هم دارن.
میزان رشد بازارهای دیجیتال
تحول توی دنیای دیجیتال اونقدر سریع اتفاق میافته که دیگه یه نفر بهتنهایی از پس شغلی به بزرگی دیجیتال مارکتینگ برنمیاد. کمکم زندگی دیجیتال با زندگی روزمرهی مردم یکی شده و بازاریابی دیجیتال تبدیل به یکی از نیازهای اساسی عصر تکنولوژی شده.
فرصتهای شغلی دیجیتال مارکتینگ
با گسترش روزافزون بازارهای دیجیتال، نیاز مدیران شرکتها و صنایع به دیجیتال مارکتر رو به بالاست. شما میتونید بهعنوان مدیر دیجیتال مارکتینگ، بازاریاب محتوا، بازاریاب شبکههای اجتماعی، سئوکار و دهها گرایش دیگه وارد بازار کار بشید. یکی از عجیبترین حسنهای این شغل هم اینه که میتونید از راه دور انجامش بدید. اگه دوست دارید این حوزه رو یاد بگیرید، یکی از بهترین راهها اینه که سراغ کتابهای اصلیاش برید.
کتابهای برتر دیجیتال مارکتینگ
یادگیری بازاریابی دیجیتال رو میتونید از کتابهای مرجع این حوزه شروع کنید. بیاید با هم ۹ تا کتاب خوب رو مرور کنیم.
مدیریت بازاریابی فیلیپ کاتلر: این کتاب نهفقط معتبرترین مرجع دانشگاههای دنیاست، بلکه بهترین منبع اصول و تکنیکهای کاربردی بازاریابی هم هست. به بیش از ۲۰ زبان زندهی دنیا ترجمه شده و در ۵ بخش و ۲۴ فصل تنظیم شده. این اثر نوشتهی فیلیپ کاتلره و در واقع مکمل کتاب «اصول بازاریابی» خودشه.

بازاریابی پرمحتوا: با خوندن این کتاب به یه داستانپرداز حرفهای تبدیل میشید. توی دنیایی که همه دارن حرفهای با هم رقابت میکنن، بهترین ابزار برای برندهشدن، بازاریابی محتوا به شکل درست اونه و این کتاب دقیقاً همین رو نشونتون میده.

ایده عالی مستدام: این کتاب ترجمهی یکی از پرفروشترین کتابهای حوزهی کسبوکار به نام Made to Stick هست. شما توی هر موقعیتی که باشید، حرفها و ایدهها و محصولاتی دارید که میخواید به اثرگذارترین شکل مطرحشون کنید؛ این کتاب با شش کلید طلایی یادتون میده چطور ایدههاتون رو ماندگار کنید.

قبایل: ست گادین توی این کتاب استدلال میکنه که امروز هرکسی این فرصت رو داره که یه جنبش بسازه؛ یعنی گروهی از آدمهای همفکر رو دور هم جمع کنه و کار بزرگی انجام بده. حرف اصلی کتاب اینه که رهبریکردن دیگه وظیفهی تکتک ماست.
نسل چهارم بازاریابی: این کتاب سراغ موضوعهایی مثل تولید محتوا، بازاریابی همهکاناله و مدیریت ارتباط با مشتری اجتماعی میره. یاد میگیرید جابهجایی قدرت در ارتباطات دیجیتال رو تشخیص بدید و اون رو به مزیت تبدیل کنید.

طرح بازاریابی برای کسبوکارهای کوچک: خیلی از کسبوکارهای کوچک بهخاطر بودجهی محدود، بازاریابی رو عقب میندازن. اما نویسندهی این کتاب، آلن دیب، بر اساس سالها تجربه نشون میده که داشتن یه برنامهی مشخص بازاریابی برای کسبوکار کوچک حتی مهمتر از کسبوکار بزرگه. زبان کتاب خیلی ساده و صریحه و با یه تابلوی یکصفحهای و ۹ مرحلهای، مسیر طراحی و اجرای بازاریابی رو براتون راحت میکنه.

قلاب: این کتاب مخصوص کسانیه که یه قدم مونده به شروع کسبوکارشون هستن، چون کمکشون میکنه ویژگیهای محصولشون رو بشناسن و با برنامهریزی، اون رو به چیزی ضروری برای مشتری تبدیل کنن.

دربارهی بازاریابی استراتژیک: اگه تا حالا هیچ مطالعهای دربارهی بازاریابی نداشتید، این ده مقاله رو از دست ندید. از میون صدها مقالهی هاروارد، این ده مورد بهعنوان مهمترینها انتخاب شدن تا کمکتون کنن بازاریابی رو در تجارتتون به بهترین شکل به کار بگیرید.

ارائهی ناب به سبک استیو جابز: این کتاب رو باید بارها خوند و نکتههاش رو به کار گرفت تا به یه سخنران و ارائهکنندهی حرفهای تبدیل بشید. جوری نگاهتون به شیوهی ارائهکردن عوض میشه که دیگه مثل قبل ارائه نمیدید.

دیجیتال مارکتینگ، مسیری آسان برای شروع کسبوکار
یکی از قشنگیهای این حوزه اینه که میتونید با هزینهی کم و کلی خلاقیت واردش بشید. با سئو یا با شبکههای اجتماعی مثل اینستاگرام، آپارات و یوتیوب، یا حتی با یه بلاگ ساده، میتونید کارتون رو با یه استراتژی درست و تولید محتوای رایگان شروع کنید و توی فاصلهی ۳ تا ۶ ماه اولین درآمدتون رو بگیرید.
جذب سریع با ابزارها
یکی از مهمترین دلایل رفتن به سمت دیجیتال مارکتینگ همینه که میتونید خیلی سریع سرِ قیف فروشتون رو پر کنید. این کار رو حتی با ابزارهای رایگان مثل اینستاگرام و یه سایت وردپرسی هم میشه انجام داد.
پیشرفت سریع در فروش
دیجیتال مارکتینگ یه کار اعتیادآور و جذابه، چون میتونید با یه برنامهی محتوایی درست، مشتریهای بالقوهتون رو به مشتری واقعی تبدیل کنید و درآمدتون خیلی زود شروع میشه.
نیاز به فرد متخصص
بهخاطر تقاضای بالای بازار، امروز حتی آدمهای تازهکار هم از این شغل درآمد میسازن. شما هم میتونید با یه مهارت اولیه واردش بشید و کمکم رشد کنید. اما اگه متخصص واقعی باشید، جایگاهتون کاملاً فرق میکنه. حواستون باشه اینجا وارد میدانی به پهناوری اینترنت میشید که همه دارن برای جایگاه بهتر تلاش میکنن؛ اونی که مهارت فردی بالاتری داره، برندهست. توی این صنعت حتی اگه مدیر هم باشید، باز باید خودتون پا به میدون بذارید.
تطبیقپذیری و یادگیری مهارتها
توی دیجیتال مارکتینگ هیچ محدودیتی برای یادگیری ندارید. میتونید از یه مهارت شروع کنید و وقتی ملکهی ذهنتون شد، سراغ بعدی برید. این صنعت مدام عوض میشه و شما باید خودتون رو با نیاز روز بازار تطبیق بدید. مثلاً تا دیروز محتوای متنی و بلاگها طرفدار داشتن، اما امروز بازار بیشتر به سمت ویدئو رفته؛ پس آدم زرنگ خودش رو در حوزهی ویدئو مارکتینگ هم بهروز میکنه تا جایگاهش رو از دست نده.
پیشرفت و تحول در این حوزه
دنیای دیجیتال هر روز بهروزتر از دیروزه و شما برای موندن توی این بازی باید همیشه بهروز باشید. عضو گروههای دیجیتال مارکترها بشید، هر روز مطالعه کنید و منابع انگلیسی رو هم فراموش نکنید؛ این منابع بهترین راهنمای این حوزهان.
میگ میگ رقبا
یادتونه میگ میگ چقدر سریع بود؟ شما هم باید همونقدر سریع باشید؛ سریع در شناسایی رقبا و سریع در پشتسر گذاشتنشون. خوبی دیجیتال مارکتینگ اینه که کلی توی شناخت رقبا کمکتون میکنه و با روشهایی که گفتم میتونید جایگاهشون رو بگیرید.
دیجیتال مارکتر کیست و چه وظایفی دارد
دیجیتال مارکتر کسیه که با دانش این حوزه و با در نظر گرفتن بودجه، زمان، مخاطب هدف و هدف کلی، برای بالا بردن آگاهی مخاطب از برند (تا لحظهی خرید) یه سری پلن طراحی میکنه و هدفمند دست به کار میشه. این آدمها معمولاً چند تخصص با هم دارن و با سنجش شاخصهای عملکرد یا همون KPIها، بهترین کانالها رو تشخیص میدن تا کمپینهای بعدیشون نتیجهی بهتری بده.
توی کسبوکارهای نوپا معمولاً یه دیجیتال مارکتر خودش مدیریت چند بخش رو بر عهده میگیره، اما توی سازمانهای بزرگ این نقشها از هم جدا میشن و همه زیر نظر مدیر دیجیتال مارکتینگ کار میکنن. مثلاً توی یه استارتاپ ممکنه یه نفر همزمان مدیر سئو باشه، هم ایمیل مارکتینگ، هم شبکههای اجتماعی و هم تبلیغات؛ و هر بخش KPI مخصوص خودش رو داره. توی سئو میزان ترافیک ارگانیک رو میسنجه و بهبود میده، و توی ایمیل مارکتینگ سراغ چیزهایی مثل نرخ باز شدن ایمیل و نرخ کلیک روی لینکها میره.
آیا هزینهی زیادی برای دیجیتال مارکتینگ لازم است
جواب کاملاً به استراتژیتون بستگی داره. اگه بخواید سراغ دیجیتال مارکتینگ آفلاین برید، باید بگم هزینهی سنگینی میدید و احتمالاً توی کوتاهمدت هم بازخورد چندانی نمیگیرید. اما بخش آنلاین ماجرا فرق داره؛ هم توی هزینه صرفهجویی میشه و هم توی کوتاهمدت بازخورد خوبی میگیرید. مثلاً هزینهی تولید محتوا توی شبکههای اجتماعی تقریباً صفره.
تبلیغات کلیکی هم میتونه نتیجهی خوبی همراه با برندسازی براتون بیاره. توی تبلیغات کلیکی میتونید از کلیکی چند تومان شروع کنید و تا روزی چند ده هزار تومان بالا برید و خیلی سریع به درآمد برسید.
آیا تقاضای کار برای دیجیتال مارکترها همیشگی است
کافیه به میزان استفادهی آدمها از اینترنت نگاه کنید. دهها میلیون نفر توی ایران به اینترنت دسترسی دارن و بخش بزرگی از اونها اینترنت رو با موبایلشون میگردن. هرچه سرعت اینترنت بالاتر بره و گوشیهای بهروزتر بیشتر بشن، استفاده از اینترنت هم رایجتر میشه و نیاز کارفرماها به بازاریاب اینترنتی بالاتر میره.
طبق گزارشهای مؤسسههایی مثل Forrester Research، همراه با گسترش اینترنتهای پرسرعت، تقاضا برای متخصصان دیجیتال مارکتینگ توی دنیا چند برابر شده و توی ایران هم با رسیدن اینترنت به مناطق محروم و روستاها، این تقاضا بالا رفته. دیجیتال مارکتینگ عملاً به خط مقدم اقتصادها تبدیل شده و امروز بازاریابی از طریق اینترنت برای شرکتها دیگه یه فرصت نیست، بلکه یه ضرورته. همین رشد باعث شده جای خالی دیجیتال مارکترها بیشتر حس بشه و تربیت متخصص این حوزه به یه کار حیاتی تبدیل بشه.
کدام شاخه تقاضای بیشتری دارد
پرتقاضاترین تخصصهای این حوزه اینها هستن: استراتژیست محتوا، مدیر دیجیتال مارکتینگ، متخصص تحلیل آمار و داده، طراح محتوا برای برندسازی، متخصص سئو، طراح و توسعهدهندهی وبسایت، متخصص تجارت الکترونیک و بازاریاب شبکههای اجتماعی.
فقط این رو در نظر داشته باشید که تخصص موردنیاز هر کشور با نیازها و امکانات همون کشور فرق میکنه. مثلاً جایی که موبایل محبوبتره، موبایل مارکترها متقاضی بیشتری دارن. امروز کشورهایی مثل استرالیا، هلند و کانادا تقاضای بالایی برای استخدام دیجیتال مارکتر دارن و توی ایران هم این تقاضا رو به رشده.
اصطلاحات رایج در دیجیتال مارکتینگ
اگه بخواید توی این حوزه راه بیفتید، بد نیست این اصطلاحها رو بشناسید. با سرچکردن هر کدوم هم میتونید به دنیایی از اطلاعات برسید:
- بازاریابی دیجیتال (Digital Marketing)
- بازاریابی درونگرا (Inbound Marketing)
- بازاریابی برونگرا (Outbound Marketing)
- همکاری در فروش (Affiliate Marketing)
- بازاریابی محتوایی (Content Marketing)
- بازاریابی ایمیلی (Email Marketing)
- بازاریابی پیامکی (SMS Marketing)
- بازاریابی شبکههای اجتماعی (Social Media Marketing)
- نرخ تبدیل (Conversion Rate)
- بهینهسازی نرخ تبدیل (Conversion Rate Optimization)
- پرداخت به ازای کلیک (Pay Per Click – PPC)
- تبلیغات گوگل (Google Ads)
- بازاریابی مجدد (Remarketing)
- تست A/B (A/B Testing)
- نرخ پرش (Bounce Rate)
- نرخ کلیک (Click Through Rate – CTR)
- ترافیک طبیعی (Organic Traffic)
- ترافیک پولی (Paid Traffic)
- صفحهی فرود (Landing Page)
- واکنشگرا (Responsive)
- رابط کاربری (User Interface – UI)
- تجربهی کاربری (User Experience – UX)
- فراخوان به عمل (Call To Action – CTA)
- سئو (Search Engine Optimization – SEO)
- لینکسازی (Link Building)
- بازگشت سرمایه (Return On Investment – ROI)
- نمایش (Impression)
- بازاریابی در موتور جستوجو (Search Engine Marketing – SEM)
- اعتبار دامنه (Domain Authority)
- شاخص کلیدی عملکرد (KPI)
- بهینهسازی شبکههای اجتماعی (Social Media Optimization – SMO)
تبدیل بازدیدکننده به مشتری
طراحی یه سایت خوب یعنی ساختن سایتی که conversion based باشه؛ یعنی بتونه بازدیدکنندههای بیشتری رو به مشتری تبدیل کنه. طبیعتاً شما یه سری رنگ و لوگو توی ذهنتون دارید که دوست دارید توی سایتتون باشن، اما بذارید صادق باشم: توی طراحی سایت، سلیقهی شخصی شما اونقدرها مهم نیست. چیزی که مهمه، رضایت کاربره. وقتی تمرکزتون رو روی مشتری بذارید و سایتی بسازید که کار کردن باهاش آسون و جذاب باشه، هم به برندتون کمک کردید و هم به رشد سایتتون.
سایت باید طوری باشه که کاربر توی کوتاهترین زمان ممکن به محتوایی که میخواد برسه. این نمیگه که شما اصلاً نباید سلیقهتون رو دخالت بدید؛ بالاخره این برند شماست. اما یادتون باشه نظر شما ممکنه با نظر بقیه فرق داشته باشه، پس از نظر کارشناسها و خود مشتریهاتون هم استفاده کنید تا آدمهای بیشتری رو جذب کنید.
تبلیغات کلیکی
حتماً روی تبلیغات کلیکی یا Pay Per Click سرمایهگذاری کنید. خیلیها بهخاطر هزینهاش از این کار فرار میکنن، اما نکته اینجاست که توی مرحلهی نهایی این هزینهها جبران میشن. با سرمایهگذاری بلندمدت، به رتبهی بالاتر و نتایج بهتری توی گوگل میرسید و این برای سایتتون خیلی ارزشمنده. هرچه جایگاه شما بالاتر بره، یعنی رقیب پایینتر رفته، و همین باعث اعتماد بیشتر مشتری میشه؛ و خودتون میدونید که اعتماد توی هر بیزینسی حرف اول رو میزنه.
از نظر آماری هم هرچه تبلیغتون بیشتر توی گوگل یا سایتهای دیگه دیده بشه، آدمهای بیشتری با برندتون آشنا میشن. پس پیشنهادم اینه که حتماً روی تبلیغات هدفمند سرمایهگذاری کنید.
تمرکز روی محتوای ویدئویی
روی ویدئوهاتون سرمایهگذاری کنید. ویدئوها فروشندههای ۲۴ ساعتهی شما هستن. قبل از ساختن یه ویدئو، هرچقدر لازمه وقت بذارید و روی متنش کار کنید؛ چند بار از اول تا آخر بخونیدش، نکتههای تازه اضافه کنید و وقتی از کیفیتش مطمئن شدید، بسازیدش و توی سایت و پلتفرمهای اشتراک ویدئو منتشرش کنید.
ویدئو یه راه عالیه تا آدمها با برندتون تعامل کنن؛ مخصوصاً اگه خودتون جلوی دوربین باشید و حرف بزنید، چون مخاطب شما رو میبینه و میشناسه و میفهمه که میخواید چطور کمکش کنید. ویدئوها توی یوتیوب و گوگل هم بهتر دیده میشن، پس اگه هدفتون رسوندن اطلاعات مفید به مشتریه، هم اعتماد میسازید و هم سئوی سایتتون بهتر میشه.
شبکههای اجتماعی
روی شبکههای اجتماعیتون تمرکز کنید؛ اینها حضورتون رو پررنگتر و فعالتر نشون میدن. برای ما ایرانیها اینستاگرام اثرگذارترین شبکهی اجتماعیه، اما در کنارش میتونید از توییتر و یوتیوب هم استفاده کنید.
درصد بالایی از کاربرها میگن شبکههای اجتماعی روی نحوهی خریدشون اثر میذاره، و اصلاً لازم نیست حتماً فروشگاه اینترنتی داشته باشید که از این پلتفرمها استفاده کنید. این یه فرصته تا با آدمها از طریق فضایی که باهاش آشنا هستن و بهش اعتماد دارن ارتباط بگیرید و بدون هزینهی زیاد دامنهی بازاریابیتون رو گسترش بدید.
اینجا هم باز پای محتوا وسطه. با تولید ویدئو، تعامل با مردم و رسوندن اطلاعات مفید، آدمها رو به سمت خودتون بکشید. شبکههای اجتماعی این امکان رو میدن که حتی کسایی که دنبال شما نمیگردن هم صفحهتون رو ببینن، و در ضمن میتونید رفتار، اهداف و سطح مالی و اجتماعی کاربرهاتون رو بشناسید و مطمئن بشید درست همون لحظهای که بهتون نیاز دارن، جلوی چشمشون هستید.
استفاده از ابزارهای CRM
با استفاده از ابزار CRM میتونید از رقباتون جلو بزنید. این ابزارها، که چند سالیه پرکاربرد شدن، کمکتون میکنن از دنیای دستی و آنالوگ فاصله بگیرید و پروسهی فروشتون رو خودکار کنید. همین باعث میشه تجارت و برندتون راحتتر گسترش پیدا کنه. فقط قبل از هر کاری باید خودتون خوب با این ابزار آشنا بشید و بتونید به تیمتون هم یادش بدید.
نتیجهگیری
امیدوارم با استفاده از این استراتژیها، بازاریابی موفقتری داشته باشید. غیر از مواردی که گفتیم، اصول دیگهای هم توی دیجیتال مارکتینگ هست، اما اینها از مهمترین و کاربردیترینهاشون بودن.
و آخر سر یه حرف جدی: اگه بعد از اینهمه فرصت، بدون یادگیری یه مهارت جدید و بدون شروع یه کار تازه به همون روال قبلی زندگیتون برگشتید، مشکلتون کمبود وقت نیست؛ مسئله نداشتنِ نظم شخصیه. پس بهترین زمان برای شروع یادگیری، همین الانه.
پیروز و موفق باشید. 🙂

البته منظورم غلط های نگارشی بود… 🙏🏽🌹
سلام.
مقاله به شدت کامل و عالی و خوبی بودش.
من حتماً کتاب ارائه ناب به سبک استیو جابز رو تهیه میکنم و میخونم. و ممنون که تو این مقاله معرفیش کردید.
چون اسطوره من استیو جابز هست و این حقیقت هم راجع بهش میدونستم که بیش از اینکه مخترع باشه، یک بازاریاب عالی بود و یک حرف خیلی جالبی هم داره که میگه: “ارزش چیزی که میفروشید در نحوه ارائه کردن آن است”.
فقط یک مشکل که این مقاله داره، اینه که تقریباً غلط های املایی زیادی داره و لطفاً روی این موضوع کار بکنید.
خیلی ممنون از شما
ممنون که بازخورد دادین و خوشحالم که این مقاله تونستم بهترین کتابها را برای بهتر شدن بیزینس و کسبوکار شما معرفی کنم
خیلی ممنونم بابت این مقاله .
بعد از خواندن این مقاله رفتم کتاب قلاب و طرح بازاریابی برای کسبوکارهای کوچک رو خریداری کردم.