تست A B چیست و چرا باید با آن آشنا شویم

فرض کنید دو تا طرح برای صفحه‌ی محصولتون دارید. دو تا عنوان نوشتید و هر دوش رو دوست دارید. دو تا بنر تبلیغاتی از طراح گرفتید و هر کدوم رو نگاه می‌کنید می‌گید «این بهتره»، بعد اون یکی رو نگاه می‌کنید می‌گید «نه، این بهتره».

حالا سؤال اصلی اینه: کدوم یکی بازدیدکننده‌تون رو تبدیل به خریدار می‌کنه؟

اگه جوابتون اینه که «به نظرم اولی»، بذارید رک باشیم: این یه حدسه. ممکنه حدس خوبی باشه، ولی بازم حدسه. و وقتی پای پول تبلیغات و نرخ تبدیل وسط باشه، حدس‌زدن گرون تموم می‌شه. راه‌حل درست اینه که به‌جای بحث کردن سر سلیقه، بذارید خود کاربرها جواب بدن. اسم این کار تست A/B ــه.

تست A/B چیست

خیلی ساده‌ش اینه: دو تا نسخه از یه چیز می‌سازید، همزمان هر دو رو منتشر می‌کنید، بخشی از کاربرها نسخه‌ی A رو می‌بینن و بخشی دیگه نسخه‌ی B رو. بعد از یه مدت نگاه می‌کنید ببینید کدوم نسخه نتیجه‌ی بهتری داده و همون رو نگه می‌دارید.

همین. نه فرمول پیچیده‌ای داره، نه به تیم دیتاساینس نیاز داره. فقط باید یه چیز رو رعایت کنید: هر بار فقط یه متغیر رو عوض کنید. اگه همزمان هم عنوان رو عوض کنید، هم رنگ دکمه رو، هم عکس محصول رو، آخرش که نتیجه اومد نمی‌فهمید کدوم تغییر کار کرده. شاید عنوان جدید عالی بوده ولی رنگ دکمه اون‌قدر بد بوده که کل نتیجه رو خراب کرده.

به این روش «تست شکافته» یا Split Testing هم می‌گن، که در عمل همون مفهومه.

روش کار تست A/B چیست

مسیرش تقریباً همیشه همینه:

۱. ترافیک سایتتون به‌صورت تصادفی نصف می‌شه. تصادفی بودنش مهمه؛ نباید مثلاً همه‌ی کاربرهای موبایل نسخه‌ی A رو ببینن و دسکتاپی‌ها نسخه‌ی B رو.

۲. گروه اول نسخه‌ی A، گروه دوم نسخه‌ی B رو می‌بینه. کاربر اصلاً متوجه نمی‌شه توی تسته.

۳. یه معیار مشخص می‌سنجید.نرخ تبدیل، تعداد کلیک روی دکمه، ثبت‌نام، افزودن به سبد خرید، هر چی که براتون مهمه، ولی از قبل تعیینش کنید.

۴. برنده رو دائمی می‌کنید و می‌رید سراغ تست بعدی.

چرا باید این کار را بکنیم؟

چند تا دلیل که به‌نظرمون مهم‌ترین‌هاشونن:

تصمیمتون داده‌محور می‌شه، نه سلیقه‌ای. اون بحث‌های بی‌پایان توی جلسه که «من فکر می‌کنم آبی بهتره» و «نه، سبز حس بهتری می‌ده» با یه تست ساده تموم می‌شه. عدد میاد وسط، بحث تموم.

بدون خرج اضافه، فروشتون بیشتر می‌شه. این نکته‌ی طلاییه. شما دارید برای همون تعداد بازدیدکننده پول تبلیغات می‌دید؛ اگه نرخ تبدیلتون از ۲٪ به ۳٪ برسه، یعنی ۵۰٪ فروش بیشتر با همون بودجه. هیچ کانال جذب ترافیکی همچین بازدهی‌ای بهتون نمی‌ده.

ریسک تغییرات بزرگ کم می‌شه. می‌خواید کل صفحه‌ی محصول رو ری‌دیزاین کنید؟ اول روی ۲۰٪ ترافیک تستش کنید. اگه نتیجه بد بود، ۸۰٪ کاربرهاتون اصلاً ندیدنش.

مخاطبتون رو بهتر می‌شناسید. بعد از چند تا تست می‌فهمید کاربرهای شما به چه لحنی، چه نوع تصویری و چه جور آفری واکنش نشون می‌دن. این شناخت توی همه‌ی کارهای بعدیتون به دردتون می‌خوره.

چه چیزهایی قابلیت تست کردن دارند

تقریباً هر چیزی که کاربر می‌بینه. ولی این‌ها معمولاً بیشترین اثر رو دارن:

• عنوان صفحه یا تیتر اصلی لندینگ پیج
• متن و رنگ دکمه‌ی CTA («خرید کنید» در برابر «همین حالا سفارش بدید»)
• تصویر شاخص محصول
• بنرهای تبلیغاتی
• نحوه‌ی نمایش قیمت و آفر (مثلاً «۲۰٪ تخفیف» در برابر «۱۰۰ هزار تومان تخفیف»)
• تعداد فیلدهای فرم ثبت‌نام
• چیدمان کلی صفحه
• سابجکت ایمیل‌های تبلیغاتی

اینستاگرام: مثال واضحی که همه استفاده می‌کنند

حتماً براتون پیش اومده که یه قابلیت جدید توی اینستاگرام دوستتون فعال شده ولی روی اکانت خودتون خبری ازش نیست. یا برعکس. اون لحظه که با خودتون می‌گید «چرا من ندارم؟»، در واقع دارید وسط یه تست A/B زندگی می‌کنید.

اینستاگرام قابلیت جدید رو یک‌دفعه برای همه فعال نمی‌کنه. اول روی درصد کمی از کاربرها راهش می‌ندازه، رفتارشون رو می‌سنجه — مدت زمان استفاده، نرخ تعامل، تعداد بازگشت — و با گروهی که قابلیت رو ندارن مقایسه می‌کنه. اگه عددها بهتر شد، قابلیت برای همه منتشر می‌شه. اگه نه، بی‌سروصدا جمعش می‌کنن.

ریلز دقیقاً همین مسیر رو رفت: مدت‌ها فقط بخشی از اکانت‌ها بهش دسترسی داشتن و بقیه اصلاً نمی‌تونستن ازش استفاده کنن. حالا نتیجه‌ش رو می‌بینید.

نکته اینه که این شرکت‌ها با اون همه دیتا و تیم تحقیقات کاربر، بازم حدس نمی‌زنن؛ تست می‌کنن. پس ما هم بهتره حدس نزنیم.

با چه ابزاری تست کنیم؟

اگه سایتتون وردپرسیه: افزونه‌هایی مثل Nelio A/B Testing یا Thrive Optimize کار رو راه می‌ندازن و بدون کدنویسی می‌تونید دو نسخه از یه صفحه بسازید.

ابزارهای حرفه‌ای‌تر:VWO و Optimizely دو تا از شناخته‌شده‌ترین‌هان. اگه اپلیکیشن دارید، Firebase A/B Testing گزینه‌ی خوبیه و رایگان هم هست.

یه هشدار مهم: خیلی از مقاله‌ها و ویدیوهای فارسی هنوز گوگل آپتیمایز (Google Optimize) رو معرفی می‌کنن. این سرویس از سپتامبر ۲۰۲۳ کاملاً تعطیل شده و دیگه در دسترس نیست. اگه جایی دیدینش، بدونید که اون محتوا قدیمیه.

برای تبلیغات: توی پلتفرم‌هایی مثل یکتانت، گوگل ادز یا متا ادز می‌تونید چند نسخه از یه بنر بسازید و عملکردشون رو مقایسه کنید.

ربط UTM به تست A/B

وقتی چند تا بنر مختلف رو توی یه شبکه‌ی تبلیغاتی منتشر می‌کنید، از کجا بفهمید کدوم بنر کاربر آورده؟ جواب: UTM.

UTM یه سری پارامتر ساده‌ست که به انتهای لینکتون اضافه می‌کنید، مثل این:

yoursite.com/product?utm_source=yektanet&utm_campaign=summer&utm_content=banner-a

روی بنر A بذارید banner-a و روی بنر B بذارید banner-b. بعد توی گوگل آنالیتیکس دقیقاً می‌بینید هر بنر چند تا کاربر آورده و از اون‌ها چند نفر خرید کردن. بدون UTM، کل ترافیکتون توی یه کیسه ریخته می‌شه و هیچ‌وقت نمی‌فهمید کدوم بنر جواب داده.

مراحل اجرای یه تست A/B

۱. هدف و معیارتون رو مشخص کنید. «می‌خوایم نرخ کلیک روی دکمه‌ی خرید بالا بره.»

۲. فرضیه بنویسید. «فکر می‌کنیم اگه متن دکمه رو از “ثبت سفارش” به “همین حالا بخر” تغییر بدیم، کلیک بیشتر می‌شه، چون فوریت ایجاد می‌کنه.» فرضیه‌ی مکتوب باعث می‌شه بعداً یاد بگیرید، نه فقط برنده رو انتخاب کنید.

۳. نسخه‌ی B رو بسازید : فقط با همون یه تغییر.

۴. ترافیک رو تقسیم کنید و تست رو راه بندازید.

۵. صبر کنید. حداقل یه هفته‌ی کامل، تا رفتار روزهای مختلف هفته پوشش داده بشه.

۶. نتیجه رو تحلیل کنید و ببینید اختلاف واقعاً معنادار بوده یا نه.

۷. برنده رو دائمی کنید و برید سراغ تست بعدی. تست A/B یه پروژه‌ی یک‌باره نیست، یه عادت کاریه.

اشتباهاتی که همه اول مرتکب می‌شوند

تست رو زود تموم می‌کنن. روز دوم می‌بینن نسخه‌ی B جلوئه، ذوق‌زده می‌شن و تست رو می‌بندن. دو روز اول هیچی رو ثابت نمی‌کنه.

ترافیک کافی ندارن. اگه روزی ۳۰ تا بازدیدکننده دارید، اختلاف بین ۲ خرید و ۳ خرید هیچ معنی آماری نداره. اول ترافیک بسازید، بعد تست کنید.

چند متغیر رو همزمان عوض می‌کنن. گفتیم ولی دوباره می‌گیم، چون شایع‌ترین اشتباهه.

چیزهای بی‌اهمیت رو تست می‌کنن. تست کردن دو سایه‌ی مختلف از یه رنگ آبی وقتتون رو تلف می‌کنه. برید سراغ چیزهایی که واقعاً روی تصمیم کاربر اثر دارن: عنوان، آفر، تصویر اصلی.

فرضیه ندارن. بدون فرضیه، حتی وقتی برنده مشخص می‌شه، چیزی یاد نگرفتید.

سؤالات پرتکرار

جمع‌بندی

تست A/B پیچیده نیست؛ فقط یه تغییر ذهنیه از «فکر می‌کنم این بهتره» به «بیاید ببینیم کدوم بهتره». دو تا نسخه، ترافیک تقسیم‌شده، یه معیار مشخص، و کمی صبر.

از ساده‌ترین جا شروع کنید: همین امروز عنوان صفحه‌ی پرفروش‌ترین محصولتون رو بردارید و یه نسخه‌ی دوم براش بنویسید. یه هفته تستش کنید. احتمالاً نتیجه غافلگیرتون می‌کنه — و این اولین قدم برای اینه که دیگه هیچ‌وقت سر طراحی صفحه با کسی بحث سلیقه‌ای نکنید.

توی مطلب بعدی مفصل درباره‌ی UTM و نحوه‌ی ساختن لینک‌های ترک‌شونده حرف می‌زنیم. موفق باشید. 🙂

تیم تولید محتوا

ما در تیم تولید محتوای میهن وردپرس در تلاش هستیم تا بهترین مقالات آموزشی در زمینه وردپرس و کسب‌و‌کارهای اینترنتی را تهیه کنیم. صحت محتوای این صفحه توسط رضا راد بررسی خواهد شد.