آموزشها
قالبها
افزونهها
آکادمی
هاست وردپرس
طراحی سایت
فرمانفاکتور های گوگل برای سئو و رتبه دهی به سایت‌ها
- مقالات آموزشی
- بروزرسانی شده در
سلام. رضا حسینی‌راد هستم از تیم میهن وردپرس. توی این جلسه می‌خوایم بریم سراغ یکی از اساسی‌ترین و در عین حال پررمزورازترین موضوعات دنیای سئو؛ فاکتورهایی که گوگل بر اساسشون به سایت‌ها رتبه می‌ده.
اگه تا حالا براتون سؤال شده که چرا یه سایت توی نتیجه اول گوگل میاد و یه سایت دیگه با محتوای مشابه توی صفحه پنجم می‌مونه، یا اصلاً گوگل طبق چه اصولی تصمیم می‌گیره کدوم صفحه بالاتر باشه، این جلسه دقیقاً برای شماست.
همون‌طور که توی جلسات قبلی گفتیم، گوگل مجموعه‌ای از ربات‌ها داره که مدام در حال خزیدن توی صفحات وب هستن. این ربات‌ها هر لینکی که می‌بینن دنبال می‌کنن و صفحات جدید رو کشف و ثبت می‌کنن. ولی برای ما که صاحب سایت هستیم، سؤال مهم‌تر اینه که گوگل بعد از کشف این صفحات، طبق چه معیارهایی مرتبشون می‌کنه.
یه چیزی رو هم همین اول بگم. این حوزه در چند سال اخیر تغییرات جدی داشته و بخشی از چیزهایی که سال‌ها به‌عنوان حقیقت مسلم تکرار می‌شد، دیگه درست نیست. توی همین جلسه به این تغییرات هم می‌پردازیم.
آنچه در این مقاله می‌خوانید
مأموریت اصلی گوگل، اجرای عدالت در دنیای اطلاعات
بیایید از یه واقعیت ساده شروع کنیم. گوگل از همون اول با یه چالش بزرگ روبه‌رو بود. میلیاردها صفحه وب وجود داشت و هر روز هم بیشتر می‌شد. کاربر هم انتظار داشت وقتی چیزی جستجو می‌کنه، در کسری از ثانیه بهترین نتیجه رو بگیره.
ولی مشکل اینجا بود که بعضی سایت‌ها با روش‌های غیراخلاقی و اسپم‌گونه خودشون رو بالا می‌کشیدن و عملاً حق بقیه رو می‌خوردن. سایتی با محتوای ضعیف، با ترفندهای کلاه‌سیاه خودش رو بالاتر از سایتی با محتوای عالی نشون می‌داد. برای همین گوگل سال‌ها وقت گذاشت تا سیستم‌هایی طراحی کنه که جلوی این بی‌عدالتی رو بگیره. نتیجه‌ش رو امروز می‌بینیم. وقتی چیزی رو جستجو می‌کنید، در اکثر موارد نتیجه اول واقعاً همون چیزیه که دنبالش بودید.
البته بذارید صادق باشم و بگم همیشه هم این‌طور نیست. گوگل یه سیستم کامل و بی‌نقص نیست و خودش هم چنین ادعایی نداره. ولی جهت‌گیری کلی‌ش در تمام این سال‌ها، رسوندن کاربر به بهترین جواب ممکن بوده و همین چیزیه که باید بهش تکیه کنیم.
رنکینگ فاکتورهای گوگل چیست؟
گوگل برای اینکه بتونه این مأموریت رو انجام بده، مجموعه‌ای از معیارها تعریف کرده و بر اساسشون به صفحات رتبه می‌ده. به این معیارها می‌گیم رنکینگ فاکتورهای گوگل. حالا سؤال اینه که این فاکتورها دقیقاً چی هستن و کجا می‌شه پیداشون کرد؟
یه به‌روزرسانی مهم نسبت به چیزی که قبلاً می‌گفتیم
سال‌ها توی دوره‌های سئو گفته می‌شد که گوگل هیچ فهرست رسمی‌ای منتشر نکرده. این جمله دیگه کاملاً درست نیست.
گوگل یه راهنمای رسمی از سیستم‌های رتبه‌بندی منتشر کرده. توی این سند، گوگل سیستم‌های قابل توجهش رو اسم می‌بره و توضیح می‌ده هر کدوم چیکار می‌کنن. حتی یه فهرست جداگانه از سیستم‌های بازنشسته‌شده هم داره.
ولی حواستون به دو تا محدودیت باشه. اول اینکه گوگل توی این سند وزن هیچ‌کدوم رو نمی‌گه؛ یعنی نمی‌دونیم کدوم چند برابر اون یکی مهمه. دوم اینکه این فهرست، «سیستم‌های قابل توجه» رو معرفی می‌کنه نه همه چیز رو. گوگل خودش گفته که صدها سیگنال داره. پس تصویر واقعی این‌طوریه. یه بخشی از ماجرا رسماً اعلام شده و باید همون رو مبنا بذاریم. یه بخش دیگه‌ش هنوز مخفیه و سئوکارها با آزمون و خطا حدسش می‌زنن.
چرا گوگل همه چیز رو نمی‌گه؟
دلیلش کاملاً منطقیه. اگه گوگل دقیقاً بگه «برای رتبه اول شدن این پنج کار رو بکنید»، هزاران سایت فوراً همون پنج کار رو انجام می‌دن و رقابت دوباره ناعادلانه می‌شه. ضمن اینکه سئوکارهای کلاه‌سیاه از این اطلاعات برای دور زدن سیستم استفاده می‌کنن.
تفاوت فاکتورهای سئو با الگوریتم‌های گوگل
قبل از اینکه جلوتر بریم، باید یه تفاوت مفهومی مهم رو روشن کنیم. خیلی از تازه‌کارها این دو تا واژه رو به‌جای هم استفاده می‌کنن، در حالی که کاملاً متفاوتن.
الگوریتم‌ها قوانین بازی‌ان. یعنی همون فرمول‌ها و سیستم‌هایی که گوگل برای رتبه دادن به صفحات استفاده می‌کنه. پاندا، پنگوئن، رنک‌برین و بقیه، نمونه‌هایی از این سیستم‌ها هستن.
فاکتورها حرکت‌های ما هستن. یعنی کارهایی که ما به‌عنوان مدیر سایت انجام می‌دیم تا با اون قوانین هماهنگ بشیم.
یه مثال ساده بزنم تا براتون جا بیفته. فرض کنید گوگل اعلام می‌کنه که از این به بعد تجربه کاربری صفحه اهمیت داره. این یه سیستم یا الگوریتمه. حالا کاری که شما می‌کنید، مثل فشرده کردن تصاویر یا انتخاب هاست سریع‌تر، فاکتوریه که برای هماهنگی با اون سیستم انجام می‌دید.
پس الگوریتم «چرایی» ماجراست و فاکتور «چگونگی» اون. این دو تا متفاوتن ولی به‌شدت به هم گره خوردن.
آیا می‌توان به تمام فاکتورهای منتشرشده اعتماد کرد؟
حالا می‌رسیم به یه سؤال حیاتی. با توجه به اینکه بخش زیادی از فاکتورهایی که توی اینترنت و دوره‌های آموزشی می‌بینید بر اساس تجربه شخصی سئوکارهاست نه تأیید رسمی گوگل، آیا می‌شه به همه‌شون اعتماد کرد؟
جواب صادقانه من اینه که نه، نمی‌شه. بذارید چهار حالت مختلف رو براتون بگم:
- حالت اول، فاکتوری که زمانی کار می‌کرده ولی الان منسوخ شده. گوگل مدام تغییر می‌کنه و روشی که پنج سال پیش جواب می‌داد، امروز ممکنه بی‌فایده یا حتی مضر باشه.
- حالت دوم، فاکتوری که از اول اشتباه بوده. نمونه‌ش همون باور قدیمی درباره تکرار کلمه کلیدی به تعداد مشخصه که گوگل بارها ردش کرده. یا مفهومی به اسم کلمات کلیدی LSI که اصلاً وجود خارجی نداره و نمایندگان گوگل صراحتاً گفتن چنین چیزی نیست.
- حالت سوم، فاکتوری که امروز درسته ولی فردا منسوخ می‌شه. پس حتی اگه من امروز با اطمینان کامل چیزی رو بهتون آموزش بدم، نمی‌تونم قول بدم پنج سال دیگه هم همون‌طور باشه.
- حالت چهارم، اینکه هیچ‌کس همه چیز رو نمی‌دونه. نه من، نه هیچ مدرس دیگه‌ای، و در بعضی موارد حتی خود مهندسان گوگل هم نمی‌تونن دقیقاً بگن چرا یه صفحه بالاتر از صفحه دیگه‌ست، چون سیستم‌های یادگیری ماشین به‌سادگی قابل تفسیر نیستن.
یه اتفاق مهم که تصویر رو تا حدی روشن‌تر کرد
این بخش رو اضافه کردم چون بعد از ضبط این جلسه اتفاق افتاده و به نظرم مهم‌ترین رویداد این حوزه در سال‌های اخیره. در سال ۲۰۲۴، حجم بزرگی از مستندات داخلی گوگل به‌صورت ناخواسته منتشر شد. این مستندات هزاران بخش و ویژگی مختلف رو توصیف می‌کردن. تقریباً همزمان، در جریان یه پرونده حقوقی مهم هم شهادت‌هایی از مدیران ارشد گوگل ثبت شد که اطلاعات جدیدی به دست داد.
نکته جالبش این بود که چند تا از چیزهایی که گوگل سال‌ها به‌طور عمومی ردشون کرده بود، در این مستندات وجود داشتن. مثلاً استفاده از داده‌های کلیک کاربران در نتایج جستجو، یا وجود چیزی شبیه یه امتیاز اعتبار در سطح دامنه. ولی خواهش می‌کنم اینجا عجله نکنید. چند تا نکته مهم هست که خیلی‌ها نادیده گرفتنشون:
- اول، این مستندات وزن هیچ فاکتوری رو نمی‌گن. صرف اینکه چیزی در سیستم ذخیره می‌شه، به این معنی نیست که در رتبه‌بندی تأثیر داره.
- دوم، تاریخ‌گذاری ندارن. ممکنه بخشی از اون‌ها مربوط به آزمایش‌های قدیمی یا سیستم‌های کنارگذاشته‌شده باشن.
- سوم، گوگل بعد از انتشارشون اعلام کرد که این اسناد بدون زمینه و توضیح، نباید مبنای نتیجه‌گیری قرار بگیرن.
پس این ماجرا کمکمون کرد بهتر بفهمیم پشت صحنه چه خبره، ولی نقشه گنج نیست. کسی که با استناد به این اسناد بهتون تضمین رتبه می‌ده، داره اغراق می‌کنه.
درس اصلی این ماجرا برای من این بود که رفتار واقعی کاربر اهمیت داره. اینکه کاربر روی نتیجه شما کلیک کنه، راضی بمونه و سریع به صفحه نتایج برنگرده. این دقیقاً همون چیزیه که از اول هم توصیه می‌کردیم، فقط حالا شواهد بیشتری براش داریم. اسم سیستمی که این کار رو انجام می‌ده هم توی همین اسناد بیرون اومد؛ NavBoost. سیستمی که گوگل هیچ‌وقت رسماً معرفیش نکرده بود و کارش ثبت رفتار کاربر توی صفحه نتایج جستجوئه.
و یه سوءتفاهم بزرگ اینجا شکل گرفته که باید رفعش کنیم. خیلی‌ها از وجود این سیستم نتیجه گرفتن که «پس نرخ پرش و زمان ماندگاری فاکتور رتبه‌بندی‌ان». این حرف درست نیست.
چیزی که سنجیده می‌شه رفتار کاربر توی خود صفحه نتایج گوگله، نه عددی که توی داشبورد گوگل آنالیتیکس شما نوشته شده. گوگل بارها گفته که از داده‌های آنالیتیکس برای رتبه‌بندی استفاده نمی‌کنه. منطقی هم هست. گوگل آنالیتیکس روی همه سایت‌های دنیا نصب نیست؛ اگه گوگل به این داده تکیه می‌کرد، عملاً میلیون‌ها سایت از رتبه‌بندی حذف می‌شدن.
پس اگه کاربری از گوگل وارد صفحه شما بشه، جوابش رو همون‌جا بگیره و راضی بره، این برای گوگل یه سیگنال مثبته، در حالی که توی آمار شما ممکنه به‌عنوان پرش ثبت بشه.
هشدار جدی، سئو کردن سایت به هر قیمتی ممنوع
اینجا می‌خوام یه نکته فوق‌العاده مهم رو باهاتون در میون بذارم و خواهش می‌کنم جدی بگیریدش. اگه من یا هر مدرس دیگه‌ای روشی رو بهتون یاد داد که از نظر منطقی حس کردید داره گوگل رو دور می‌زنه یا یه‌جور تقلبه، اون کار رو نکنید. حتی اگه قسم خوردم که خودم انجام دادم و جواب گرفتم، حرف من رو قبول نکنید.
چرا این‌قدر روش تأکید می‌کنم؟ چون معادله سود و زیان توی سئو نامتقارنه. اگه کاری رو انجام ندید، هیچ اتفاق بدی نمی‌افته. فقط یه فرصت رو از دست می‌دید. ولی اگه کاری رو انجام بدید و اشتباه از آب دربیاد، ممکنه سایتتون جریمه بشه، از نتایج حذف بشه، یا رتبه‌هاش سقوط کنه. و برگردوندنش ممکنه ماه‌ها یا حتی سال‌ها طول بکشه. پس قبل از پیاده کردن هر روشی، از خودتون این سه تا سؤال رو بپرسید:
- اگه گوگل بفهمه من این کار رو کردم، مشکلی پیش میاد؟
- اگه کاربرم بفهمه، حس بدی بهش دست می‌ده؟
- اگه همه سایت‌ها این کار رو بکنن، نتایج جستجو بهتر می‌شه یا بدتر؟
اگه جوابتون به این‌ها منفی نیست، دست نگه دارید. سئوی سالم و کند، همیشه از سئوی سریع و پرریسک بهتره.
الگوریتم‌های گوگل، قانونگذاران دنیای جستجو
حالا بریم سراغ الگوریتم‌ها. گوگل صدها سیستم مختلف داره که با هم کار می‌کنن تا نتیجه نهایی رو بسازن.
یک اصلاح مهم درباره الگوریتم پاندا و پنگوئن
اینجا باید یه چیزی رو تصحیح کنم که توی خیلی از دوره‌ها و مقاله‌های فارسی هنوز اشتباه گفته می‌شه.
الگوریتم پاندا، پنگوئن و مرغ مگس‌خوار دیگه سیستم‌های مستقلی نیستن.
گوگل توی راهنمای رسمی‌ش، این‌ها رو در فهرست سیستم‌های بازنشسته قرار داده. دلیلش هم اینه که یا در سیستم‌های جدیدتر ادغام شدن یا به بخشی از هسته اصلی رتبه‌بندی تبدیل شدن. پاندا از سال ۲۰۱۵ و پنگوئن از سال ۲۰۱۶ وارد هسته اصلی شدن. سیستم‌های سازگاری با موبایل، سرعت صفحه و سایت امن هم در سیستم تجربه صفحه ادغام شدن.
حالا این یعنی چی؟ یعنی اصولشون همچنان زنده‌ست ولی دیگه به‌عنوان یه به‌روزرسانی جداگانه اعلام نمی‌شن. مثلاً محتوای کم‌ارزش و تکراری همچنان مشکل داره، ولی دیگه منتظر «به‌روزرسانی پاندا» نباشید. لینک‌های اسپم همچنان ضرر می‌زنن، ولی دیگه «به‌روزرسانی پنگوئن» نداریم. این‌ها الان به‌صورت پیوسته و لحظه‌ای کار می‌کنن. پس اگه جایی خوندید که «الگوریتم پاندا سایت‌ها رو جریمه می‌کند» یا منتظر انتشار نسخه جدید پنگوئن بودید، اون منبع چند سال به‌روز نشده.
پس الان چه سیستم‌هایی فعال هستن؟
چند تا از مهم‌ترین‌هایی که گوگل رسماً معرفی کرده.
- سیستم‌های هسته رتبه‌بندی که مجموعه‌ای از سیستم‌های اصلی‌ان و چند بار در سال با عنوان به‌روزرسانی هسته به‌روز می‌شن.
- رنک‌برین که یه سیستم هوش مصنوعیه و کمک می‌کنه گوگل ارتباط بین کلمات و مفاهیم رو بفهمه. برای همینه که می‌تونه نتایجی نشون بده که عین کلمات جستجوشده رو ندارن.
- سیستم محتوای مفید که سراغ محتوایی می‌ره که برای موتور جستجو نوشته شده نه برای آدم‌ها. این سیستم از سال ۲۰۲۴ در هسته اصلی ادغام شده.
- سیستم‌های تشخیص اسپم که با محتوای بی‌کیفیت و روش‌های دستکاری مقابله می‌کنن.
- سیستم تجربه صفحه که شاخص‌هایی مثل سرعت بارگذاری و پایداری بصری صفحه رو در نظر می‌گیره.
- سیستم رتبه‌بندی بخش‌ها که می‌تونه یه بخش خاص از یه صفحه بلند رو مرتبط تشخیص بده، نه کل صفحه رو.
- سیستم تنوع سایت که جلوی نمایش چند نتیجه از یک دامنه در صفحه اول رو می‌گیره.
- سیستم محتوای تازه که برای جستجوهایی که به تازگی نیاز دارن، محتوای جدیدتر رو بالاتر میاره.
توی جلسات بعدی، تک‌تک این‌ها رو با جزئیات بررسی می‌کنیم و می‌بینیم برای هماهنگی با هر کدوم باید چیکار کنیم.
یک مفهوم که این روزها زیاد می‌شنوید
احتمالاً اسم E-E-A-T به گوشتون خورده. مخفف تجربه، تخصص، اعتبار و قابل اعتماد بودنه و توی خیلی از بحث‌های سئو این روزها ازش صحبت می‌شه. ولی یه نکته مهم درباره‌ش هست که خیلی‌ها اشتباه می‌گیرن. این خودش یه فاکتور رتبه‌بندی نیست. این یه چارچوبه که گوگل به ارزیاب‌های انسانیش می‌ده تا کیفیت نتایج جستجو رو بسنجن.
گوگل از بازخورد اون ارزیاب‌ها برای بهبود سیستم‌هاش استفاده می‌کنه، پس این مفهوم غیرمستقیم اهمیت داره. ولی هیچ عددی به اسم امتیاز E-E-A-T وجود نداره که بشه اندازه‌ش گرفت یا بهبودش داد. اگه ابزاری بهتون امتیاز E-E-A-T نشون می‌ده، اون عدد ساخته خودشه نه گوگل.
کاری که واقعاً می‌شه کرد اینه که نویسنده مطالب رو مشخص کنید، سوابقش رو بنویسید، منابعتون رو ذکر کنید و اطلاعات تماس و درباره ما رو کامل و شفاف نگه دارید. این‌ها همون چیزهایی هستن که یه خواننده هم برای اعتماد کردن بهشون نگاه می‌کنه.
هشدار دوم، فاکتورها و الگوریتم‌ها ممکن است منسوخ شوند
نکته دیگه‌ای که نباید فراموش کنید اینه که هیچ‌کدوم از این‌ها ثابت نیستن. گوگل دائماً در حال آزمایش و تغییره. بهترین مثالش رو همین چند سال اخیر دیدیم. پاندا و پنگوئن که زمانی مهم‌ترین سرفصل هر دوره سئو بودن، امروز در فهرست سیستم‌های بازنشسته‌ان.
بزرگ‌ترین تغییری که همین الان در حال وقوعه
ورود هوش مصنوعی به صفحه نتایج، جدی‌ترین تحول این حوزه در سال‌های اخیره. گوگل حالا خلاصه‌های تولیدشده با هوش مصنوعی رو بالای نتایج نشون می‌ده و این باعث شده بخش قابل توجهی از جستجوها بدون هیچ کلیکی تموم بشن. حالا این چه معنایی برای ما داره؟
- تعداد بازدید دیگه معیار خوبی نیست. ممکنه رتبه‌تون ثابت مونده باشه ولی کلیک کمتری بگیرید.
- محتوای سطحی دیگه ارزشی نداره. چیزی که در یه پاراگراف جواب داده می‌شه، همون بالا جواب داده می‌شه.
- محتوای عمیق و تجربه‌محور مهم‌تر شده. چیزی که هوش مصنوعی نمی‌تونه بسازه، یعنی تجربه واقعی، داده اختصاصی و نظر تخصصی.
پس این جمله رو یادتون باشه. سئو یه دانش ایستا نیست که یه بار یاد بگیرید و تا آخر عمر ازش استفاده کنید. باید همیشه خودتون رو به‌روز نگه دارید، اخبار گوگل رو دنبال کنید و هر وقت دیدید چیزی عوض شده، استراتژیتون رو تنظیم کنید.
جمع‌بندی
توی این جلسه با مفاهیم پایه‌ای و مهمی آشنا شدیم. دیدیم که مأموریت اصلی گوگل رسوندن کاربر به بهترین جوابه و برای همین مجموعه‌ای از فاکتورهای رتبه‌بندی تعریف کرده. فهمیدیم که الگوریتم‌ها قوانین بازی‌ان و فاکتورها حرکت‌های ما.
یاد گرفتیم که گوگل برخلاف گذشته یه راهنمای رسمی از سیستم‌های رتبه‌بندی‌ش منتشر کرده، ولی وزن هیچ‌کدوم رو نمی‌گه و بخش زیادی از ماجرا همچنان مخفیه. درباره نشت مستندات داخلی گوگل حرف زدیم و دیدیم که هرچند اطلاعات ارزشمندی داد، ولی نقشه گنج نیست و نباید ازش نتیجه‌گیری قطعی کرد.
مهم‌ترین هشدار این جلسه هم این بود که هیچ‌وقت به قیمت دور زدن گوگل سئو نکنید. ضرر احتمالی‌ش خیلی بیشتر از سود کوتاه‌مدتشه. و در آخر دیدیم که سیستم‌هایی مثل پاندا و پنگوئن دیگه مستقل نیستن و در هسته اصلی ادغام شدن، و بزرگ‌ترین تغییر امروز، ورود هوش مصنوعی به صفحه نتایجه.
از این به بعد دو تا مفهوم کلیدی رو توی ذهنمون ثبت می‌کنیم؛ رنکینگ فاکتورهای گوگل و سیستم‌های رتبه‌بندی گوگل. توی جلسات بعدی هر کدوم رو مفصل و عملی بررسی می‌کنیم. تا اون موقع، اگه سؤالی داشتید خوشحال می‌شم توی بخش دیدگاه‌ها جواب بدم. موفق و پیروز باشید.
رضا حسینی‌راد، تیم میهن وردپرس
برای ارسال نظر لطفا ابتدا ثبتنام کنید یا وارد شوید.