انواع کلمات کلیدی در سئو؛ کاربرد و مثال هرکدوم

تا حالا شده یه مقاله کامل و حسابی بنویسید و بعد از چند ماه ببینید حتی یه نفر هم از گوگل واردش نشده؟ خیلی وقت‌ها مشکل از خود مقاله نیست. مشکل از کلمه‌ایه که براش انتخاب کردید.

بعضی کلمه‌ها برای یه سایت تازه‌کار رقابت خیلی سختی دارن. بعضی‌ها هم اون‌قدر کم جستجو می‌شن که ورودی چشمگیری نمیارن. از طرف دیگه، ممکنه یه عبارت جستجوی زیادی داشته باشه، ولی کسی که جستجوش می‌کنه دنبال خرید باشه، نه مقاله خوندن. شناختن انواع کلمات کلیدی کمکتون می‌کنه با توجه به شرایط سایت و نیاز کاربر، انتخاب بهتری داشته باشید.

توی این مقاله انواع کلمات کلیدی رو از چند زاویه مختلف بررسی می‌کنیم، با مثال‌هایی از حوزه وردپرس و بورس. آخرش هم می‌گیم هر کدوم دقیقاً به چه دردی می‌خوره. این مطلب قسمت دوم از مجموعه آموزش رایگان سئوی ماست و پایه قسمت بعدی، یعنی استراتژی سئو، هم حساب می‌شه.

کلمه کلیدی چیست؟

کلمه کلیدی (Keyword) عبارتیه که کاربرها توی گوگل جستجو می‌کنن و شما می‌خواید صفحه‌تون برای اون عبارت توی نتایج نشون داده بشه. اسمش «کلمه» هست، ولی خیلی وقت‌ها یه جمله کامله.

یه فرق ریز ولی مهم هم وجود داره. چیزی که کاربر واقعاً تایپ می‌کنه اسمش عبارت جستجو (Search Query) هست؛ مثلاً «بهترین قالب وردپرس برای فروشگاه لباس ارزون». کلمه کلیدی اون مفهومیه که شما هدف می‌گیرید؛ مثلاً «قالب وردپرس فروشگاهی». یه کلمه کلیدی می‌تونه صدها عبارت جستجوی مختلف رو پوشش بده، و بعداً می‌بینیم چرا این نکته اینقدر مهمه.

دسته‌بندی بر اساس طول و حجم جستجو

یکی از دسته‌بندی‌های رایج کلمات کلیدی همینه. البته مرز رسمی و ثابتی بین دسته‌های Head، Mid-tail و Long-tail نیست و ابزارها هم همیشه تعریف یکسانی ندارن. پس بهتره از این دسته‌بندی به‌عنوان یه مدل کاربردی برای مقایسه میزان کلی‌بودن عبارت‌ها، حجم جستجو و رقابت استفاده کنید.

فرض کنید همه جستجوهای یه حوزه رو بر اساس تعداد جستجو مرتب کنید و روی یه نمودار بکشید. اول نمودار چند تا کلمه هستن با حجم جستجوی خیلی زیاد؛ این «سر» نموداره. بعدش یه دنباله خیلی طولانی میاد از عبارت‌های زیادی که هر کدوم کمتر جستجو می‌شن؛ این «دم» نموداره. مجموع این عبارت‌های کم‌جستجو می‌تونه سهم مهمی از ورودی جستجوی یه حوزه رو بسازه، ولی اندازه این سهم برای همه موضوع‌ها یکسان نیست.

کلمات Head (کوتاه)

کلمات Head یا Short-tail معمولاً کلی و کوتاهن؛ مثل «وردپرس»، «بورس» و «سئو». خیلی از این عبارت‌ها حجم جستجوی زیادی دارن و سایت‌های مختلف برای گرفتن رتبه روی اون‌ها رقابت می‌کنن.

ولی یه مشکل بزرگ دارن: معلوم نیست کاربر دقیقاً چی می‌خواد. کسی که فقط «وردپرس» رو جستجو کرده، شاید دنبال دانلودشه، شاید می‌خواد بدونه وردپرس چیه، شاید هم دنبال سایت رسمیشه. رقابت سنگین به‌علاوه هدف مبهم باعث می‌شه این کلمات معمولاً برای شروع کار انتخاب مناسبی نباشن.

کلمات Mid-tail (میانی)

یه قدم مشخص‌تر: «آموزش وردپرس»، «قالب وردپرس فروشگاهی»، «آموزش بورس». بعضی منابع به این دسته Body هم می‌گن. این عبارت‌ها معمولاً از کلمات Head مشخص‌ترن، ولی میزان جستجو و رقابتشون به موضوع و بازار بستگی داره.

این کلمات می‌تونن هدف صفحه‌های اصلی و جامع سایت باشن؛ همون صفحه‌هایی که بهشون «صفحه ستون» می‌گیم. صفحه ستون یه راهنمای جامع درباره موضوع اصلیه و مقاله‌های جزئی‌تر سایت بهش وصل می‌شن.

کلمات Long-tail (دم‌بلند)

و می‌رسیم به عبارت‌های دقیق‌تر؛ مثل «چطور وردپرس رو روی لوکال‌هاست نصب کنیم»، «فرق سهام عدالت با سهام معمولی» و «افزونه فرم تماس رایگان برای وردپرس». این عبارت‌ها معمولاً از کلمات Head کمتر جستجو می‌شن، ولی نیاز کاربر رو واضح‌تر نشون می‌دن.

برای خیلی از عبارت‌های دم‌بلند می‌شه محتوای دقیق‌تری نوشت، چون سوال کاربر مشخص‌تره. رقابت بعضی از اون‌ها هم کمتره، ولی این یه قانون همیشگی نیست؛ یه عبارت دقیق و نزدیک به خرید ممکنه رقابت تجاری سنگینی داشته باشه. برای سایت تازه‌کار، عبارت‌های دم‌بلند مرتبطی که نتایج ضعیف‌تر یا ناقص‌تری دارن معمولاً نقطه شروع منطقی‌تری هستن.

تعداد کلمات ملاک اصلی نیست

اگه جایی دیدید که کلمات Head و Tail رو فقط با شمردن کلمه‌هاشون تعریف کردن یا حتی اسم‌ها رو برعکس گفتن، یادتون باشه که ملاک کاربردی‌تر میزان کلی یا دقیق بودن عبارت، حجم جستجو و رقابتشه، نه فقط تعداد کلمات.

مثلاً «قیمت دلار امروز» سه کلمه‌ست، ولی می‌تونه جستجوی زیادی داشته باشه و با یه عبارت دم‌بلند کم‌جستجو فرق کنه. برعکسش هم پیش میاد: یه اسم تخصصی تک‌کلمه‌ای شاید فقط تعداد کمی جستجو داشته باشه. تعداد کلمات فقط یه نشونه تقریبیه. ابزارهای تحقیق کلمه کلیدی حجم جستجوی بازار رو تخمین می‌زنن و سرچ کنسول عملکرد واقعی سایت خودتون رو برای عبارت‌هایی که باهاشون در نتایج دیده شدید نشون می‌ده.

دسته‌بندی بر اساس هدف جستجو (Search Intent)

اگه قرار باشه فقط یه دسته‌بندی از این مقاله یادتون بمونه، پیشنهاد می‌کنم این یکی باشه. هدف جستجو یعنی دلیلی که کاربر یه عبارت رو جستجو می‌کنه. اگه صفحه شما جواب نیاز اون کاربر نباشه، تکرار کلمه کلیدی به‌تنهایی کمکی به گرفتن رتبه نمی‌کنه.

هدف‌های جستجو معمولاً توی چهار دسته قرار می‌گیرن.

اطلاعاتی (Informational)

کاربر می‌خواد چیزی یاد بگیره یا جواب یه سوال رو پیدا کنه: «سهام عدالت چیست»، «چطور وردپرس رو آپدیت کنیم»، «دلیل کند شدن سایت». بیشتر محتوای وبلاگ‌ها برای همین دسته نوشته می‌شه و جواب مناسبش می‌تونه مقاله آموزشی، راهنما یا ویدیو باشه.

این کاربرها شاید همون لحظه خرید نکنن، ولی ممکنه اولین آشنایی‌شون با برند شما از همین‌جا شروع بشه.

ناوبری (Navigational)

کاربر دنبال یه سایت یا صفحه خاصه و از گوگل به‌عنوان میان‌بر استفاده می‌کنه: «ورود به سامانه کدال»، «میهن وردپرس». اگه اون برند مال شما نیست، معمولاً هدف گرفتن این کلمات انتخاب خوبی نیست.

تجاری (Commercial Investigation)

کاربر هنوز نخریده، ولی داره گزینه‌ها رو بررسی و مقایسه می‌کنه: «بهترین کارگزاری آنلاین»، «مقایسه المنتور و گوتنبرگ»، «بهترین افزونه سئو وردپرس». مقاله‌های مقایسه‌ای، فهرست‌های «بهترین‌ها» و نقد و بررسی می‌تونن جواب مناسبی برای این نیاز باشن. این دسته برای سایت‌هایی که محصول یا خدمات دارن ارزشمنده، چون مخاطب به تصمیم‌گیری نزدیک‌تره.

تراکنشی (Transactional)

کاربر می‌خواد کاری مثل خرید، ثبت‌نام یا دانلود رو انجام بده: «خرید قالب وردپرس»، «ثبت‌نام کارگزاری مفید»، «دانلود افزونه ووکامرس». برای این عبارت‌ها معمولاً صفحه محصول، صفحه ثبت‌نام یا یه صفحه فرود روشن و ساده از یه مقاله آموزشی طولانی مناسب‌تره.

یه تست ساده برای تشخیص هدف جستجو

یه راه کاربردی اینه که عبارت رو خودتون توی گوگل جستجو کنید و نوع صفحه‌های بالای نتایج رو ببینید. این نتایج سرنخ خوبی از نیاز غالب کاربر می‌دن. بااین‌حال، نتایج ممکنه با توجه به مکان، زمان و شرایط جستجو فرق کنن. اگه بیشتر نتایج فروشگاهی باشن، یه مقاله آموزشی معمولاً شانس کمتری برای رقابت داره.

خود کلمات هم سرنخ می‌دن. «چیست» و «چطور» بیشتر وقت‌ها اطلاعاتی‌ان، «بهترین» و «مقایسه» اغلب تجاری‌ان و «خرید» و «ثبت‌نام» معمولاً هدف تراکنشی دارن. البته همیشه این‌قدر ساده نیست. «قیمت قالب وردپرس» هم می‌تونه تجاری باشه، هم تراکنشی. گاهی هم صفحه نتایج ترکیبی از مقاله و فروشگاهه؛ یعنی بیش از یه نوع نیاز برای اون عبارت دیده می‌شه.

کلمات کلیدی برند و غیربرند

این دسته‌بندی ساده‌ست ولی خیلی‌ها بهش توجه نمی‌کنن.

کلمات برند اونایی هستن که اسم برند شما توشونه: «میهن وردپرس»، «آموزش سئو میهن وردپرس»، «قالب‌های میهن وردپرس». چون کاربر دنبال برند شماست، صفحه‌های رسمی خودتون معمولاً ارتباط بیشتری با این جستجو دارن. این کاربر از قبل شما رو می‌شناسه و ممکنه آمادگی بیشتری برای تعامل یا خرید داشته باشه.

کلمات غیربرند بقیه کلمات هستن: «آموزش وردپرس»، «قالب فروشگاهی». آدم‌های جدید معمولاً از همین عبارت‌ها شما رو پیدا می‌کنن.

اگه جستجوهای برندتون توی سرچ کنسول بیشتر بشن، می‌تونه نشونه‌ای از افزایش آشنایی مخاطب با برند باشه؛ ولی برای نتیجه‌گیری بهتره روند زمانی، کمپین‌ها و تغییرات ورودی سایت رو هم بررسی کنید.

کلمه کلیدی اصلی، فرعی و مرتبط

این دسته‌بندی بیشتر درباره اینه که توی یه صفحه با کلمات چی کار کنید.

کلمه کلیدی اصلی موضوع محوری صفحه‌ست. مثلاً برای همین مقاله، «انواع کلمات کلیدی در سئو».

کلمات فرعی عبارت‌هایی هستن که هدفشون با کلمه اصلی یکیه ولی با شکل دیگه‌ای جستجو می‌شن: «انواع کلمات کلیدی»، «کلمه کلیدی Long-tail چیست»، «فرق کلمات Head و Long-tail». لازم نیست برای هر کدوم صفحه جدا بسازید. یه صفحه خوب می‌تونه همه‌شون رو پوشش بده.

کلمات مرتبط مفاهیمی‌ان که برای توضیح کامل موضوع بهشون نیاز دارید. مثلاً توی مقاله‌ای درباره کلمات کلیدی، طبیعیه که از حجم جستجو، هدف جستجو و سرچ کنسول هم حرف بزنید. این مفاهیم به کاربر کمک می‌کنن موضوع رو کامل‌تر بفهمه؛ پس بهتره فقط وقتی مفیدن ازشون استفاده کنید، نه برای پرکردن متن.

ماجرای «کلمات LSI»

احتمالاً توصیه‌هایی مثل «حتماً کلمات LSI رو توی متن بذارید» به گوشتون خورده. LSI اسم یه روش قدیمی برای بررسی ارتباط واژه‌ها در مجموعه‌ای از متن‌هاست، نه اسم فهرستی رسمی از کلمات کلیدی گوگل. چیزی که معمولاً با عنوان «کلمات LSI» معرفی می‌شه، همون عبارت‌ها و مفاهیم مرتبط با موضوعه. پس لازم نیست دنبال یه تعداد مشخص کلمه LSI بگردید. موضوع رو طبیعی و کامل توضیح بدید و فقط از اصطلاح‌هایی استفاده کنید که واقعاً به فهم مطلب کمک می‌کنن.

چند دسته‌بندی دیگه که به کارتون میاد

کلمات سوالی: عبارت‌هایی که با «چطور»، «چرا»، «چیست» یا «آیا» شروع می‌شن. خیلی از اون‌ها دقیق و اطلاعاتی‌ان و می‌تونن برای مقاله آموزشی یا بخش سوالات متداول مناسب باشن. پیشنهادهای گوگل و بخش جستجوهای مرتبط هم می‌تونن برای پیدا کردن ایده بهتون کمک کنن.

کلمات محلی: عبارت‌هایی که اسم یه مکان توشونه یا کاربر دنبال چیزی نزدیک خودشه: «طراحی سایت در شیراز»، «کلاس بورس حضوری تهران». اگه کسب‌وکارتون حضوری یا منطقه‌ایه، این دسته می‌تونه برای شما از خیلی از کلمات کلی مرتبط‌تر باشه.

کلمات فصلی و همیشه‌سبز: بعضی کلمات بیشتر توی یه بازه خاص جستجو می‌شن، مثل «تخفیف یلدا قالب وردپرس» یا «مهلت ارسال اظهارنامه مالیاتی». بقیه مثل «آموزش نصب وردپرس» در بیشتر روزهای سال مخاطب دارن. بهتره محتوای فصلی رو زودتر از شروع فصل آماده کنید تا برای انتشار، ایندکس‌شدن و بهبودش وقت داشته باشید. زمان مناسب برای هر سایت و موضوع فرق می‌کنه، پس عملکرد سال‌های قبل و سرعت ایندکس سایتتون رو هم در نظر بگیرید.

کدوم نوع کلمه کلیدی برای سایت شما مناسب‌تره؟

جواب کوتاهش اینه: بستگی داره سایتتون کجای مسیره و نتایج فعلی اون عبارت چه کیفیتی دارن.

اگه سایتتون تازه‌کاره، می‌تونید بیشتر تمرکزتون رو روی عبارت‌های دم‌بلند اطلاعاتی و سوالی بذارید که مستقیماً به موضوع اصلی سایت مربوطن. رقابت با سایت‌های قوی روی کلمات خیلی کلی معمولاً سخته، ولی شاید روی سوال‌های دقیق بتونید جواب کامل‌تر و کاربردی‌تری ارائه کنید.

اگه چند ماه یا چند ساله کار می‌کنید و مقاله‌هاتون ورودی گرفتن، می‌تونید سراغ عبارت‌های Mid-tail برید و صفحه‌های جامع‌تری بسازید. کلمات تجاری هم برای سایتی که محصول یا خدمات می‌فروشه ارزش بررسی دارن.

و اگه سایت قدیمی و معتبری دارید، می‌تونید رقابت روی بعضی کلمات Head رو هم بررسی کنید؛ البته فقط وقتی هدف جستجو با کسب‌وکارتون هماهنگه و می‌تونید صفحه‌ای بهتر و مفیدتر برای کاربر بسازید.

این مسیر پله‌پله، یعنی شروع از موضوع‌های دقیق‌تر و حرکت به‌سمت موضوع‌های جامع‌تر، یکی از روش‌های ساخت استراتژی محتواست. اگه می‌خواید ببینید این دسته‌بندی‌ها توی عمل چطور کنار هم قرار می‌گیرن، مقاله استراتژی سئو برای ورود به صفحه ۱ گوگل رو بخونید.

یه صفحه، چند کلمه کلیدی: چطور از کلمات توی صفحه استفاده کنیم؟

یه باور قدیمی می‌گه هر صفحه باید فقط برای یه کلمه کلیدی بهینه بشه. توی عمل، یه صفحه خوب ممکنه برای عبارت‌های مختلفی توی گوگل دیده بشه. قانون کاربردی‌تر اینه: هر صفحه یه موضوع اصلی و یه هدف جستجوی هماهنگ داشته باشه.

به‌جای دنبال‌کردن یه فرمول ثابت، موضوع صفحه رو توی جاهای مهم واضح کنید:

• عنوان سئو (Title) که دقیق و قابل‌فهم باشه
• تیتر اصلی صفحه (H1) که موضوع رو روشن نشون بده
• آدرس صفحه (URL) که کوتاه، پایدار و خوانا باشه
• پاراگراف اول که به کاربر بگه قراره چه جوابی بگیره
• تیترهای فرعی که سوال‌ها و بخش‌های اصلی موضوع رو پوشش بدن

لازم نیست شکل دقیق کلمه کلیدی رو به‌زور توی همه این بخش‌ها تکرار کنید. عنوان واضح، پوشش کامل نیاز کاربر و نوشتن طبیعی از تکرار مکانیکی مهم‌تره.

تکرار بیش از حد (Keyword Stuffing)

جمله‌ای مثل «برای آموزش وردپرس، بهترین آموزش وردپرس رو از سایت آموزش وردپرس ما ببینید» نه به درد کاربر می‌خوره نه به درد گوگل. عدد جادویی برای «درصد تکرار کلمه کلیدی» هم نداریم. تست ساده‌ش اینه که متن رو بلند بخونید. اگه جایی به گوشتون مصنوعی اومد، احتمالاً زیاده‌روی کردید.

هم‌نوع‌خواری کلمات کلیدی (Keyword Cannibalization)

هم‌نوع‌خواری وقتی می‌تونه مشکل‌ساز بشه که چند صفحه سایتتون هدف جستجو و محتوای خیلی مشابهی داشته باشن و برای یه نیاز یکسان رقابت کنن. مثلاً سه مقاله با عنوان‌های «آموزش نصب وردپرس»، «نصب وردپرس قدم به قدم» و «راهنمای نصب وردپرس» شاید هم‌پوشانی زیادی داشته باشن. البته داشتن چند صفحه درباره یه موضوع همیشه مشکل نیست؛ هر صفحه ممکنه نیاز متفاوتی رو جواب بده.

قبل از ادغام یا حذف، ورودی، بک‌لینک‌ها، هدف صفحه و نیاز مستقل کاربر رو بررسی کنید. اگه صفحه‌ها واقعاً یه نیاز یکسان رو پوشش می‌دن، می‌تونید بخش‌های مفیدشون رو توی یه صفحه قوی جمع کنید و آدرس‌های اضافی رو با ریدایرکت ۳۰۱ به نزدیک‌ترین مقصد مرتبط بفرستید. اگه هر صفحه هدف جداگانه‌ای داره، بهتره تفاوتشون رو در عنوان و محتوا روشن‌تر کنید.

اشتباهات رایج در انتخاب کلمه کلیدی

1. فقط دنبال حجم جستجو بودن. حجم بالا به‌تنهایی کافی نیست. باید ارتباط موضوع، هدف جستجو، کیفیت رقبا و توان سایتتون رو هم بسنجید.
2. نادیده گرفتن هدف جستجو. مثلاً مقاله آموزشی ساختن برای عبارتی که بیشتر کاربرها با هدف خرید جستجوش می‌کنن.
3. انتخاب کلمات بی‌ربط به موضوع سایت، فقط چون پرطرفدارن. یه سایت آموزش وردپرس با مقاله‌ای درباره فال حافظ شاید چند تا بازدید بگیره، ولی به نیاز مخاطب اصلی خودش کمک نمی‌کنه.
4. اعتماد کامل به عددهای ابزارها. حجم جستجوی ابزارها تخمینیه، مخصوصاً برای کلمات فارسی. این عددها بیشتر برای مقایسه مناسبن، نه به‌عنوان آمار کاملاً دقیق.
5. ساختن صفحه جدا برای هر شکل از یه کلمه. اگه عبارت‌ها یه هدف مشترک دارن، معمولاً می‌تونید اون‌ها رو توی یه صفحه کامل پوشش بدید.

جمع‌بندی

کلمات کلیدی رو می‌شه از چند زاویه دسته‌بندی کرد و هر زاویه یه سوال متفاوت رو جواب می‌ده. دسته‌بندی Head، Mid-tail و Long-tail کمک می‌کنه میزان کلی یا دقیق بودن عبارت و رقابت احتمالی رو مقایسه کنید. هدف جستجو می‌گه چه نوع صفحه‌ای برای نیاز کاربر مناسب‌تره. دسته‌بندی اصلی، فرعی و مرتبط هم کمکتون می‌کنه موضوع صفحه رو کامل و منظم پوشش بدید.

اگه فقط یه چیز از این مقاله با خودتون ببرید، این باشه: قبل از نوشتن هر صفحه، هم از خودتون بپرسید «با شرایط فعلی سایتم می‌تونم برای این موضوع رقابت کنم؟» و هم «کسی که این رو جستجو می‌کنه واقعاً دنبال چیه؟»

حالا که انواع کلمات کلیدی در سئو رو می‌شناسید، قدم بعدی اینه که ببینید چطور کنار هم ازشون استفاده کنید تا سایتتون پله‌پله رشد کنه. اگه هم سوالی داشتید، توی بخش نظرات بپرسید.

سوالات متداول

تیم تولید محتوا

ما در تیم تولید محتوای میهن وردپرس در تلاش هستیم تا بهترین مقالات آموزشی در زمینه وردپرس و کسب‌و‌کارهای اینترنتی را تهیه کنیم. صحت محتوای این صفحه توسط رضا راد بررسی خواهد شد.