بک آپ گیری از سی پنل؛ آموزش کامل و ساده

بذارید از یه اتفاق تلخ شروع کنیم: تا حالا شده وسط آپدیت یه افزونه، سایتتون یه‌دفعه سفید بشه و هیچ راهی هم برای برگردوندنش نداشته باشید؟ اگه این اتفاق براتون افتاده، می‌دونید چه حس بدی داره. اگه هم هنوز تجربه‌ش نکردید، مطمئن باشید اصلاً دلتون نمی‌خواد سراغتون بیاد.

هرچقدر هم برای طراحی، سئو و محتوای سایتتون وقت گذاشته باشید، همه‌ی این‌ها روی یه‌سری فایل و یه دیتابیس قرار گرفتن. اگه این فایل‌ها از بین برن، ممکنه حاصل چند سال کارتون رو یک‌جا از دست بدید. برای همین بک آپ گیری از CPanel کاری نیست که بشه پشت گوش انداخت؛ هزینه‌ای نداره، دانش فنی خاصی نمی‌خواد و فقط چند دقیقه از وقتتون رو می‌گیره.

تو این مقاله قدم‌به‌قدم جلو می‌ریم تا یاد بگیرید بدون کمک کسی، از کل سایتتون نسخه پشتیبان بگیرید. در آخر هم می‌بینید چطور موقع بروز مشکل، فایل‌ها و دیتابیس رو برگردونید.

چرا اطلاعات سایت از بین می‌ره؟

قبل از شروع آموزش، بهتره ببینیم چه اتفاق‌هایی ممکنه اطلاعات سایتتون رو به خطر بندازن. وقتی این خطرها رو بشناسید، بک‌آپ گرفتن دیگه به یکی از اون کارهایی تبدیل نمی‌شه که همیشه می‌ذاریدش برای فردا.

هکرها

اولین خطری که معمولاً به ذهن همه می‌رسه، هک شدنه. یه افزونه‌ی آپدیت‌نشده، رمز عبور ضعیف یا قالب نال‌شده‌ای که از یه سایت نامعتبر دانلود کردید، می‌تونه راه ورود هکر رو باز کنه. بعد از ورود هم ممکنه محتوای سایتتون پاک بشه یا فایل‌ها رمزگذاری بشن و برای آزاد کردنشون ازتون پول بخوان.

اشتباه خودی

واقعیت اینه که طبق تجربه‌ی ما، خیلی وقت‌ها خود مدیر سایت ناخواسته به سایتش آسیب می‌زنه. اجرای یه کوئری اشتباه تو دیتابیس، پاک کردن پوشه‌ای که فکر می‌کردید اضافیه یا آپدیت هم‌زمان چند افزونه می‌تونه سایت رو به‌هم بریزه. گاهی فقط یه کلیک اشتباه کافیه.

ویروس‌ها و بدافزارها

بدافزارها معمولاً همراه فایل‌های آلوده‌ای وارد هاست می‌شن که خودتون آپلودشون می‌کنید. شاید سایتتون رو پاک نکنن، ولی می‌تونن تو فایل‌ها کد تزریق کنن، ریدایرکت بسازن و اعتبار سایتتون رو پیش گوگل پایین بیارن. پاک‌سازی چنین آلودگی‌هایی بدون داشتن یه نسخه‌ی سالم قبلی، واقعاً دردسر بزرگیه.

خرابی سرور

کمتر به این مورد فکر می‌کنیم، ولی ممکنه اتفاق بیفته. شاید هارد سرور خراب بشه، دیتاسنتر به مشکل بخوره یا شرکت هاستینگ یه‌دفعه تعطیل کنه. بیشتر هاست‌های خوب خودشون نسخه پشتیبان دارن، ولی منطقی نیست که صددرصد به بک‌آپ یه شرکت دیگه تکیه کنید.

اهمیت بک آپ گیری از سی پنل

موضوع فقط از دست رفتن چندتا فایل نیست. اگه فروشگاه اینترنتی دارید، دیتابیستون شامل سفارش‌ها، اطلاعات مشتری‌ها، تراکنش‌ها و موجودی انباره. تو یه سایت محتوایی هم صدها ساعت نوشتن و رتبه‌هایی که با زحمت تو گوگل گرفتید، به همین اطلاعات وابسته‌ان.

یه نکته‌ی مهم دیگه، مدت‌زمان برگشت سایت به حالت عادیه. فرض کنید سایتتون پاک شده و بک‌آپ هم ندارید. حتی اگه بتونید همه‌چیز رو از اول بسازید، طی چند هفته یا چند ماهی که سایت در دسترس نیست، هم مشتری از دست می‌دید و هم جایگاهتون تو نتایج جستجو آسیب می‌بینه. با داشتن یه فایل بک‌آپ، همین اتفاق می‌تونه به یه دردسر بیست دقیقه‌ای تبدیل بشه.

چند وقت یه بار باید بک‌آپ بگیریم؟

یه جواب ثابت برای همه‌ی سایت‌ها نداریم. فاصله‌ی بین بک‌آپ‌ها به این بستگی داره که اطلاعات سایتتون با چه سرعتی تغییر می‌کنه:

• فروشگاه اینترنتی یا سایت پرترافیک: بهتره روزانه بک‌آپ بگیرید. هر روز سفارش و مشتری جدید دارید و از دست رفتن اطلاعات یه روز می‌تونه ضرر مالی مستقیمی براتون داشته باشه.
• سایت شرکتی یا وبلاگ نیمه‌فعال: معمولاً بک‌آپ هفتگی کافیه.
• سایت‌های ثابت که کم به‌روز می‌شن: می‌تونید ماهی یه بار بک‌آپ بگیرید.

جدا از این زمان‌بندی، یه قانون طلایی رو همیشه یادتون باشه: قبل از هر تغییر مهم، بک‌آپ بگیرید. قبل از آپدیت وردپرس، عوض کردن قالب یا نصب افزونه‌ی جدید، یه نسخه پشتیبان داشته باشید. همین عادت ساده خیلی وقت‌ها نجاتتون می‌ده.

آموزش گام‌به‌گام بک آپ گرفتن از سی پنل

حالا بریم سراغ بخش اصلی آموزش. فرض می‌کنیم اطلاعات ورود به سی‌پنل رو دارید. این اطلاعات معمولاً موقع خرید هاست براتون ایمیل می‌شه.

مرحله اول: ورود به سی پنل

آدرس yoursite.com:2082 رو تو مرورگرتون وارد کنید. البته بهتره از yoursite.com:2083 استفاده کنید؛ چون نسخه‌ی امنه و اطلاعات ورودتون رو به‌شکل رمزگذاری‌شده منتقل می‌کنه.

وقتی صفحه‌ی ورود باز شد، نام کاربری و رمزتون رو بنویسید و روی Login بزنید.

اگه اطلاعات ورود یادتون نیست، معمولاً می‌تونید اون رو تو پنل کاربری شرکت هاستینگ پیدا کنید. راه دیگه اینه که مستقیم برای پشتیبانی تیکت بفرستید.

مرحله دوم: رفتن به بخش Backup Wizard

بعد از ورود، صفحه‌ای پر از آیکون می‌بینید که شاید در نگاه اول کمی گیج‌کننده باشه. نگران نباشید. بخش Files رو پیدا کنید و روی آیکون Backup Wizard بزنید.

Backup Wizard همون راهنمای مرحله‌به‌مرحله‌ی بک‌آپه. اگه کنترل بیشتری روی جزئیات می‌خواید، آیکون Backup بدون Wizard هم امکانات مشابهی در اختیارتون می‌ذاره. ولی برای بار اول، کار با Wizard راحت‌تره.

مرحله سوم: انتخاب گزینه Backup

تو این صفحه دو گزینه می‌بینید: Backup و Restore.

گزینه‌ی اول برای ساختن نسخه پشتیبانه و گزینه‌ی دوم برای برگردوندن بک‌آپ استفاده می‌شه. فعلاً روی Backup بزنید.

مرحله چهارم: انتخاب نوع بک‌آپ و دانلود

حالا باید انتخاب کنید که از کدوم بخش‌ها بک‌آپ می‌خواید. سمت چپ گزینه‌ی Full Backup قرار گرفته و سمت راست سه گزینه‌ی جزئی‌تر دیده می‌شه. کمی جلوتر کاربرد هرکدوم رو کامل توضیح می‌دیم.

بعد از انتخاب نوع بک‌آپ، سی‌پنل ساخت فایل رو شروع می‌کنه. این کار برای سایت‌های کوچیک چند ثانیه طول می‌کشه، ولی تو سایت‌های بزرگ شاید لازم باشه چند دقیقه صبر کنید. در پایان، یه لینک دانلود می‌بینید که با اون می‌تونید فایل رو روی کامپیوترتون ذخیره کنید.

انواع بک آپ در سی پنل و کاربرد هر کدوم

انتخاب اشتباه تو این بخش خیلی رایجه، پس بهتره گزینه‌ها رو با دقت بشناسید.

بک آپ کامل (Full Backup)

این گزینه هم‌زمان از همه‌چیز بک‌آپ می‌گیره؛ یعنی فایل‌ها، دیتابیس‌ها، ایمیل‌ها، تنظیمات دی‌ان‌اس و حساب‌های اف‌تی‌پی. خروجی کار یه فایل .tar.gz هست که کل اطلاعات هاستتون رو تو خودش داره.

بک آپ از فایل‌های سایت (Home Directory)

این گزینه فقط از پوشه‌ی خانگی هاستتون نسخه پشتیبان می‌گیره؛ همون بخشی که پوشه‌ی public_html داخلش قرار داره. پس قالب، افزونه‌ها، تصاویر و فایل‌های آپلودی تو این بک‌آپ قرار می‌گیرن. ولی محتوای نوشته‌ها و اطلاعات کاربرها داخلش نیست، چون این موارد تو دیتابیس ذخیره می‌شن.

بک آپ از دیتابیس‌ها (MySQL Databases)

دیتابیس رو می‌شه قلب سایت دونست. همه‌ی نوشته‌ها، برگه‌ها، دیدگاه‌ها، سفارش‌ها، اطلاعات کاربرها و تنظیمات سایت تو اون ذخیره می‌شن. خروجی این بک‌آپ یه فایل .sql.gz هست که معمولاً حجم زیادی هم نداره.

بک آپ از ایمیل‌ها (Email Forwarders & Filters)

این گزینه از فورواردرها و فیلترهای ایمیلی که ساختید بک‌آپ می‌گیره. فورواردر هم تنظیمیه که ایمیل‌های دریافتی رو خودکار به یه نشانی دیگه می‌فرسته. اگه از ایمیل سازمانی روی هاست استفاده می‌کنید، این بک‌آپ به کارتون میاد؛ وگرنه احتمالاً زیاد بهش نیاز ندارید.

بک‌آپ کامل یا جزئی؟ کدوم رو انتخاب کنیم؟

اینجا یه نکته‌ی فنی مهم هست که بهتره قبل از انتخاب بدونید:

فایل Full Backup رو خودتون نمی‌تونید از بخش Restore سی‌پنل برگردونید!

فایل بک‌آپ کامل برای انتقال همه‌ی اطلاعات هاست به یه سرور جدید یا تحویل اون به شرکت هاستینگ طراحی شده. برگردوندن این فایل به دسترسی روت (Root) نیاز داره؛ یعنی بالاترین سطح دسترسی به سرور. پس باید فایل رو به پشتیبانی هاستتون بدید تا اون‌ها براتون ریستورش کنن.

پس انتخاب عملی شما این شکلیه:

• می‌خواید یه آرشیو کامل داشته باشید یا هاستتون رو جابه‌جا کنید؟ Full Backup رو انتخاب کنید.
• می‌خواید قبل از دستکاری سایت، نسخه‌ای داشته باشید که خودتون سریع برگردونید؟ بک‌آپ Home Directory و MySQL Databases رو جداگانه بگیرید.

ما معمولاً هر دو نوع رو نگه می‌داریم: یه Full Backup ماهانه برای آرشیو و یه بک‌آپ جزئی قبل از هر تغییری که قراره روی سایت انجام بدیم.

آموزش بازگردانی بک آپ (Restore) در سی پنل

اگه بک‌آپ داشته باشید ولی ندونید چطور برش گردونید، کار هنوز نصفه‌ست. خوشبختانه ریستور کردن بک‌آپ جزئی مراحل سختی نداره:

• وارد Backup Wizard بشید و این بار به‌جای Backup، روی Restore بزنید.
• بخشی رو که می‌خواید برگردونید انتخاب کنید: فایل‌های Home Directory، دیتابیس یا فورواردرهای ایمیل.
• روی Choose File بزنید و فایل بک‌آپی رو که قبلاً دانلود کرده بودید، از کامپیوترتون انتخاب کنید.
• در آخر روی Upload بزنید.

این نکته رو جدی بگیرید: وقتی دیتابیس رو ریستور می‌کنید، اطلاعات فعلی با اطلاعات فایل بک‌آپ جایگزین می‌شن. مثلاً اگه بعد از گرفتن بک‌آپ ده سفارش تازه دریافت کرده باشید، اون سفارش‌ها از بین می‌رن. پس قبل از ریستور، از وضعیت فعلی هم بک‌آپ بگیرید تا راه برگشت داشته باشید.

بک آپ خودکار با JetBackup و تفاوت اون با بک آپ دستی

بک‌آپ دستی برای وقتیه که می‌خواید تغییر مشخصی روی سایت انجام بدید. ولی واقع‌بینانه که نگاه کنیم، بیشتر ما یادمون نمی‌مونه هر روز صبح وارد هاست بشیم و دستی بک‌آپ بگیریم.

اینجا سیستم‌های خودکار به کار میان. خیلی از شرکت‌های هاستینگ ابزارهایی مثل JetBackup یا Backup v2 رو تو سی‌پنل فعال می‌کنن. این ابزارها می‌تونن به‌صورت خودکار و روزانه از سایتتون بک‌آپ بگیرن. معمولاً فایل‌ها هم روی فضای جداگانه نگه‌داری می‌شن تا فضای اصلی هاستتون اشغال نشه.

مزیت مهم این سیستم‌ها اینه که معمولاً چند نسخه از روزهای مختلف رو نگه می‌دارن. پس اگه سایتتون سه روز پیش آلوده شده و امروز متوجه شدید، می‌تونید نسخه‌ی چهار روز قبل رو برگردونید.

پیشنهاد می‌کنیم همین حالا سی‌پنلتون رو بررسی کنید و ببینید چنین ابزاری براتون فعاله یا نه. اگه پیداش نکردید، از پشتیبانی هاست بپرسید. فقط یادتون باشه بک‌آپ خودکار جای نسخه‌ی دستی رو نمی‌گیره و بهتره از هر دو روش کنار هم استفاده کنید.

چرا نباید فایل بک‌آپ رو روی همون هاست نگه داریم؟

یکی از اشتباه‌های رایج اینه که بک‌آپ می‌گیرید، ولی فایلش رو تو پوشه‌ی خانگی هاست رها می‌کنید. این کار سه مشکل جدی داره:

۱. فضای هاستتون رو اشغال می‌کنه. فایل‌های بک‌آپ معمولاً حجیمن. اگه اون‌ها رو پاک نکنید، بعد از چند ماه ممکنه ببینید بخش زیادی از فضای هاست با بک‌آپ‌های قدیمی پر شده.

۲. همراه خود سایت از بین می‌ره. اگه هکر یا باج‌افزار به هاستتون دسترسی پیدا کنه، فایل بک‌آپ هم درست کنار فایل‌های اصلی قرار داره. پس اون فایل هم ممکنه پاک یا رمزگذاری بشه و دقیقاً وقتی بهش نیاز دارید، دیگه قابل استفاده نباشه.

۳. ممکنه به دست افراد غریبه بیفته. فایل بک‌آپ کل دیتابیستون رو تو خودش داره؛ از جمله ایمیل‌ها و رمزهای عبور هش‌شده‌ی کاربرها. اگه این فایل اشتباهی تو public_html ذخیره بشه و اسم قابل حدسی داشته باشه، ممکنه بقیه بتونن مستقیم دانلودش کنن.

پس یه قانون ساده داشته باشید: بک‌آپ رو بگیرید، روی کامپیوتر خودتون یا فضای ابری مثل گوگل درایو و دراپ‌باکس ذخیره کنید و بعد نسخه‌ی روی هاست رو پاک کنید.

سؤالات متداول درباره بک آپ گیری از سی پنل

جمع‌بندی

خلاصه‌ی حرفمون اینه که بک آپ گیری از CPanel نه کار سختیه، نه هزینه‌ی جداگانه‌ای داره و نه وقت زیادی می‌گیره. چند دقیقه برای ساخت یه نسخه پشتیبان می‌تونه جلوی از دست رفتن نتیجه‌ی ماه‌ها یا سال‌ها کارتون رو بگیره.

اگه می‌خواید همین حالا یه کار مفید انجام بدید، پنجره‌ی مرورگر رو نبندید و از سایتتون بک‌آپ بگیرید. بعد هم بررسی کنید که JetBackup روی هاستتون فعال هست یا نه. همین دو کار ساده خیال شما رو خیلی راحت‌تر می‌کنه.

امیدواریم این آموزش به کارتون بیاد. موفق باشید 🙂

تیم تولید محتوا

ما در تیم تولید محتوای میهن وردپرس در تلاش هستیم تا بهترین مقالات آموزشی در زمینه وردپرس و کسب‌و‌کارهای اینترنتی را تهیه کنیم. صحت محتوای این صفحه توسط رضا راد بررسی خواهد شد.