جلوگیری از فیلتر شدن سایت در ایران و ثبت در ساماندهی

تا حالا برات پیش اومده که یه روز صبح برید سراغ سایتتون و ببینید بالا نمیاد؟ حس بدیه. اول فکر می‌کنید مشکل از هاسته، بعد می‌فهمید سایت فیلتر شده و همون‌جا دستپاچه می‌شید. ولی بذار همین اول خیالت رو راحت کنم: این وضعیت راه‌حل داره. توی این مقاله قدم‌به‌قدم بهت می‌گم چطور می‌تونی سایتتون رو از فیلتر دربیارید و مهم‌تر از اون، از همون اول کاری کنید که اصلاً کارتون به فیلتر شدن نکشه.

راستی اگه با طرح صیانت از حقوق کاربران آشنا نیستید، خوندن مقاله «طرح صیانت از کاربران فضای مجازی – تکلیف کسب‌وکارها چیست» هم بد نیست، چون کمک می‌کنه تصویر کامل‌تری از فضای قانونی داشته باشید.

فیلترینگ چیه و اصلاً چرا اتفاق میفته؟

قبل از اینکه بریم سراغ راه‌حل‌ها، بد نیست یه کم عقب‌تر بریم و ببینیم این ماجرا از کجا شروع شد.

یه نگاه کوتاه به تاریخچه فیلترینگ

فیلترینگ اینترنت پدیده تازه‌ای نیست و تقریباً از اوایل قرن بیست‌ویکم به‌شکل جدی وارد میدون شد. از همون روزها هم کشورهای مختلف، هر کدوم با استدلال خودشون، شروع کردن به محدود کردن دسترسی به بخش‌هایی از اینترنت.

چرا کشورها سایت‌ها رو فیلتر می‌کنند؟

دلایلش کم نیست، ولی بیشترشون زیر چند سرفصل اصلی جا می‌گیرن: حفظ امنیت ملی، حفظ ثبات سیاسی و پاسداری از ارزش‌های اجتماعی. اینا همون توجیه‌هایی هستن که دولت‌ها معمولاً برای فیلترینگ میارن.

فقط ایران نیست

یه نکته که شاید برات جالب باشه: خیلی‌ها فکر می‌کنن فقط توی ایران با فیلترینگ روبه‌رو هستیم، ولی واقعیت اینه که خیلی از کشورهای دیگه هم به شکل‌های مختلف اینترنت رو محدود می‌کنن. اینترنت هر ثانیه بزرگ‌تر می‌شه و دیگه فقط به سایت‌ها خلاصه نمی‌شه؛ شبکه‌های اجتماعی هم بخش بزرگی ازش هستن. همین گستردگی، نگرانی درباره محتوای نامناسب رو بیشتر کرده و برای همینه که کشورها توی موارد زیادی سراغ مسدود کردن یا فیلتر کردن سایت‌ها می‌رن.

نکته مهم اینجاست که گاهی سایتتون با اینکه محتوای کاملاً سالمی داره، بازم فیلتر می‌شه. دقیقاً به همین دلیله که باید راهکارهای جلوگیری از فیلتر شدن رو بلد باشید تا احتمال این اتفاق رو به کمترین حد ممکن برسونید.

تفاوت فیلترینگ و مسدودسازی

خیلی‌ها این دوتا رو یکی می‌دونن، ولی با هم فرق دارن و بهتره این تفاوت رو بدونید.

وقتی سایتی فیلتر می‌شه، کاربر هنوز راه داره؛ می‌تونه با تغییر آی‌پی، استفاده از VPN یا حتی عوض کردن شرکت ارائه‌دهنده اینترنت، دورش بزنه و وارد سایت بشه.

اما مسدودسازی یا همون بلاک، داستان جدی‌تریه. وقتی سایتی مسدود می‌شه، دیگه هیچ‌کس نمی‌تونه واردش بشه؛ حتی اگه آی‌پی‌شو عوض کنه. این کار معمولاً مستقیماً توسط دولت‌ها انجام می‌شه و در واقع دستوری صریح برای بستن کامل یه سرویس یا سایت صادر می‌شه.

پس خلاصه‌ش این شد: فیلترینگ قابل دور زدنه، مسدودسازی نه.

انواع فیلترینگ توی دنیا

فیلترینگ فقط یه مدل نیست و روش‌های مختلفی داره. بیا با هم مرورشون کنیم تا بدونی با کدومشون طرفی.

فیلترینگ از طریق دامنه سایت

توی این روش، دامنه سایت به‌طور کلی مسدود می‌شه و هیچ‌کس، حتی خودِ صاحب سایت، نمی‌تونه بهش دسترسی داشته باشه؛ فرقی هم نمی‌کنه با چه آی‌پی وارد بشید. این روش هزینه بالایی داره و برای همین کمتر کشور یا شرکتی سراغش می‌ره. یه مثال ساده‌ش اینه که شما به‌عنوان پدر یا مادر، با کمک شرکت سازنده مودم، می‌تونید دسترسی به بعضی دامنه‌ها رو ببندید تا بچه‌تون به هر محتوایی دسترسی نداشته باشه. اگه می‌خوای قبل از ثبت دامنه از فیلتر نبودنش مطمئن بشید، حتماً آموزش «بررسی فیلتر بودن سایت قبل از ثبت دامنه» رو ببین.

فیلتر کردن از طریق پروکسی سرور

این روش رو بیشتر حکومت‌ها به کار می‌گیرن. به این شکل که شرکت‌های ارائه‌دهنده اینترنت، دسترسی تو رو به یه سایت خاص محدود می‌کنن. این مدل بیشتر برای فیلترینگ گسترده به کار میاد و برای مسدود کردن گزینشی معمولاً به‌صرفه نیست. با این روش می‌شه آی‌پی‌های یه منطقه یا حتی یه کشور رو مسدود کرد.

فیلتر کردن از طریق ربات‌ها

اینجا پای ربات‌ها وسطه. این ربات‌ها مدام سایت‌ها رو می‌گردن و دنبال کلمات، تصاویر یا ویدیوهای نامناسب می‌شن. به‌محض اینکه چنین محتوایی پیدا کنن، بر اساس قوانین همون کشور، سایت رو فیلتر می‌کنن. البته معمولاً وقتی این اتفاق میفته که اون محتوا توی بخش قابل‌توجهی از سایت پخش شده باشه.

فیلتر کردن از طریق درگاه‌ها

بستن درگاه‌ها هزینه سنگینی برای شرکت‌های اینترنتی و حکومت‌ها داره. توی این روش، درگاهی که کاربرها رو به سایت هدایت می‌کنه به‌طور کامل بسته می‌شه.

فیلترینگ برای تحریم سایت‌ها

بعضی کشورها برای تحریم سایت‌ها و سرویس‌های کشورهای دیگه، مسدودشون می‌کنن. متأسفانه توی ایران هم بعضی از محبوب‌ترین سایت‌های خارجی، این‌بار توسط خودِ شرکت‌های سازنده‌شون فیلتر شدن و برای دسترسی بهشون چاره‌ای جز تغییر آی‌پی نیست.

فیلترینگ از طریق نرم‌افزار

توی این روش نرم‌افزارهای سانسور روی کامپیوتر یا گوشی نصب می‌شن. همین باعث می‌شه این مدل برای دولت‌ها و شرکت‌های بزرگ کارایی چندانی نداشته باشه. اگه صاحب یه کسب‌وکار کوچیک باشی، می‌تونی با این نرم‌افزارها بعضی سایت‌ها رو برای کارمندهات مسدود کنی، هرچند رُک بگم این کار رو پیشنهاد نمی‌کنیم. جالبه بدونی بیشترین استفاده از این نرم‌افزارها توی دانشگاه‌ها و مدرسه‌هاست تا دسترسی کاربرها به همه محتوای اینترنت محدود بشه.

راهکارهای جلوگیری از فیلتر شدن سایت

حالا که با بلاک شدن، فیلترینگ و انواعش آشنا شدید، وقتشه بریم سراغ اصل ماجرا.

اگه دامنه‌ای خریدید که تازه فیلتر شده، یا برای رفع فیلتر یه دامنه جدید گرفتید، باید روال اداریش رو طی کنید. ولی یه نکته مهم رو یادت نره: اگه دامنه‌تون به‌تازگی فیلتر شده، اول باید علتِ فیلتر شدن رو پیدا و برطرف کنید، بعد برید سراغ اقدامات بعدی. در هر صورت، چه برای رفع فیلتر و چه برای پیشگیری، مسیر اصلی از یه جا می‌گذره: گرفتن مجوز ساماندهی.

اگه می‌خواید از بقیه مجوزهای اینترنتی اطللاع داشته باشید، پیشنهاد می‌کنم مقاله مجوزهای لازم برای راه اندازی سایت و فروشگاه اینترنتی رو مطالعه کنید.

مجوز ساماندهی کسب‌وکار اینترنتی

مجوز ساماندهی یکی از همون مجوزهاییه که این روزها خیلی از صاحب‌های سایت سراغش می‌رن و استقبال خوبی هم ازش شده.

چرا این مجوز لازم است؟

اولین فایده‌ش اینه که اعتماد مشتری‌ها رو بیشتر می‌کنه. ولی مزیت مهم‌تر برای بحث ما اینه: اگه سایتتون این مجوز رو داشته باشه، در صورت انتشار محتوای مشکل‌دار، بلافاصله فیلتر نمی‌شید. یعنی اول بهت اخطار می‌دن یا فقط همون بخش نامناسب حذف می‌شه. همین موضوع، خودش یه لایه محافظتی جدی جلوی فیلتر شدنه. این روزها هر سایتی، چه تجاری، چه شرکتی، فرهنگی یا دولتی، بهتره این مجوز رو بگیره. ثبت‌نام توی سامانه ساماندهی الزامیه، هرچند هنوز درج لوگو توی سایت اجباری نشده؛ ولی همین لوگو هم اعتماد کاربر رو بالا می‌بره.

چه مدارکی لازم دارید؟

ستاد ساماندهی پایگاه‌های اینترنتی کشور، زیر نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، اطلاعات مدیرهای سایت‌ها رو جمع‌آوری می‌کنه. طبق قانون، تولیدکننده‌های محتوا موظفن اطلاعات شخصی خودشون مثل شماره تلفن، نشانی و مشخصات فنی سایت رو توی این سامانه ثبت کنن. مدارک مورد نیاز معمولاً شامل عکس، تصویر کارت ملی، تصویر مدرک تحصیلی و گواهی عدم سوءپیشینه‌ست.

مراحل اخذ مجوز ساماندهی

بعد از طی این مراحل، یه لوگوی موقت می‌گیرید که می‌تونید توی سایتتون بذاری. بیاید مرحله‌به‌مرحله جلو بریم.

مرحله اول: ثبت‌نام و ثبت سایت

برید به آدرس samandehi.ir و از منوی سمت راست، روی گزینه «ثبت‌نام و ثبت سایت» کلیک کنید.

مرحله دوم: وارد کردن اطلاعات اولیه

حالا باید اطلاعات پایه مثل نوع شخصیت، ایمیل، نام کاربری و رمز عبور رو وارد کنی. بعد از تکمیل این بخش، وارد سامانه شید و بقیه اطلاعات خواسته‌شده رو هم بارگذاری کنید.

مرحله سوم: احراز اطلاعات و نوع رسانه

توی قسمت تکمیل اطلاعات، باید تلفن ثابت و همراهتون رو تأیید کنید و بعد نوع رسانه برخط سایتتون رو مشخص کنید.

مرحله چهارم: تاییدیه فنی و دریافت لوگو

توی بخش مدیریت، رسانه برخط سایت و وضعیتش رو می‌بینی. اینجا روی گزینه «انجام تاییدیه فنی» کلیک کن. یادتون باشه که دریافت لوگو فقط برای سایت‌هایی ممکنه که این تاییدیه فنی رو انجام داده باشن. بعد از این مرحله، درخواستت بررسی می‌شه و در نهایت می‌تونید لوگو رو بگیرید و توی سایت بذارید.

مراحل رفع فیلتر سایت از طریق سایت ساماندهی

اگه قبلاً سایتتون رو توی ساماندهی ثبت کردید، کارتون راحت‌تره و فقط کافیه این مراحل رو طی کنید.

مراجعه به درگاه رفع فیلتر

برید به درگاه درخواست رفع فیلتر کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه به نشانی rafefilter.internet.ir. با شناسه کاربری و رمز خودت به‌عنوان مدیر سایت وارد شید و با ارائه توضیحات کامل، درخواست رفع فیلتر رو ثبت کنید.

پیگیری درخواست

بعد از ثبت درخواست، لازم نیست جایی حضوری برید. با همون شناسه کاربری و رمز ساماندهی می‌تونید توی همون درگاه، روند کار رو تا پایان مراحل قانونی پیگیری کنید.

مراحل رفع فیلترینگ در سایت internet.ir

یه مسیر دیگه هم برای رفع فیلتر وجود داره که معمولاً سریع‌تر از ساماندهی جواب می‌ده.

بعد از ثبت سایتتون، برید به internet.ir. وقتی وارد می‌شید، یه منو با چهار گزینه اصلی می‌بینید. توی مرحله بعد ازتون می‌پرسن برای چه کاری اومدید؛ می‌تونید یکی از گزینه‌های «رفع فیلتر دامنه‌های ایرانی»، «خارجی» یا «پیگیری» رو انتخاب کنید. منظور از دامنه‌های ایرانی همون دامنه‌های ir هست و دامنه‌های خارجی هم شامل دامنه‌های بین‌المللی می‌شن.

بعد یه نامه اداری می‌بینید که یه جای خالی برای نوشتن نام دامنه داره. نام دامنه‌تون رو کامل و بدون www، دقیقاً مثل نمونه‌ای که نشونتون دادن، وارد کنید، کد کپچا رو بزنید و روی «ثبت درخواست رفع فیلتر» کلیک کنید.

اینجا بهتون می‌گن آیا درخواستت معتبره یا نه. اگه دامنه‌تون بیش از سه بار برای رفع فیلتر اقدام شده باشه یا محتوای خلاف قانونش گسترده باشه، امکان رفع فیلتر وجود نداره و نمی‌تونید ادامه بدید. ولی اگه مشکلی نباشه، به صفحه بعدی هدایت می‌شید و کارتون رو ادامه می‌دید.

چطور از اول جلوی فیلتر شدن سایت را بگیریم؟

تا اینجا درباره درمان حرف زدیم، ولی همیشه پیشگیری بهتر از درمانه. اگه سایتتون از قوانین کشور پیروی کنه و صرفاً به‌خاطر یه سهل‌انگاری فیلتر شده باشه، با رعایت چند نکته ساده می‌تونید تا حد زیادی جلوی این اتفاق رو بگیرید.

به سایت‌های فیلترشده لینک ندید

اگه سایتتون هیچ محتوای نامناسب یا سیاسی نداره ولی یهو فیلتر شده، احتمالش هست که یه جایی توی سایت، به یه سایت فیلترشده لینک داده باشید. حواستون باشه که همین لینک دادن، حتی به یه سایت پربازدید، می‌تونه باعث فیلتر شدن یه صفحه یا کل سایتتون بشه. پس توصیه ما اینه که با دقت و وسواس لینک بدید.

تبلیغ محتوای نامناسب و خلاف قانون نکن

درج تبلیغات نامناسب یا گذاشتن فایل‌هایی با مصادیق مجرمانه، اون هم در تضاد با قوانین ایران، می‌تونه دردسر بزرگی درست کنه. گاهی سایت‌ها ناخواسته یه تبلیغی می‌گیرن که با محتوای خودشون جور نیست و همین کافیه تا ربات‌ها یا کارشناس‌ها، اون صفحه یا کل سایت رو فیلتر کنن. پیشنهاد می‌کنم قبل از گرفتن هر تبلیغی، موضوع رو با آژانس یا تبلیغ‌دهنده روشن کنید و قوانین فضای مجازی رو براشون توضیح بدید.

قانون کپی‌رایت را جدی بگیرید

اگه هر فایل، متن، موسیقی یا ویدیویی رو بدون اجازه از صاحب اثر توی سایتتون منتشر کنید، به احتمال زیاد کارتون به فیلتر شدن می‌کشه، چون قانون کپی‌رایت رو نقض کردید. برای اینکه گرفتار این موضوع نشید، حتماً از صاحب اثر اجازه فروش یا نمایندگی بگیر.

کلمات و محتوای سایت را بررسی کنید

توی ایران بیشتر فیلترینگ‌ها رو ربات‌ها و نرم‌افزارهای پیشرفته انجام می‌دن و اغلبم به خاطر وجود کلمات نامناسب از نظر اخلاقی یا سیاسیه. این ربات‌ها قوانین خاص خودشون رو دارن؛ مثلاً باید تعداد کلمات نامناسب به یه حد مشخص برسه تا سایت فیلتر بشه. بهترین کار اینه که از همون اول، قوانین تولید محتوا رو به تیم محتوات گوشزد کنید تا چیزی خلاف قوانین کشور تولید نشه.

جمع‌بندی

اگه یه روز سایتتون یهو فیلتر شد، لازم نیست دستپاچه بشید؛ کافیه روال رفع فیلتر دامنه رو با حوصله دنبال کنید و اگه هنوز فیلتر نشدید، همین حالا با گرفتن مجوز ساماندهی و رعایت چند نکته ساده، خیال خودتون رو راحت کنید. توی این مقاله سعی کردیم تمام مسیر، از شناخت فیلترینگ تا رفع و پیشگیری ازش رو کامل برات توضیح بدیم. حالا نوبت شماست که دست‌به‌کار بشید. شاد و سربلند باشید. 🙂

تیم تولید محتوا

ما در تیم تولید محتوای میهن وردپرس در تلاش هستیم تا بهترین مقالات آموزشی در زمینه وردپرس و کسب‌و‌کارهای اینترنتی را تهیه کنیم. صحت محتوای این صفحه توسط رضا راد بررسی خواهد شد.