تاثیر PDF در سئو و بررسی مزایا و معایب استفاده از آن

حتماً براتون پیش اومده که اسم یه کتاب رو توی گوگل سرچ کنید و بین نتیجه‌ها چندتا فایل PDF ببینید. دلیلش اینه که ربات‌های گوگل فقط سراغ صفحه‌های سایت نمی‌رن؛ فایل‌های PDF رو هم می‌خونن و ایندکس می‌کنن. خود گوگل یه معیار ساده براش داره: اگه بتونید متن PDF رو کپی کنید و توی یه فایل متنی بچسبونید، گوگل هم می‌تونه اون رو بخونه (Google Search Central).

توی این مقاله می‌خوایم ببینیم PDF چه تاثیری روی سئو سایتتون داره و آخرش کدوم بهتره: مقاله رو به‌صورت PDF بذارید یا به‌صورت یه صفحهٔ معمولی؟ اگه سایتتون وردپرسیه، قابلیت‌های خود وردپرس و چندتا افزونهٔ رایگان مرتبط رو هم با هم مرور می‌کنیم.

مزایای استفاده از فایل PDF برای سئو

وقتی گوگل متن PDF رو ایندکس می‌کنه، یعنی فایل شما هم می‌تونه مثل هر صفحهٔ دیگه‌ای توی نتیجه‌های جستجو بیاد و براتون بازدید بیاره. چندتا از مزیت‌های مهمش اینان:

• ساختنش کاری نداره: توی Word یا Google Docs می‌نویسید و آخرش ازش خروجی PDF می‌گیرید. اگه موقع نوشتن از سبک‌های Heading استفاده کنید، ساختار عنوان‌ها توی PDF هم می‌مونه.
• برای کتاب الکترونیکی و برندینگ عالیه: کتاب الکترونیکی، راهنما، کاتالوگ یا لید مگنت رو معمولاً PDF منتشر می‌کنن. هر بار که یه نفر فایل رو برای کس دیگه‌ای می‌فرسته، آدم‌های جدیدی با برندتون آشنا می‌شن.
• آفلاین هم خونده می‌شه: فایل که دانلود شد، دیگه برای خوندنش به اینترنت نیازی نیست.
• می‌تونید توش لینک بذارید: لینک صفحه‌ها و محصولات سایتتون رو هم می‌شه توی PDF گذاشت. گوگل با این لینک‌ها تقریباً همون رفتاری رو داره که با لینک‌های HTML؛ یعنی ممکنه دنبالشون کنه و از طریقشون اعتبار (PageRank) منتقل بشه (Google Search Central).

معایب استفاده از فایل PDF

مشکل اصلی PDF اینه که بعد از دانلود، دیگه نمی‌دونید چه بلایی سرش میاد. Google Analytics 4 (GA4) می‌تونه ثبت کنه که فایل دانلود شده، ولی اینکه کاربر کدوم صفحه‌ها رو خونده، چقدر وقت گذاشته یا کجا ولش کرده رو بهتون نمی‌گه. ردیابی دانلود رو توی بخش بعدی توضیح دادیم.

چندتا ایراد دیگه‌ش:

• برچسب و دسته‌بندی نداره: برخلاف نوشته‌های سایت، نمی‌تونید به PDF برچسب یا دسته بدید. کاری که از دستتون برمیاد، پر کردن متادیتای فایله؛ توی بخش نکات بهش رسیدیم.
• کاربر کمتر برمی‌گرده: خیلی‌ها PDF رو دانلود می‌کنن و دیگه سراغ سایت نمیان. متن‌های PDF هم معمولاً طولانی‌ان و خوندنشون حوصله می‌خواد.
• به‌روز کردنش سخته: کسی که یه بار فایل رو گرفته، معمولاً دوباره دانلودش نمی‌کنه؛ پس نسخهٔ جدید هیچ‌وقت دستش نمی‌رسه.
• جابه‌جا شدن توش محدوده: توی سایت، منو و جستجو و لینک‌های مرتبط کمک می‌کنن کاربر راحت از این صفحه به اون صفحه بره. توی PDF از این خبرها نیست.

ردیابی دانلود PDF با Google Analytics 4

اگه هنوز با نسخهٔ قدیمی Google Analytics (همون Universal Analytics) کار می‌کنید، بدونید که این نسخه از ۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۳ دیگه داده‌ای جمع نمی‌کنه و الان فقط GA4 فعاله (Bounteous). خوشبختانه GA4 دانلود PDF رو بدون هیچ کدنویسی ثبت می‌کنه.

فقط کافیه قابلیت Enhanced Measurement روشن باشه. اون‌وقت هر بار که یه نفر روی لینکی کلیک کنه که به فایل .pdf ختم می‌شه، یه رویداد به اسم file_download ثبت می‌شه (Analytics Mania). برای فعال کردنش:

1. توی GA4 برید به Admin > Data Streams و استریم سایتتون رو باز کنید.
2. چک کنید Enhanced Measurement روشن باشه و توی تنظیماتش، تیک File downloads خورده باشه.
3. آمار دانلودها رو می‌تونید توی Reports > Engagement > Events زیر رویداد file_download ببینید (Ruler Analytics).

توی وردپرس: وردپرس خودش کد GA4 رو به سایت اضافه نمی‌کنه. راحت‌ترین راه، افزونهٔ رایگان Site Kit by Google هست که خود گوگل ساختتش. از منوی افزونه‌ها > افزودن نصبش کنید، با حساب گوگلتون وارد شید و Analytics رو وصل کنید. فقط حواستون باشه که Site Kit رویدادهایی مثل دانلود فایل رو ثبت می‌کنه، ولی برای روشن یا خاموش کردنشون باید برید توی تنظیمات خود GA4؛ از پیشخوان وردپرس نمی‌شه (Yoast).

راستی، گزارش Realtime توی GA4 فقط تعداد و مشخصات کلی کاربرهایی که الان توی سایتن رو نشون می‌ده، نه اسم یا لیست تک‌تکشون رو.

نکات مهم در سئو PDF

PDF هم مثل هر صفحهٔ دیگهٔ سایت، اگه درست ساخته نشه توی گوگل دیده نمی‌شه. این چندتا نکته رو جدی بگیرید:

• عنوان‌بندی درست: همون‌طور که توی سایت از تگ‌های H1 تا H6 استفاده می‌کنید، توی Word هم متن رو با سبک‌های Heading 1 و Heading 2 و بقیه مرتب کنید تا هم خواننده و هم ربات بفهمه کدوم بخش زیرمجموعهٔ کدومه.
• محتوای تکراری نذارید: یادتون باشه PDF هم ایندکس می‌شه. پس متن کپی یا تکراری توی PDF همون دردسری رو داره که توی صفحه‌های سایت.
• متن واقعی بذارید، نه عکس متن: PDF رو از روی فایل متنی بسازید، نه با اسکن کردن یا عکس گرفتن از نوشته‌ها. درسته که گوگل ممکنه متنِ توی عکس‌ها رو با OCR بیرون بکشه (Google Search Central)، ولی OCR خطا داره و نمی‌شه روش حساب کرد. اگه چاره‌ای جز انتشار PDF اسکن‌شده ندارید، اول خودتون روش OCR اجرا کنید تا لایهٔ متنی پیدا کنه. یه راه ساده برای امتحان: اگه بتونید متن رو توی PDF انتخاب و کپی کنید، فایلتون متنیه.
• حجم فایل: گوگل فقط ۶۴ مگابایت اول هر PDF رو برای ایندکس می‌گیره و بقیه‌ش رو کنار می‌ذاره (Search Engine Land). یعنی چیزی به اسم سقف «۵ مگابایت» از طرف گوگل وجود نداره. با این حال، فایل سبک‌تر زودتر دانلود می‌شه و کاربر (مخصوصاً روی موبایل) راضی‌تره. اگه فایلتون خیلی سنگینه، چند فصلش کنید.
• فشرده‌سازی: لازم نیست تک‌تک عکس‌ها رو توی Photoshop کوچیک کنید؛ خود PDF رو فشرده کنید. توی Word موقع ذخیره، گزینهٔ Minimum size (publishing online) رو بزنید یا از ابزارهای رایگان فشرده‌سازی PDF کمک بگیرید. عکس‌های باکیفیت بذارید، ولی وضوحشون رو در حد نمایش توی صفحه نگه دارید.
• موبایل رو یادتون نره: PDF رو طوری طراحی کنید که روی صفحهٔ کوچیک هم راحت خونده بشه؛ فونت درشت‌تر، ستون‌بندی ساده و صفحهٔ عمودی.
• متادیتا و اسم فایل: توی Properties فایل، فیلد Title رو پر کنید؛ گوگل خیلی وقت‌ها همین رو عنوان نتیجهٔ جستجو می‌ذاره (IndexerNow). اسم فایل رو هم گویا بذارید؛ مثلاً pdf-seo-guide.pdf به‌جای final-v7.pdf.
• از یه صفحهٔ HTML بهش لینک بدید: گوگل بیشتر از همه از راه لینک‌هایی که توی صفحه‌های مرتبط و با متن لینک گویا گذاشته شدن، PDF رو پیدا می‌کنه (IndexerNow).

قراردادن PDF در وردپرس

برای بیشتر کارهایی که با PDF دارید، خود وردپرس کافیه و افزونه لازم نیست. تنها جایی که یه افزونهٔ رایگان به دردتون می‌خوره، نمایش بهتر فایل توی موبایله.

نمایش PDF داخل صفحه با بلوک «فایل» (قابلیت داخلی وردپرس)

از وردپرس ۵.۸ به بعد، بلوک «فایل» (File) خودش می‌تونه PDF رو وسط صفحه نشون بده و دیگه برای این کار افزونه نمی‌خواد (webtimiser). مراحلش اینه:

1. توی ویرایشگر نوشته، بلوک فایل رو اضافه کنید (یا /file رو تایپ کنید).
2. PDF رو آپلود کنید یا از کتابخونهٔ رسانه انتخابش کنید.
3. توی تنظیمات بلوک، Show inline embed (نمایش جاسازی‌شده) رو روشن کنید و ارتفاع نمایشگر رو هر جور خواستید تنظیم کنید (مستندات وردپرس).

فقط یه ایراد داره: خیلی از مرورگرهای موبایل PDF رو داخل صفحه نشون نمی‌دن و به‌جاش فقط لینک دانلود می‌ذارن (aThemes).

نمایش یکسان در موبایل با افزونهٔ رایگان PDF Embedder

اگه بیشتر بازدیدکننده‌هاتون با موبایل میان، نسخهٔ رایگان PDF Embedder رو امتحان کنید. این افزونه PDF رو داخل صفحه و هم‌اندازه با قالب سایت نشون می‌ده، فایل رو از روی سایت خودتون لود می‌کنه و به هیچ سرویس بیرونی وابسته نیست. کار باهاش ساده‌ست: نصب و فعالش کنید، بعد توی ویرایشگر بلوک PDF Embedder رو اضافه کنید و فایل رو از کتابخونهٔ رسانه انتخاب کنید. قابلیت‌هایی مثل واترمارک و نمایش امن مال نسخهٔ پولی‌ان، ولی برای سئو بهشون نیازی ندارید.

صفحات پیوست (Attachment Pages)

وردپرس توی نسخه‌های قدیمی‌تر برای هر فایلی که آپلود می‌کردید، از جمله PDF، یه «صفحهٔ پیوست» جدا می‌ساخت. این صفحه‌ها تقریباً خالی‌ان، ولی ایندکس می‌شن و گاهی سر از نتیجه‌های جستجو درمیارن. از وردپرس ۶.۴ به بعد، این صفحه‌ها توی سایت‌های تازه‌نصب غیرفعالن و مستقیم به آدرس خود فایل ریدایرکت می‌شن. ولی اگه سایتتون رو از نسخه‌های قبلی آپدیت کرده باشید، هنوز فعال موندن (Make WordPress Core).

برای اینکه بفهمید سایتتون کدوم حالت رو داره، توی کتابخونهٔ رسانه روی یکی از فایل‌ها کلیک کنید. اگه لینکی به «صفحهٔ پیوست» می‌بینید، یعنی این صفحه‌ها فعالن. برای خاموش کردنشون بدون افزونه، برید به آدرس /wp-admin/options.php، گزینهٔ wp_attachment_pages_enabled رو پیدا کنید، مقدارش رو از 1 به 0 تغییر بدید و ذخیره کنید (Themeisle). وردپرس برای این تنظیم هیچ رابط کاربری‌ای نداره (WP Tavern). قبل از هر تغییری، از سایتتون بکاپ بگیرید.

نقشهٔ سایت

نقشهٔ سایتی که وردپرس از نسخهٔ ۵.۵ خودش می‌سازه (wp-sitemap.xml)، فایل‌های رسانه رو شامل نمی‌شه و فقط نوشته‌ها، برگه‌ها، دسته‌ها و نویسنده‌ها رو لیست می‌کنه (Make WordPress Core). پس بهترین راه برای معرفی PDF به گوگل اینه که از یه نوشته یا برگهٔ مرتبط بهش لینک بدید.

کنترل ایندکس PDF: canonical و noindex

گاهی متن یه PDF با یکی از مقاله‌های سایتتون یکیه، یا اصلاً نمی‌خواید PDF توی گوگل دیده بشه. مشکل اینجاست که PDF کد HTML نداره و نمی‌شه تگ‌های آشنای canonical و meta robots رو توش گذاشت. راهش اینه که همین دستورها رو توی هدر HTTP فایل بفرستید.

• canonical در هدر: اگه یه مقالهٔ HTML و یه PDF با محتوای یکسان دارید، با هدر Link به گوگل بفهمونید که نسخهٔ اصلی همون صفحهٔ HTML‌ـه. گوگل rel="canonical" رو توی هدر HTTP هم می‌شناسه (Search Engine Land).
• noindex در هدر: اگه نمی‌خواید PDF توی نتیجه‌ها بیاد، هدر X-Robots-Tag رو با مقدار noindex براش تنظیم کنید (ddbeck.com).

توی وردپرس: از افزونه‌های سئو مثل Yoast و Rank Math کاری برنمیاد، چون فایل‌های PDF رو سرور مستقیم تحویل می‌ده و وردپرس این وسط نقشی نداره (Rank Math). پس باید بدون افزونه و از تنظیمات سرور این کار رو انجام بدید. قبل از هر چیز از فایل .htaccess بکاپ بگیرید و بعد کد مناسب رو اضافه کنید.

برای noindex کردن همهٔ PDFها روی سرور Apache (توی فایل .htaccess ریشهٔ سایت):

<Files ~ "\.pdf$">  Header set X-Robots-Tag "noindex, follow"</Files>

و روی سرور Nginx:

location ~* \.pdf$ {  add_header X-Robots-Tag "noindex, follow";}

(هر دو کد از راهنمای Rank Math برداشته شدن.) مقدار follow باعث می‌شه گوگل لینک‌های توی PDF رو همچنان دنبال کنه.

برای تعیین canonical یه فایل مشخص روی Apache (آدرس‌ها رو با آدرس سایت خودتون عوض کنید):

<Files "pdf-seo-guide.pdf">  Header add Link "<https://example.com/pdf-seo-guide/>; rel=\"canonical\""</Files>

دوتا نکتهٔ مهم هم یادتون بمونه:

• PDFی رو که هدر noindex داره، توی robots.txt مسدود نکنید. اگه گوگل نتونه فایل رو بخزه، هدر noindex رو هم نمی‌بینه (WP Garage).
• اگه به فایل‌های سرور دسترسی ندارید، از پشتیبانی هاستتون بخواید این هدرها رو براتون اضافه کنه.

نتیجه‌گیری

گذاشتن PDF روی سایت کار بدی نیست، ولی اگه هدفتون گرفتن رتبه توی گوگله، مقالهٔ HTML انتخاب بهتریه. مقاله برای کاربر راحت‌تره، هر وقت خواستید آپدیتش می‌کنید و GA4 همهٔ رفتار کاربر رو توش ثبت می‌کنه، نه فقط دانلود یه فایل رو. اگه مطالب PDFتون زیاده، توی چندتا مقاله منتشرش کنید.

بیشتر وقت‌ها بهترین کار اینه که هر دو رو داشته باشید: محتوای اصلی رو به‌صورت مقاله منتشر کنید و PDF رو به‌عنوان نسخهٔ قابل‌دانلود کنارش بذارید. بعد با هدر canonical به گوگل بگید نسخهٔ اصلی مقاله‌ست تا این دوتا با هم رقابت نکنن.

PDF وقتی انتخاب درستیه که بخواید محتوا دست‌به‌دست بشه؛ مثل کتاب الکترونیکی، کاتالوگ یا لید مگنت. فقط حواستون باشه که تبدیل متن به PDF مشکل محتوای تکراری رو حل نمی‌کنه، چون PDF هم ایندکس می‌شه. انتشار کتاب یا مقالهٔ بقیه بدون اجازه هم، چه به‌صورت PDF و چه به‌صورت مقاله، از نظر حق نشر مشکل داره.

سوالات متداول

تیم تولید محتوا

ما در تیم تولید محتوای میهن وردپرس در تلاش هستیم تا بهترین مقالات آموزشی در زمینه وردپرس و کسب‌و‌کارهای اینترنتی را تهیه کنیم. صحت محتوای این صفحه توسط رضا راد بررسی خواهد شد.