فهرست بندی محتوا در پست‌های وردپرس با Easy Table of Contents

حتماً براتون پیش اومده که وارد یه مقاله طولانی بشید و فقط دنبال یک بخش خاص از اون باشید. بعد مجبور می‌شید چند بار صفحه رو بالا و پایین کنید تا بالاخره به جوابتون برسید. کاربرهای سایت شما هم دقیقاً همین حس رو دارند. اگه مقاله‌هاتون طولانیه و فهرست مطالب ندارند، احتمال اینکه کاربر خسته بشه و صفحه رو ببنده کم نیست.

فهرست مطالب (یا همون جدول محتوا) یه راه ساده برای حل این مشکله. توی این مقاله سه روش مختلف برای ساخت فهرست مطالب در وردپرس رو با هم مرور می‌کنیم: با افزونه Easy Table of Contents، با بلوک افزونه‌های سئو، و به‌صورت دستی و بدون هیچ افزونه‌ای. در آخر هم یه مقایسه کوتاه داریم تا راحت‌تر بتونید روش مناسب سایت خودتون رو انتخاب کنید.

فهرست مطالب چیست و چرا به آن نیاز دارید؟

فهرست مطالب یه لیست از عنوان‌های اصلی مقاله‌ست که معمولاً ابتدای متن قرار می‌گیره. هر آیتم این لیست یه لینکه که با کلیک روش، مستقیم به همون بخش از مقاله می‌رید. نمونه معروفش رو احتمالاً توی ویکی‌پدیا دیدید.

تأثیر فهرست مطالب بر تجربه کاربری

مهم‌ترین فایده فهرست مطالب برای خود کاربره. کاربر همون اول کار یه دید کلی از محتوای مقاله پیدا می‌کنه و متوجه می‌شه جوابش اینجا هست یا نه. اگه باشه، با یک کلیک به همون بخش می‌ره و لازم نیست کل متن رو بخونه. این موضوع مخصوصاً توی موبایل که اسکرول کردن مقاله‌های بلند واقعاً خسته‌کننده‌ست، خیلی به چشم میاد.

تأثیر فهرست مطالب بر سئو

اینجا باید کمی دقیق باشیم. داشتن فهرست مطالب به‌خودی‌خود رتبه شما رو در گوگل بالا نمی‌بره. اما چند اثر غیرمستقیم داره که ارزشش رو داره:

• گوگل گاهی برای صفحه‌هایی که لینک‌های داخلی به بخش‌های مختلف دارند، لینک‌های پرش (Jump to) رو در نتایج جستجو نشون می‌ده. این اتفاق تضمینی نیست، ولی فهرست مطالب احتمالش رو بیشتر می‌کنه.
• وقتی کاربر سریع‌تر به جوابش برسه، احتمال اینکه زود صفحه رو ترک کنه و برگرده به نتایج جستجو کمتر می‌شه.
• ساختار صفحه برای موتورهای جستجو شفاف‌تر می‌شه، چون عنوان‌ها و ارتباطشون با هم مشخص‌تره.

چه مطالبی به فهرست مطالب نیاز دارند؟

قرار نیست برای هر نوشته‌ای فهرست مطالب بسازید. یه خبر کوتاه سیصد کلمه‌ای با دو تا عنوان، اصلاً به فهرست نیازی نداره و فقط شلوغش می‌کنه. فهرست مطالب برای مقاله‌های آموزشی، راهنماهای جامع، مقاله‌های مقایسه‌ای و کلاً هر متنی که چند بخش مستقل داره، مناسبه. یه قاعده سرانگشتی: اگه مقاله‌تون بیشتر از ۱۲۰۰ کلمه‌ست یا چهار عنوان اصلی یا بیشتر داره، فهرست مطالب احتمالاً به کارتون میاد.

روش اول: ساخت فهرست مطالب با افزونه Easy Table of Contents

Easy Table of Contents یکی از محبوب‌ترین افزونه‌های رایگان برای این کاره. نصبش ساده‌ست، تنظیمات زیادی داره و با بیشتر قالب‌ها و صفحه‌سازها مشکلی نداره. البته دقت کنید که ممکنه اسم بعضی گزینه‌ها در نسخه‌های مختلف افزونه کمی متفاوت باشه.

نصب و فعال‌سازی

از پیشخوان وردپرس به بخش افزونه‌ها > افزودن برید و عبارت Easy Table of Contents رو جستجو کنید. افزونه رو نصب و بعد فعال کنید. بعد از فعال‌سازی، یک گزینه جدید با نام Table of Contents زیر منوی تنظیمات اضافه می‌شه که همه تنظیمات افزونه از همین‌جا مدیریت می‌شه.

تنظیمات عمومی

اولین بخشی که می‌بینید، تنظیمات عمومیه. چند گزینه اینجا از بقیه مهم‌ترند:

• Enable Support: مشخص می‌کنه افزونه روی چه پست‌تایپ‌هایی فعال باشه، مثلاً نوشته‌ها، برگه‌ها یا محصولات.
• Auto Insert: اگه تیکش رو بزنید، فهرست مطالب به‌صورت خودکار به پست‌تایپ‌های انتخاب‌شده اضافه می‌شه و لازم نیست برای هر نوشته دستی کاری کنید.
• Position: جای نمایش فهرست رو تعیین می‌کنه. معمولاً «قبل از اولین عنوان» بهترین انتخابه، چون کاربر اول مقدمه رو می‌خونه و بعد فهرست رو می‌بینه.
• Show when: تعیین می‌کنه فهرست مطالب فقط وقتی نمایش داده بشه که مقاله حداقل چند عنوان داشته باشه. پیش‌فرضش ۴ تاست و به نظر من عدد معقولیه، ولی می‌تونید بر اساس نوع محتوای سایتتون عوضش کنید.

چند گزینه دیگه هم اینجا هست که ارزش نگاه کردن داره. مثلاً می‌تونید عنوان بالای جعبه رو (مثل «فهرست مطالب» یا «آنچه در این مقاله می‌خوانید») تغییر بدید، دکمه باز و بسته شدن فهرست رو فعال کنید و مشخص کنید فهرست به‌صورت پیش‌فرض باز باشه یا بسته. گزینه نمایش سلسله‌مراتبی (Show as hierarchy) هم باعث می‌شه زیرعنوان‌ها با کمی تورفتگی زیر عنوان اصلی‌شون قرار بگیرند که خوانایی فهرست رو بیشتر می‌کنه.

تنظیمات ظاهری

اگه کمی پایین‌تر برید، به بخش Appearance می‌رسید. اینجا می‌تونید عرض جعبه فهرست، شناور بودنش (راست یا چپ متن)، اندازه فونت عنوان و لینک‌ها و ضخامت فونت رو تنظیم کنید.

افزونه چند قالب رنگی آماده هم داره. اگه هیچ‌کدوم با رنگ‌بندی سایتتون جور نبود، گزینه Custom رو انتخاب کنید و رنگ پس‌زمینه، حاشیه، عنوان و لینک‌ها رو خودتون مشخص کنید. پیشنهاد من اینه که فهرست مطالب رو زیادی پررنگ طراحی نکنید. قرار نیست از خود محتوا بیشتر به چشم بیاد.

تنظیمات پیشرفته

بخش Advanced شاید در نگاه اول کمی ترسناک به نظر برسه، ولی چند گزینه کاربردی داره:

• Headings: تعیین می‌کنه کدام سطح از عنوان‌ها در فهرست بیاد. اگه مقاله‌هاتون عنوان‌های H4 و H5 زیادی دارند، بهتره فقط H2 و H3 رو انتخاب کنید تا فهرست بیش از حد طولانی نشه.
• Exclude Headings: اگه عنوان خاصی مثل «سوالات متداول» یا «جمع‌بندی» رو نمی‌خواید در فهرست ببینید، اینجا واردش کنید.
• Smooth Scroll و Offset: با فعال کردن اسکرول نرم، رفتن به هر بخش حالت روان‌تری پیدا می‌کنه. اگه سایتتون هدر چسبان داره، مقدار Offset رو به اندازه ارتفاع هدر تنظیم کنید تا عنوان‌ها زیر هدر پنهان نشن.

بعد از انجام تغییرات، یادتون نره دکمه ذخیره پایین صفحه رو بزنید.

تنظیم فهرست مطالب برای هر نوشته به‌صورت جداگانه

گاهی تنظیمات کلی برای یک نوشته خاص مناسب نیست. برای همین افزونه یه بخش مخصوص هم داخل صفحه ویرایش نوشته اضافه می‌کنه. کافیه نوشته موردنظرتون رو باز کنید و کمی پایین‌تر از ویرایشگر، دنبال باکس Table of Contents بگردید.

از این بخش می‌تونید فهرست مطالب رو فقط برای همین نوشته غیرفعال یا فعال کنید، سطح عنوان‌های نمایش داده‌شده رو تغییر بدید و حتی برای بعضی عنوان‌ها یه متن جایگزین تعیین کنید. این آخری وقتی به کار میاد که عنوان اصلی طولانیه و می‌خواید نسخه کوتاه‌ترش توی فهرست بیاد.

نمایش دستی با شورت‌کد یا ابزارک

اگه نمی‌خواید فهرست مطالب خودکار اضافه بشه و ترجیح می‌دید جاش رو خودتون انتخاب کنید، گزینه Auto Insert رو غیرفعال کنید و هر جا از متن که خواستید، این شورت‌کد رو قرار بدید:

[ez-toc]

در ویرایشگر گوتنبرگ کافیه یه بلوک «کد کوتاه» اضافه کنید و شورت‌کد رو داخلش بنویسید. در نسخه‌های جدیدتر افزونه، بلوک اختصاصی خودش هم در دسترسه.

یه امکان جالب دیگه هم ابزارک افزونه‌ست. از بخش نمایش > ابزارک‌ها می‌تونید فهرست مطالب رو به سایدبار اضافه کنید. این‌طوری فهرست کنار مقاله می‌مونه و کاربر در هر لحظه می‌تونه به بخش دیگه‌ای بره.

روش دوم: استفاده از بلوک فهرست مطالب افزونه‌های سئو

اگه از قبل یکی از افزونه‌های معروف سئو رو روی سایتتون دارید، شاید اصلاً لازم نباشه افزونه جدیدی نصب کنید. هر افزونه اضافه یعنی یک مورد دیگه برای به‌روزرسانی و یک احتمال دیگه برای تداخل، پس اگه ابزارش رو از قبل دارید، چرا استفاده نکنید؟

ساخت فهرست مطالب با Rank Math

Rank Math حتی در نسخه رایگانش یه بلوک فهرست مطالب برای ویرایشگر گوتنبرگ داره. داخل نوشته روی علامت + کلیک کنید و عبارت Table of Contents را جستجو کنید. بلوکی که مربوط به Rank Math هست رو اضافه کنید. فهرست بر اساس عنوان‌های مقاله ساخته می‌شه و با اضافه یا ویرایش کردن عنوان‌ها، خودش به‌روز می‌شه.

از تنظیمات کناری بلوک هم می‌تونید عنوان فهرست، نوع لیست (شماره‌دار یا بولت‌دار) و سطح عنوان‌هایی که نمایش داده بشن رو تغییر بدید.

ساخت فهرست مطالب با Yoast SEO

Yoast هم بلوک فهرست مطالب داره، اما این بلوک فقط در نسخه پریمیوم Yoast SEO در دسترسه. اگه نسخه پریمیوم رو دارید، روش کار تقریباً مشابه Rank Mathه: بلوک Yoast Table of Contents رو به نوشته اضافه کنید تا فهرست بر اساس عنوان‌ها ساخته بشه. اگه از نسخه رایگان Yoast استفاده می‌کنید، باید سراغ یکی از دو روش دیگه برید.

یه نکته رو هم در نظر داشته باشید: این بلوک‌ها فقط در ویرایشگر گوتنبرگ کار می‌کنند و برخلاف Easy Table of Contents، به‌صورت خودکار به همه نوشته‌ها اضافه نمی‌شن. یعنی باید برای هر نوشته، بلوک رو دستی اضافه کنید.

روش سوم: ساخت فهرست مطالب دستی در ویرایشگر گوتنبرگ (بدون افزونه)

این روش برای کسانیه که می‌خوان کنترل کامل داشته باشند یا فقط برای چند مقاله محدود به فهرست مطالب نیاز دارند. کار سخت نیست، فقط کمی حوصله می‌خواد.

قدم اول: افزودن لنگر HTML به عنوان‌ها

برای اینکه یک لینک بتونه کاربر رو به یک عنوان خاص برسونه، اون عنوان باید یه شناسه (ID) داشته باشه. در گوتنبرگ این کار خیلی ساده‌ست:

1. روی بلوک عنوان موردنظر کلیک کنید.
2. در نوار کناری سمت چپ، بخش پیشرفته رو باز کنید.
3. در فیلد لنگر HTML یک نام کوتاه و انگلیسی بنویسید، مثلاً install-plugin.

نام لنگر نباید فاصله داشته باشه و بهتره فقط از حروف انگلیسی، عدد و خط تیره استفاده کنید. همچنین هر لنگر در یک صفحه باید یکتا باشه. این کار رو برای همه عنوان‌هایی که می‌خواید در فهرست بیان تکرار کنید.

قدم دوم: ساخت لیست و لینک دادن به لنگرها

حالا ابتدای مقاله، بعد از مقدمه، یک بلوک لیست اضافه کنید و عنوان‌ها رو داخلش بنویسید. بعد هر آیتم رو انتخاب کنید، روی آیکون لینک بزنید و به جای آدرس، نام لنگر رو با یک علامت # در ابتداش وارد کنید. مثلاً:

#install-plugin

اگه ترجیح می‌دید مستقیم با کد کار کنید، ساختار نهایی چیزی شبیه این میشه:

<ul>
  <li><a href="#what-is-toc">فهرست مطالب چیست؟</a></li>
  <li><a href="#install-plugin">نصب افزونه</a></li>
</ul>

<h2 id="install-plugin">نصب افزونه</h2>

بعد از ذخیره، نوشته رو پیش‌نمایش کنید و تک‌تک لینک‌ها رو امتحان کنید تا مطمئن بشید همه درست کار می‌کنند.

مزایا و محدودیت‌های روش دستی

بزرگ‌ترین مزیت این روش اینه که هیچ افزونه‌ای اضافه نمی‌کنید و کنترل کامل ظاهر و محتوای فهرست دست خودتونه. اما محدودیت‌هاش هم کم نیست. اگه بعداً عنوانی رو اضافه یا حذف کنید، باید فهرست رو هم دستی به‌روز کنید. برای سایت‌هایی که ده‌ها یا صدها مقاله طولانی دارند، این روش عملاً وقت‌گیر و خسته‌کننده‌ست و احتمال خطا هم بالا میره.

مقایسه روش‌ها

برای اینکه راحت‌تر تصمیم بگیرید، این سه روش رو کنار هم گذاشتیم:

نکات مهم برای یک فهرست مطالب اصولی

فهرست مطالب هر قدر هم خوب طراحی شده باشه، کیفیتش به ساختار خود مقاله بستگی داره. چند نکته که رعایتشون فرق زیادی ایجاد می‌کنه:

ترتیب عنوان‌ها رو درست رعایت کنید. عنوان اصلی نوشته همون H1 است و بخش‌های اصلی مقاله باید H2 باشند. زیربخش‌ها هم H3 میشن. اگه مستقیم از H2 به H4 بپرید یا عنوان‌ها رو فقط برای درشت‌تر شدن متن انتخاب کنید، فهرست مطالب به‌هم‌ریخته و گیج‌کننده میشه.

عنوان‌ها رو کوتاه و گویا بنویسید. کاربر باید فقط با نگاه کردن به فهرست متوجه بشه هر بخش درباره چیه. عنوان‌های دوخطی توی فهرست اصلاً خوب به نظر نمی‌رسند.

فهرست رو بیش از حد طولانی نکنید. فهرستی که سی آیتم داره، عملاً کمکی به کاربر نمی‌کنه. در بیشتر مقاله‌ها نمایش H2 و H3 کافیه.

نسخه موبایل رو فراموش نکنید. بیشتر بازدیدکننده‌های سایت‌ها از موبایل میان. حتماً فهرست رو روی گوشی هم چک کنید. اگه فهرست طولانیه، بهتره به‌صورت پیش‌فرض بسته باشه تا کاربر برای رسیدن به متن اصلی مجبور به اسکرول زیاد نشه.

رفع مشکلات رایج

فهرست مطالب نمایش داده نمی‌شود

اگه از Easy Table of Contents استفاده می‌کنید، اول چک کنید پست‌تایپ نوشته‌تون در بخش Enable Support و Auto Insert انتخاب شده باشه. بعد ببینید تعداد عنوان‌های مقاله به حداقل تعیین‌شده در گزینه Show when می‌رسه یا نه. یک احتمال دیگه هم اینه که فهرست در باکس تنظیمات همون نوشته غیرفعال شده باشه. اگه هیچ‌کدوم مشکل نبود، کش سایت رو پاک کنید و دوباره صفحه رو ببینید.

کلیک روی لینک‌ها کار نمی‌کند یا عنوان زیر هدر پنهان می‌شود

این مشکل بیشتر در سایت‌هایی دیده میشه که هدر چسبان دارند. در Easy Table of Contents مقدار Offset رو در تنظیمات پیشرفته به اندازه ارتفاع هدر (مثلاً ۸۰ یا ۱۰۰ پیکسل) تنظیم کنید. اگه از روش دستی یا بلوک‌های سئو استفاده می‌کنید، می‌تونید این کد رو از بخش نمایش > سفارشی‌سازی > CSS اضافی به سایت اضافه کنید:

h2, h3 {
  scroll-margin-top: 100px;
}

عدد ۱۰۰ رو بر اساس ارتفاع هدر سایت خودتون تغییر بدید. اگه لینک‌ها کلاً کار نمی‌کنند، املای لنگرها رو دوباره چک کنید. کوچک‌ترین تفاوت بین نام لنگر و لینک باعث میشه پرش انجام نشه.

تداخل با قالب یا صفحه‌ساز

بعضی قالب‌ها و صفحه‌سازها ساختار محتوا رو طوری تغییر میدن که افزونه نمی‌تونه عنوان‌ها رو درست تشخیص بده. در این حالت اول افزونه‌های دیگه رو یکی‌یکی غیرفعال کنید تا ببینید مشکل از کجاست. اگه مشکل از قالب بود، استفاده از شورت‌کد به جای درج خودکار معمولاً جواب میده. بعضی قالب‌ها هم فهرست مطالب داخلی دارند که ممکنه با افزونه تداخل داشته باشه. در این صورت فقط یکی از اون‌ها رو فعال نگه دارید.

سوالات متداول

جمع‌بندی

فهرست مطالب یکی از اون کارهای کوچیکیه که شاید چند دقیقه وقت بگیره، اما تجربه کاربرهای سایتتون رو به شکل محسوسی بهتر می‌کنه. اگه سایتتون مقاله‌های طولانی زیادی داره، Easy Table of Contents به احتمال زیاد بهترین انتخابه، چون یک بار تنظیمش می‌کنید و بعد خودش کار رو انجام میده. اگه از Rank Math استفاده می‌کنید و فقط برای بعضی نوشته‌ها فهرست می‌خواید، بلوک خودش کاملاً کافیه. و اگه فقط چند مقاله محدود دارید یا دوست دارید کنترل همه‌چیز دست خودتون باشه، روش دستی رو امتحان کنید.

شما از کدام روش استفاده می‌کنید؟ اگه موقع راه‌اندازی به مشکلی خوردید یا سوالی داشتید، توی بخش نظرات بنویسید تا با هم بررسیش کنیم.

تیم تولید محتوا

ما در تیم تولید محتوای میهن وردپرس در تلاش هستیم تا بهترین مقالات آموزشی در زمینه وردپرس و کسب‌و‌کارهای اینترنتی را تهیه کنیم. صحت محتوای این صفحه توسط رضا راد بررسی خواهد شد.