Cloudflare چیست و آیا واقعاً سایت شما را سریع‌تر می‌کند؟

احتمالاً اسم کلادفلر رو زیاد شنیدید. در خیلی از مقالات به‌عنوان راه‌حل جادویی سرعت معرفی می‌شه، در بعضی جاها به‌عنوان سپر امنیتی، و گاهی هم به‌عنوان چیزی که «همه‌ی سایت‌های حرفه‌ای ازش استفاده می‌کنن، پس شما هم باید استفاده کنید».

حقیقت مثل همیشه یه جایی وسطه. کلادفلر ابزار قدرتمند و در خیلی موارد رایگانیه که می‌تونه سایت شما رو سریع‌تر و امن‌تر کنه. اما یه نکته‌ی مهم هست که تقریباً هیچ مقاله‌ی فارسی بهش اشاره نمی‌کنه: برای بخشی از سایت‌های ایرانی، کلادفلر نه‌تنها کمکی نمی‌کنه، بلکه ممکنه سایت رو کندتر کنه. و این موضوع به کیفیت کلادفلر ربطی نداره، به جغرافیا ربط داره.

در این مقاله اول می‌بینیم کلادفلر دقیقاً چیه و چطور کار می‌کنه، بعد صادقانه بررسی می‌کنیم که آیا برای سایت شما انتخاب درستیه یا نه، و اگه بود، قدم‌به‌قدم راه‌اندازی و تنظیمات درستش رو با هم انجام می‌دیم. چند تا اشتباه رایج هم هست که بعد از فعال کردن کلادفلر برای خیلی‌ها پیش میاد و از قبل درباره‌شون حرف می‌زنیم.

اول: CDN اصلاً یعنی چه؟

سایت شما روی یه سرور در یه نقطه‌ی مشخص از دنیا قرار داره. وقتی کسی سایت رو باز می‌کنه، درخواستش باید تا اون سرور بره و جواب هم باید همون مسیر رو برگرده. هرچه این فاصله بیشتر باشه، تأخیر بیشتره؛ حتی اگه سرور شما فوق‌العاده قدرتمند باشه، سرعت نور محدودیت خودش رو داره.

شبکه‌ی توزیع محتوا یا CDN این مشکل رو با یه ایده‌ی ساده حل می‌کنه: نسخه‌ای از فایل‌های ثابت سایت شما (تصاویر، فایل‌های CSS و جاوااسکریپت، فونت‌ها) رو روی ده‌ها یا صدها سرور در نقاط مختلف دنیا کپی می‌کنه. بعد وقتی کاربری سایت رو باز می‌کنه، این فایل‌ها از نزدیک‌ترین نقطه بهش تحویل داده می‌شن، نه از سرور اصلی.

نتیجه‌اش هم سرعت بیشتر برای کاربره و هم فشار کمتر روی سرور اصلی شما، چون بخش زیادی از درخواست‌ها اصلاً به اون نمی‌رسه.

اما کلادفلر فقط یک CDN نیست

اینجا تفاوت اصلی کلادفلر با یه CDN معمولی مشخص می‌شه. کلادفلر بین بازدیدکننده و سرور شما قرار می‌گیره و تمام ترافیک از داخلش عبور می‌کنه. به این می‌گن پراکسی معکوس.

یعنی کلادفلر علاوه بر تحویل فایل‌های ثابت، این کارها رو هم می‌کنه: مدیریت DNS دامنه‌ی شما، ارائه‌ی گواهینامه‌ی SSL رایگان، محافظت در برابر حملات DDoS، فیلتر کردن ترافیک مشکوک قبل از رسیدن به سرور، و اعمال قوانینی که شما تعریف می‌کنید (مثلاً «برای صفحه‌ی ورود سختگیرانه‌تر باش»).

همین «همه‌ی ترافیک از داخلش رد می‌شه» هم بزرگ‌ترین مزیت کلادفلره و هم منشأ بیشتر مشکلاتی که کاربران باهاش دارن. کمی جلوتر می‌بینیم چرا.

ابر نارنجی و ابر خاکستری

وقتی وارد پنل کلادفلر بشید، کنار هر رکورد DNS یه آیکون ابر می‌بینید که یا نارنجیه یا خاکستری. فهمیدن تفاوت این دو، نصف کار با کلادفلره.

ابر نارنجی یعنی ترافیک این رکورد از کلادفلر عبور می‌کنه؛ پس از CDN، فایروال و SSL کلادفلر بهره‌مند می‌شه و آی‌پی واقعی سرور شما هم مخفی می‌مونه.

ابر خاکستری یعنی کلادفلر فقط نقش دفترچه‌تلفن رو بازی می‌کنه و آدرس رو می‌ده، اما در مسیر ترافیک قرار نمی‌گیره.

این تفاوت برای یه مورد خاص حیاتیه: رکوردهای ایمیل باید حتماً خاکستری بمونن. اگه رکورد مربوط به ایمیل رو نارنجی کنید، ایمیل‌های دامنه‌تون از کار می‌افتن. این یکی از رایج‌ترین اشتباهاتیه که بعد از انتقال به کلادفلر اتفاق می‌افته.

و حالا سؤال اصلی: آیا کلادفلر برای سایت شما مناسب است؟

این بخش رو با دقت بخونید، چون تصمیم درست اینجا گرفته می‌شه.

منطق CDN بر این پایه‌ست که محتوا از نزدیک‌ترین نقطه به کاربر تحویل داده بشه. حالا یه واقعیت جغرافیایی اینه که کلادفلر در ایران مرکز داده نداره. یعنی وقتی یه کاربر از تهران سایت شما رو باز می‌کنه، درخواستش به نزدیک‌ترین نقطه‌ی کلادفلر در منطقه (معمولاً جایی خارج از ایران) می‌ره و از اونجا پردازش می‌شه.

حالا دو تا سناریو رو مقایسه کنید.

سناریوی اول: سایت شما روی هاست ایرانی قرار داره و مخاطبتون هم ایرانیه. بدون کلادفلر، مسیر کاربر تا سرور کوتاه و داخلیه. با کلادفلر، همون کاربر اول باید به خارج از کشور بره، بعد درخواستش برگرده به سرور ایرانی شما و جواب دوباره همون مسیر رو طی کنه. در این حالت کاملاً ممکنه سایت شما کندتر بشه، نه سریع‌تر.

سناریوی دوم: سایت شما روی هاست خارجی قرار داره یا مخاطب بین‌المللی دارید. اینجا کلادفلر منطقی و مفیده و واقعاً سرعت رو بهتر می‌کنه.

پس قاعده‌ی ساده اینه: اگه هاست و مخاطب هر دو ایرانی هستن، قبل از تصمیم‌گیری حتماً تست کنید. سرعت سایت رو یک بار بدون کلادفلر و یک بار با کلادفلر بسنجید و بر اساس عدد تصمیم بگیرید، نه بر اساس توصیه‌های عمومی.

پس چه گزینه‌های دیگری هست؟

برای سایت‌هایی که مخاطبشون داخل ایرانه، سرویس‌های CDN ایرانی مثل آروان‌کلاد، ابر آسیاتک و ابر دراک منطقی‌ترن، چون نقاط حضورشون داخل کشوره و همون فلسفه‌ی «نزدیک بودن به کاربر» رو واقعاً محقق می‌کنن.

یه نکته‌ی دیگه هم هست که باید در نظر بگیرید اینه که به دلیل شرایط تحریم، دسترسی به سرویس‌های خارجی گاهی با محدودیت روبه‌رو می‌شه. وابسته کردن کل زیرساخت سایت به سرویسی که ممکنه فردا در دسترس نباشه، ریسک محسوب می‌شه. اگه سایت شما یه کسب‌وکار جدیه، این ریسک رو در تصمیم‌گیری لحاظ کنید.

و اگه کلا نمی‌خواید به CDN وابسته باشید، راه سومی هم هست؛ بهینه‌سازی خود سایت. بخش زیادی از چیزی که مردم از CDN انتظار دارن (کاهش حجم صفحه، فشرده‌سازی، کش) رو می‌شه به‌صورت محلی و بدون هیچ سرویس خارجی انجام داد. کمی جلوتر دربارش حرف می‌زنم.

راه‌اندازی کلادفلر؛ قدم به قدم

اگه بررسی کردید و به این نتیجه رسیدید که کلادفلر برای سایتتون مناسبه، راه‌اندازیش خیلی ساده‌ست.

قدم اول: در سایت کلادفلر یه حساب کاربری بسازید و دامنه‌تون رو اضافه کنید. پلن رایگان رو انتخاب کنید؛ برای اکثر سایت‌ها کافیه.

قدم دوم: کلادفلر به‌صورت خودکار رکوردهای DNS فعلی دامنه‌ی شما رو اسکن و وارد می‌کنه. حتماً این لیست رو با دقت بررسی کنید و مطمئن بشید همه‌ی رکوردها منتقل شدن، مخصوصاً رکوردهای ایمیل. هر رکوردی که جا بمونه، سرویس مربوط به اون از کار می‌افته.

قدم سوم: کلادفلر دو تا نام سرور (Nameserver) بهتون می‌ده. باید این‌ها رو در پنل ثبت‌کننده‌ی دامنه‌تون جایگزین نام سرورهای فعلی کنید. برای دامنه‌های .ir این کار از پنل ایرنیک انجام می‌شه و برای دامنه‌های بین‌المللی از پنل شرکتی که دامنه رو ازش خریدید.

قدم چهارم: صبر کنید. تغییر نام سرور معمولاً بین چند دقیقه تا چند ساعت طول می‌کشه. تا وقتی کلادفلر تأیید نکرده، تنظیمات رو تغییر ندید.

تنظیماتی که حتماً باید انجام بدید

بعد از فعال شدن، چند تنظیم هست که اگه انجام ندید، ممکنه بیشتر ضرر کنید تا سود.

حالت SSL؛ مهم‌ترین تنظیم

وارد بخش SSL/TLS بشید. اینجا چند حالت می‌بینید و انتخاب اشتباه، منشأ بیشتر مشکلات کاربران کلادفلره.

حالت Flexible رو انتخاب نکنید. در این حالت ارتباط بین کاربر و کلادفلر رمزنگاری می‌شه اما ارتباط بین کلادفلر و سرور شما همچنان بدون رمزنگاریه. نتیجه‌ش معمولاً حلقه‌ی بی‌پایان ریدایرکت یا خطای Mixed Content است.

گزینه‌ی درست Full (Strict) است، به شرطی که روی سرور خودتون گواهینامه‌ی SSL معتبر نصب باشه؛ که این روزها تقریباً همه‌ی هاست‌ها رایگان ارائه می‌دن. اگه به هر دلیلی گواهینامه‌ی معتبر ندارید، موقتاً Full رو انتخاب کنید و در اولین فرصت گواهینامه رو درست کنید.

در همون بخش، گزینه‌ی Always Use HTTPS رو هم فعال کنید تا هر درخواست HTTP خودکار به نسخه‌ی امن هدایت بشه.

پیشخوان وردپرس نباید کش بشه

مسیرهای /wp-admin/ و /wp-login.php نباید کش بشن و بهتره سطح امنیتشون هم بالاتر باشه. برای این کار از بخش قوانین (Rules) استفاده می‌کنید.

یه نکته: کلادفلر مدتیه در حال جایگزین کردن سیستم قدیمی Page Rules با مجموعه‌ی جدید Rules است. اگه در پنل شما هنوز Page Rules وجود داره می‌تونید ازش استفاده کنید، اما اگه حساب جدید ساختید، احتمالاً مستقیماً با بخش Rules و زیرمجموعه‌هایی مثل Cache Rules و Configuration Rules روبه‌رو می‌شید. منطقش یکیه، فقط جای دکمه‌ها فرق می‌کنه.

چیزی که باید تنظیم کنید ساده‌ست: برای این مسیرها کش رو غیرفعال (Bypass) کنید و اگه گزینه‌ی سطح امنیت در دسترس بود، روی حالت بالاتر بذارید.

حالت توسعه

وقتی دارید روی ظاهر سایت کار می‌کنید، گزینه‌ی Development Mode رو فعال کنید. این حالت به مدت سه ساعت کش رو کاملاً کنار می‌ذاره تا تغییراتتون رو بلافاصله ببینید. بدون این کار، ساعت‌ها با نسخه‌ی کش‌شده‌ی قدیمی کلنجار می‌رید و فکر می‌کنید تغییراتتون اعمال نشده.

افزونه‌ی وردپرس کلادفلر

کلادفلر یه افزونه‌ی رسمی برای وردپرس داره که کارهای رایج مثل پاکسازی کش و اعمال تنظیمات پیشنهادی رو از داخل پیشخوان ممکن می‌کنه.

اما اینجا یه نکته‌ی امنیتی مهم هست. در خیلی از آموزش‌ها (از جمله نسخه‌ی قدیمی همین مقاله در سایت خودمون) گفته شده که برای اتصال افزونه، باید Global API Key حساب کلادفلرتون رو کپی کنید و در وردپرس وارد کنید.

این کار رو نکنید. اون کلید، دسترسی کامل به حساب کلادفلر شما رو می‌ده؛ یعنی به همه‌ی دامنه‌ها و همه‌ی تنظیمات. اگه سایت وردپرسی شما روزی نفوذ بشه، مهاجم علاوه بر سایت، کنترل کل حساب کلادفلرتون رو هم به دست میاره.

راه درست، ساختن یه API Token با دسترسی محدوده. در پنل کلادفلر به بخش توکن‌های API برید، یه توکن جدید بسازید و فقط دسترسی‌های لازم برای همون دامنه رو بهش بدید. اگه اون توکن لو بره، دامنه‌ی محدودی درگیر می‌شه نه کل حسابتون.

مشکلاتی که بعد از فعال کردن کلادفلر پیش می‌آید

همه‌ی بازدیدکننده‌ها یک آی‌پی دارند

یادتون هست گفتیم کلادفلر بین کاربر و سرور شما قرار می‌گیره؟ نتیجه‌ی مستقیمش اینه که از دید سرور شما، همه‌ی بازدیدکننده‌ها با آی‌پی کلادفلر میان.

این موضوع چند جا خودش رو نشون می‌ده: آی‌پی ثبت‌شده زیر دیدگاه‌ها اشتباه می‌شه، افزونه‌های امنیتی نمی‌تونن مهاجم واقعی رو تشخیص بدن، و مهم‌تر از همه مسدود کردن آی‌پی در سطح سرور دیگه کار نمی‌کنه.

راه‌حلش اینه که ماژول بازیابی آی‌پی واقعی روی سرور فعال باشه؛ بیشتر هاست‌ها این کار رو انجام می‌دن و اگه نشده، پشتیبانی هاست می‌تونه فعالش کنه. و برای مسدودسازی، به‌جای سرور باید از بخش فایروال خود کلادفلر استفاده کنید که در واقع گزینه‌ی بهتریه، چون درخواست مزاحم اصلاً به سرور شما نمی‌رسه.

چالش امنیتی برای کاربران عادی

گاهی بازدیدکننده‌ها قبل از دیدن سایت با یه صفحه‌ی بررسی امنیتی روبه‌رو می‌شن. برخلاف چیزی که در بعضی مقالات نوشته شده، این اتفاق در حالت عادی برای همه نمی‌افته؛ معمولاً وقتی پیش میاد که سطح امنیت رو خیلی بالا گذاشته باشید، حالت «تحت حمله» فعال باشه، یا کاربر از آی‌پی مشکوکی (مثلاً یه VPN پرترافیک) وارد بشه.

اگه می‌بینید کاربران عادی سایتتون مدام با این صفحه مواجه می‌شن، سطح امنیت رو در تنظیمات پایین بیارید. برای یه سایت معمولی، سطح متوسط کاملاً کافیه.

ایمیل‌های سایت از کار افتاد

اگه بعد از انتقال به کلادفلر ایمیل‌های دامنه‌تون کار نکردن، تقریباً همیشه به یکی از این دو دلیله: یا رکوردهای ایمیل موقع انتقال منتقل نشدن، یا رکورد مربوطه اشتباهاً نارنجی شده. هر دو در بخش DNS پنل کلادفلر قابل بررسی و اصلاحه.

یک نکته‌ی مهم: کلادفلر جای افزونه‌ی کش را نمی‌گیرد

این شاید بزرگ‌ترین سوءتفاهم درباره‌ی کلادفلر باشه. خیلی‌ها فکر می‌کنن حالا که کلادفلر رو فعال کردن، دیگه به افزونه‌ی کش نیازی ندارن. اما در پلن رایگان، کلادفلر به‌صورت پیش‌فرض فقط فایل‌های ثابت (تصاویر، CSS، جاوااسکریپت) رو کش می‌کنه، نه خود صفحات HTML سایت شما.

یعنی برای هر بازدیدکننده، وردپرس و PHP روی سرور شما دوباره اجرا می‌شن، دیتابیس دوباره کوئری می‌گیره و صفحه از نو ساخته می‌شه. کلادفلر سرویسی برای کش کردن کل صفحه در لبه داره، اما در پلن رایگان یه افزودنی پولیه.

ضمناً کلادفلر مدتیه قابلیت فشرده‌سازی خودکار فایل‌های CSS و جاوااسکریپت رو بازنشسته کرده و توصیه می‌کنه این کار در خود سایت انجام بشه. یعنی حتی این بخش هم دیگه بر عهده‌ی شماست.

پس ترکیب درست اینه که یه افزونه‌ی کش و بهینه‌سازی خوب روی خود سایت، به‌علاوه‌ی کلادفلر (اگه به سایتتون می‌خوره) برای لایه‌ی بیرونی.

افزونه‌ی رخش رو ما دقیقاً با همین نگاه ساختیم. کش کامل صفحه به‌صورت HTML استاتیک و کش PHP روی خود سرور شما انجام می‌شه؛ یعنی همون چیزی که کلادفلر رایگان بهتون نمی‌ده. فشرده‌سازی CSS و JS و HTML، حذف CSS بلااستفاده و تبدیل تصاویر به WebP و AVIF هم داخل خود سایت انجام می‌شن.

و برای کسانی که از کلادفلر استفاده می‌کنن، رخش یکپارچگی مستقیم با کلادفلر داره؛ یعنی پاکسازی کش کلادفلر رو از همون پیشخوان وردپرس انجام می‌دید و لازم نیست هر بار وارد پنل جداگانه بشید. قابلیت بازنویسی آدرس CDN هم هست تا آدرس فایل‌ها درست روی دامنه‌ی CDN بازنویسی بشن.

نکته‌ای که برای کاربران ایرانی اهمیت داره اینه که پنل مدیریت رخش کاملاً بومیه و برای کار کردن به هیچ سرویس خارجی وابسته نیست. اگه به این نتیجه رسیدید که کلادفلر به سایتتون نمی‌خوره، همچنان می‌تونید بخش عمده‌ی سرعت رو بدون هیچ CDN خارجی به دست بیارید. خود ما هم در میهن وردپرس از رخش استفاده می‌کنیم.

سوالات متداول

جمع‌بندی

کلادفلر ابزار خوبیه، اما نه یه راه‌حل جهانی که هر سایتی حتماً باید داشته باشه. قبل از فعال کردنش، یه سؤال ساده از خودتون بپرسید: مخاطب و سرور من کجا هستن؟ اگه هر دو داخل ایرانن، احتمالاً یه CDN داخلی یا حتی صرفاً بهینه‌سازی درست خود سایت، نتیجه‌ی بهتری می‌ده.

و اگه تصمیم گرفتید ازش استفاده کنید، این چند تنظیم رو فراموش نکنید: حالت SSL روی Full (Strict)، فعال بودن Always Use HTTPS، خارج کردن پیشخوان وردپرس از کش، خاکستری نگه داشتن رکوردهای ایمیل، و استفاده از API Token محدود به‌جای Global API Key.

در نهایت یادتون باشه که کلادفلر یه لایه‌ست، نه کل ساختمان. سایتی که هاست ضعیف، قالب سنگین و تصاویر بهینه‌نشده داره، با هیچ CDNای سریع نمی‌شه. اول خونه رو مرتب کنید، بعد سراغ لایه‌های بیرونی برید. موفق و پیروز باشید. 🙂

تیم تولید محتوا

ما در تیم تولید محتوای میهن وردپرس در تلاش هستیم تا بهترین مقالات آموزشی در زمینه وردپرس و کسب‌و‌کارهای اینترنتی را تهیه کنیم. صحت محتوای این صفحه توسط رضا راد بررسی خواهد شد.