کدام تکسونومی را در نتایج گوگل نمایش دهیم

یه کتابخونه‌ی بزرگ رو تصور کنید با هزاران جلد کتاب. اگه این کتاب‌ها بدون هیچ نظمی روی زمین تلنبار شده باشن، پیداکردن یه کتاب خاص تقریباً غیرممکنه. ولی اگه همون کتاب‌ها رو بر اساس موضوع، نویسنده و ژانر دسته‌بندی کنید و روی قفسه‌های منظم بچینید، هر کسی توی چند ثانیه به کتابی که می‌خواد می‌رسه. تکسونومی‌ها توی وردپرس دقیقاً همین نقش رو دارن؛ محتوای سایتتون رو مرتب می‌کنن، به کاربر کمک می‌کنن سریع‌تر به مطلب مرتبط برسه، و به گوگل می‌فهمونن ساختار سایت شما چه شکلیه.

اما یه سؤال مهم و حیاتی وجود داره که خیلی از مدیرهای سایت سرش گیر می‌کنن: «کدوم یکی از این دسته‌بندی‌ها و برچسب‌ها رو باید توی نتایج گوگل نشون بدیم و کدوم رو نه؟» و این سؤال شوخی‌بردار نیست؛ انتخاب اشتباه می‌تونه بدجوری به سئوی سایتتون ضربه بزنه، صدها صفحه‌ی محتوای تکراری (Duplicate Content) بسازه، و بودجه‌ی خزش (Crawl Budget) ربات‌های گوگل رو الکی هدر بده.

توی این مقاله قراره قدم‌به‌قدم همه‌چیز رو روشن کنیم: اول با زبون ساده و مثال واقعی می‌گیم تکسونومی چیه، بعد فرق دسته‌ها (Categories) و برچسب‌ها (Tags) رو از نگاه سئو و تجربه‌ی کاربری بررسی می‌کنیم، در آخر با افزونه‌ی Rankmath بهتون یاد می‌دیم چطور نمایش یا عدم‌نمایش هر تکسونومی رو توی گوگل و نقشه‌ی سایت تنظیم کنید. اگه می‌خواید کنترل کامل سئوی صفحات آرشیو سایتتون دستتون باشه و از جریمه‌ی گوگل هم در امان بمونید، این مقاله دقیقاً برای شماست. بریم شروع کنیم.

تکسونومی (Taxonomy) در وردپرس چیست و چرا به آن نیاز داریم؟

تکسونومی توی لغت یعنی «طبقه‌بندی» یا «رده‌بندی». توی دنیای وردپرس، تکسونومی‌ها یه روش ساختارمند برای گروه‌بندی و سازماندهی محتوای سایتن؛ چه نوشته باشه، چه صفحه، چه محصول فروشگاهی، یا هر نوع محتوای سفارشی دیگه. به زبون ساده‌تر، تکسونومی کمک می‌کنه مطالب مرتبط رو زیر یه عنوان کلی (یه چتر) جمع کنید تا هم کاربرها راحت‌تر بینشون بگردن، هم ربات‌های گوگل ارتباط بین محتواها رو بفهمن.

بذارید با یه مثال ملموس روشنش کنیم. فرض کنید یه سایت آشپزی دارید و صدها دستور پخت روش منتشر کردید. بدون تکسونومی، کاربر باید تک‌تک این صدها صفحه رو زیرورو کنه تا مثلاً «خوراک مرغ» رو پیدا کنه. ولی با تکسونومی، شما می‌تونید یه دسته‌ی اصلی به اسم «غذاهای ایرانی» بسازید و زیردسته‌هایی مثل «خوراک‌ها»، «آش‌ها»، «نوشیدنی‌ها» و «دسرها» زیرش بذارید. بعدش هم می‌تونید به هر پست برچسب‌هایی مثل «مرغ»، «زعفران»، «آشپزی سریع» و «غذای مجلسی» اضافه کنید.

حالا کاربر با یه کلیک روی دسته‌ی «خوراک‌ها» یا برچسب «مرغ»، همه‌ی پست‌های مرتبط رو یک‌جا می‌بینه. وردپرس دو نوع تکسونومی پیش‌فرض داره: دسته‌ها (Categories) و برچسب‌ها (Tags). به‌جز این‌ها، شما می‌تونید برای پست‌تایپ‌های سفارشی خودتون (مثل محصولات ووکامرس، فیلم‌ها، کتاب‌ها، نمونه‌کارها و…) تکسونومی سفارشی (Custom Taxonomy) هم بسازید.

مثلاً اگه یه پست‌تایپ سفارشی به اسم «فیلم» ساخته باشید، می‌تونید یه تکسونومی سفارشی به اسم «ژانر» بسازید و زیرمجموعه‌هایی مثل «تاریخی»، «خانوادگی»، «درام»، «کمدی»، «جنایی» و «علمی‌تخیلی» بهش اضافه کنید. این‌طوری کاربر می‌تونه فیلم‌های موردعلاقه‌اش رو بر اساس ژانر فیلتر و پیدا کنه.

تفاوت دسته‌ها (Categories) و برچسب‌ها (Tags) در وردپرس

فهمیدن فرق دسته و برچسب برای هر کسی که به سئو اهمیت می‌ده حیاتیه. متأسفانه خیلی از کاربرهای مبتدی این دو رو با هم قاطی می‌کنن و به‌جای دسته از برچسب استفاده می‌کنن (یا برعکس)، و همین کار ساختار سئوی سایتشون رو خراب می‌کنه و گوگل رو گیج می‌کنه. بیایید اول با یه جدول این دو رو کنار هم ببینیم، بعد نکته‌های مهمش رو باز کنیم.

حالا بریم سراغ نکته‌های مهمی که پشت این جدول هست.

دسته‌ها ساختار سلسله‌مراتبی دارن. یعنی می‌تونن زیرمجموعه داشته باشن و اون زیرمجموعه‌ها هم می‌تونن باز زیرمجموعه داشته باشن (مثلاً تا سه سطح). فرض کنید «آموزش وردپرس» دسته‌ی اصلی (سطح ۱) باشه؛ زیرش «آموزش قالب‌ها» و «آموزش افزونه‌ها» (سطح ۲) قرار می‌گیرن، و زیرِ «آموزش قالب‌ها» هم می‌تونید «آموزش قالب اهورا» (سطح ۳) رو بذارید. دسته‌ها برای موضوعات اصلی و همیشگی سایتن؛ همون‌هایی که قراره سال‌ها بمونن و مدام محتوای جدید بهشون اضافه بشه. برای همین تعدادشون هم باید محدود باشه؛ اگه ده‌ها دسته‌ی اصلی بسازید، سایت شلوغ و بی‌ساختار می‌شه.

یه نکته‌ی کاربردی: هر نوشته باید حداقل توی یه دسته باشه. وردپرس به‌صورت پیش‌فرض یه دسته به اسم «دسته‌بندی‌نشده» (Uncategorized) داره که اگه هیچ دسته‌ای انتخاب نکنید، پست خودکار می‌ره توش. پیشنهاد می‌کنم اسم این دسته رو به یه چیز معنادار عوض کنید تا آدرس‌های بی‌ریخت نسازه.

برچسب‌ها اما غیرسلسله‌مراتبی‌ان. یعنی همه‌شون توی یه سطحن و نمی‌تونید براشون زیرمجموعه تعریف کنید؛ برچسب «وردپرس» هم‌سطح با برچسب «آموزش» است. کار برچسب‌ها اینه که جزئیات و کلمات کلیدی خاص هر پست رو مشخص کنن. به‌جای اینکه بگید یه پست توی دسته‌ی «آموزش وردپرس» است، با برچسب می‌گید این پست دقیقاً درباره‌ی «نصب قالب»، «مشکل حافظه» یا «خطای ۵۰۰» صحبت می‌کنه. تعدادشون می‌تونه زیاد باشه و هر پست هم می‌تونه چند تا برچسب بگیره (مثلاً ۵ تا ۱۰ تا). استفاده ازشون کاملاً اختیاریه؛ می‌تونید اصلاً برچسب نزنید و هیچ اتفاق بدی هم نیفته.

و اما مهم‌ترین تفاوت از نگاه سئو، که کل بحث اصلی این مقاله سرِ همینه: دسته‌ها معمولاً باید ایندکس بشن، ولی برچسب‌ها معمولاً نباید. چرا؟ این رو توی بخش بعدی کامل باز می‌کنیم.

چرا باید برخی تکسونومی‌ها را در گوگل نمایش دهیم و برخی را نه؟

هدف اصلی گوگل یه چیزه: نشون‌دادن مرتبط‌ترین، باکیفیت‌ترین و مفیدترین نتایج به کاربر. حالا اگه صفحات آرشیو تکسونومی شما (مثل صفحه‌های دسته و برچسب) محتوای کوتاه، تکراری یا بی‌ارزش داشته باشن، گوگل نه‌تنها اون‌ها رو رتبه نمی‌ده، بلکه ممکنه کل سایت شما رو به‌خاطر انتشار محتوای بی‌کیفیت با دید منفی نگاه کنه. بذارید با یه مثال ملموس روشنش کنیم.

فرض کنید یه سایت خبری دارید و هر روز ۵ خبر منتشر می‌کنید. برای هر خبر هم ۳ تا برچسب می‌زنید (مثلاً «سیاسی»، «اقتصادی»، «ورزشی»). بعد از یه سال، شما حدود ۵۰۰ تا برچسب دارید که هرکدوم یه صفحه‌ی آرشیو (مثلاً sitedomain.com/tag/political/) با میانگین ۳ تا ۴ خبر کوتاه ساختن. حالا از خودتون بپرسید: آیا یه صفحه با ۳ خبر کوتاه و ۲۰۰ کلمه محتوا، ارزش دیده‌شدن توی صفحه‌ی اول گوگل رو داره؟ مسلماً نه. به این‌جور صفحه‌ها می‌گن «محتوای نازک» (Thin Content) و دقیقاً همون چیزی‌ان که به سئوی سایتتون ضربه می‌زنن.

حالا برعکسش رو تصور کنید. یه دسته‌بندی «آموزش وردپرس» دارید که توی یه سال، ۵۰ مقاله‌ی عمیق و مفید (هرکدوم ۲۰۰۰ کلمه) توش منتشر کردید. صفحه‌ی آرشیو این دسته، یه لیست از ۵۰ مقاله‌ی ارزشمنده؛ و اگه یه توضیحات متای خوب و یه مقدمه‌ی ۳۰۰ کلمه‌ای هم براش بنویسید، گوگل با کمال میل این صفحه رو توی نتایج نشون می‌ده. می‌بینید فرق کجاست؟ دقیقاً به همین خاطره که تصمیم‌گیری آگاهانه درباره‌ی ایندکس‌کردن یا نکردن هر تکسونومی، یکی از مهم‌ترین مهارت‌های یه سئوکار حرفه‌ایه.

پس قانون کلی رو این‌طوری به خاطر بسپارید: هر صفحه‌ی آرشیوی که محتوای غنی و ارزشمند داره (معمولاً دسته‌ها) رو ایندکس کنید، و هر صفحه‌ای که فقط یه لیست کوتاه و تکراری می‌سازه (معمولاً برچسب‌ها) رو Noindex کنید. توی بخش بعدی این قانون رو توی یه جدول تصمیم‌گیری سریع برای همه‌ی حالت‌های رایج جمع کردیم.

جدول تصمیم‌گیری سریع: چه چیزی را ایندکس کنیم؟

خب، وقت جمع‌بندیه. این جدول همه‌ی حالت‌های رایج رو کنار هم گذاشته تا بدون فکر اضافه بدونید سراغ هر تکسونومی که رفتید، باید ایندکسش کنید یا نه. توی ستون آخر هم دلیلش رو کوتاه گفتیم.

یه قانون طلایی که همیشه به کارتون میاد: در صورت شک، Noindex کنید. چون با Noindex کردن یه صفحه‌ی کم‌ارزش هیچ‌وقت ضرر نمی‌کنید، ولی با ایندکس‌کردن یه صفحه‌ی نازک ممکنه به کل سایتتون ضربه بزنید.

آموزش گام‌به‌گام تنظیم نمایش تکسونومی‌ها با افزونه Rank Math

حالا می‌رسیم به بخش عملی ماجرا. برای اعمال این تنظیمات، به افزونه‌ی Rank Math نیاز دارید (نسخه‌ی رایگانش کاملاً کافیه). اگه نصبش ندارید، اول از مخزن وردپرس نصب و فعالش کنید، بعد این مراحل رو با دقت دنبال کنید.

مرحله‌ی اول: وارد بخش تنظیمات Rank Math شوید. توی پیشخوان وردپرس، از منوی سمت راست روی Rank Math SEO کلیک کنید و بعد Titles & Meta (عنوان‌ها و متا) رو انتخاب کنید. این صفحه مرکز کنترل همه‌ی تنظیمات مربوط به نحوه‌ی نمایش محتوای شما توی گوگله. برای اینکه این تنظیمات کامل رو ببینید، بهتره حالت پیشرفته (Advanced Mode) افزونه فعال باشه.

مرحله‌ی دوم: سراغ دسته‌ها و برچسب‌ها بروید. توی همین صفحه‌ی Titles & Meta، یه منوی سمت راست می‌بینید که بخش‌های مختلفی داره: نوشته‌ها (Posts)، برگه‌ها (Pages)، دسته‌ها (Categories)، برچسب‌ها (Tags) و اگه فروشگاه داشته باشید، دسته و برچسب محصولات. برای تنظیم هر تکسونومی، روی همون بخش کلیک می‌کنید.

مرحله‌ی سوم: گزینه‌ی Robots Meta را تنظیم کنید. توی تنظیمات هر تکسونومی (مثلاً وقتی روی Categories کلیک می‌کنید)، دنبال گزینه‌ای به اسم Category Archives Robots Meta بگردید. اول باید سوییچ این گزینه رو روشن کنید تا زیرش تیک‌های مربوط به وضعیت ایندکس ظاهر بشه. حالا:

• برای اینکه یه تکسونومی ایندکس بشه (توی گوگل نمایش داده بشه)، گزینه‌ی Index رو انتخاب کنید و تیک No Index رو نزنید.
• برای اینکه یه تکسونومی ایندکس نشه، تیک No Index رو بزنید. این کار یه دستور noindex به صفحه‌ی آرشیو اضافه می‌کنه و به گوگل می‌گه این صفحه رو توی نتایج نیاره.

مرحله‌ی چهارم: تنظیمات پیشنهادی را اعمال کنید. برای اینکه کارتون راحت بشه، این جدول تنظیمات پیشنهادی رو دقیقاً همین‌جا پیاده کنید:

مرحله‌ی پنجم: تغییرات را ذخیره کنید. این مرحله رو یادتون نره؛ بعد از هر تغییر، حتماً روی دکمه‌ی Save Changes (ذخیره‌ی تغییرات) پایین صفحه کلیک کنید، وگرنه تنظیماتتون اعمال نمی‌شه.

یک نکته‌ی طلایی درباره‌ی نقشه‌ی سایت (Sitemap): خبر خوب اینه که توی Rank Math وقتی یه تکسونومی رو No Index می‌کنید، افزونه معمولاً خودش اون رو از نقشه‌ی سایت هم حذف می‌کنه؛ پس لازم نیست جداگانه دستی از sitemap برداریدش. با این حال، اگه خواستید مطمئن بشید کدوم تکسونومی‌ها توی نقشه‌ی سایت هستن، می‌تونید به بخش Rank Math SEO > Sitemap Settings برید و از قسمت Categories / Tags وضعیت هرکدوم رو چک کنید.

یک تنظیم اضافه‌ی مفید: توی Rank Math یه گزینه‌ی خیلی خوب به اسم Noindex Empty Category and Tag Archives هم هست (توی بخش تنظیمات کلی متا). این گزینه رو روشن کنید تا دسته‌ها و برچسب‌های خالی (اونایی که هیچ پستی توشون نیست) خودکار از گوگل حذف بشن. این یه تمیزکاری هوشمندانه‌ست که جلوی ایندکس‌شدن صفحه‌های بی‌محتوا رو می‌گیره.

چگونه کیفیت صفحات آرشیو تکسونومی را برای گوگل بهبود دهیم؟ (تکنیک‌های پیشرفته)

فقط تنظیم Rank Math کافی نیست. اون کارِ نصفه رو انجام می‌ده؛ یعنی جلوی ایندکس‌شدن صفحه‌های بی‌ارزش رو می‌گیره. ولی برای اون دسته‌هایی که تصمیم گرفتید ایندکس بشن، باید کاری کنید که واقعاً برای گوگل ارزشمند باشن. این چند تکنیک عملی دقیقاً همین کار رو می‌کنن.

برای دسته‌ها توضیحات متای منحصربه‌فرد بنویسید

برید به بخش «نوشته‌ها > دسته‌ها» و روی هر دسته کلیک کنید. توی همون صفحه، جعبه‌ی Rank Math رو پیدا کنید و فیلد «توضیحات متا» (Meta Description) رو پر کنید. این متن باید بین ۱۵۰ تا ۱۶۰ کاراکتر باشه و کاربر رو ترغیب کنه که کلیک کنه؛ چون همین متنه که زیر لینک شما توی نتایج گوگل نشون داده می‌شه.

یک مقدمه‌ی کوتاه بالای صفحه‌ی آرشیو بنویسید

توی صفحه‌ی ویرایش هر دسته، یه فیلد به اسم «توضیحات» (Description) هست؛ حواستون باشه این با توضیحات متا فرق داره. این متن معمولاً بالای صفحه‌ی آرشیو دسته به کاربر نشون داده می‌شه. حداقل ۲۰۰ کلمه بنویسید و به کاربر بگید توی این دسته قراره چه محتوایی پیدا کنه. همین کار ساده، صفحه‌ی آرشیو شما رو از یه «لیست خالی» به یه «صفحه‌ی محتوایی واقعی» تبدیل می‌کنه.

به صفحات دسته لینک داخلی بدهید

توی مقاله‌هاتون، از اسم دسته به‌عنوان متن لینک (Anchor Text) استفاده کنید و به صفحه‌ی آرشیو اون دسته لینک بدید. مثلاً بنویسید «برای دیدن همه‌ی مقالات آموزش وردپرس اینجا کلیک کنید.» این کار هم به کاربر کمک می‌کنه، هم به گوگل می‌فهمونه که این صفحه‌ی آرشیو براتون مهمه.

حواستان به noindex و robots.txt باشد (نکته‌ی فنی مهم)

یه اشتباه رایج که خیلی‌ها می‌کنن اینه: صفحه‌ای رو هم noindex می‌کنن، هم توی فایل robots.txt جلوی خزیدنش رو می‌گیرن. این کار اشتباهه! چون دستور noindex فقط وقتی کار می‌کنه که ربات گوگل بتونه صفحه رو بخزه و ببینتش. اگه همزمان توی robots.txt مسیرش رو ببندید، ربات اصلاً صفحه رو نمی‌بینه که دستور noindex رو بخونه، و ممکنه اون صفحه بازم یه جاهایی توی نتایج باقی بمونه. پس برای حذف یه صفحه از گوگل، فقط noindex کافیه؛ توی robots.txt نبندیدش.

تکلیف صفحات صفحه‌بندی‌شده و canonical را بدانید

وقتی یه دسته پست‌های زیادی داره، وردپرس اون‌ها رو صفحه‌بندی می‌کنه (مثل category/wordpress/page/2/). این صفحه‌های دوم و سوم می‌تونن محتوای تکراری بسازن. خبر خوب اینه که Rank Math این موضوع رو تا حد خوبی خودکار مدیریت می‌کنه و تگ canonical رو درست ست می‌کنه؛ ولی خوبه که بدونید این صفحه‌ها وجود دارن و اگه توی گوگل سرچ کنسول دیدید که صفحه‌های page/2/ دارن جدا ایندکس می‌شن، بدونید از کجا آب می‌خوره.

سؤالات متداول

نتیجه‌گیری

مدیریت درست تکسونومی‌ها و تصمیم آگاهانه درباره‌ی اینکه کدوم‌ها توی گوگل نمایش داده بشن، یکی از مهم‌ترین و درعین‌حال پیشرفته‌ترین جنبه‌های سئوی داخلیه (On-Page SEO) که متأسفانه خیلی از مدیرهای سایت ازش غافلن. ولی حالا شما جزو اون دسته‌ای هستید که می‌دونه دقیقاً داره چی کار می‌کنه.

قانون طلایی و همیشگی رو یادتون باشه: دسته‌ها (که ساختار اصلی سایت شما رو نشون می‌دن) رو ایندکس کنید، و برچسب‌ها (که معمولاً محتوای تکراری و نازک می‌سازن) رو Noindex کنید. و هر جا شک داشتید، طرفِ Noindex رو بگیرید، چون این سمت هیچ‌وقت ضرر نمی‌زنه.

با افزونه‌ی Rank Math (که رایگانه) این کنترل کامل و آسون توی دستتونه. فقط فراموش نکنید که برای دسته‌هایی که ایندکس می‌کنید، حتماً یه توضیحات متا و یه مقدمه‌ی درست‌وحسابی بنویسید تا ارزششون برای گوگل بالا بره؛ چون Noindex کردنِ صفحه‌های بی‌ارزش نصف کاره، و غنی‌کردن صفحه‌های باارزش نصف دیگه‌ش.

اگه موقع انجام این مراحل به مشکلی خوردید یا سؤالی داشتید، خوشحال می‌شیم توی بخش نظرات کمکتون کنیم. موفق و پیروز باشید. 🙂

تیم تولید محتوا

ما در تیم تولید محتوای میهن وردپرس در تلاش هستیم تا بهترین مقالات آموزشی در زمینه وردپرس و کسب‌و‌کارهای اینترنتی را تهیه کنیم. صحت محتوای این صفحه توسط رضا راد بررسی خواهد شد.