افزونه لایت اسپید کش – LiteSpeed Cache (رایگان)

اگه یه مدت با وردپرس کار کرده باشین، حتماً به این نقطه رسیدین که سایتتون کند شده و دنبال یه راه‌حل سریع می‌گردین. خب، اولین چیزی که همه پیشنهاد می‌دن یه افزونه کش خوبه. ولی کدوم؟ بین این همه گزینه‌ای که تو مخزن وردپرس هست، کدومش واقعاً کار می‌کنه؟

جواب ما بعد از سال‌ها بالا و پایین کردن این افزونه‌ها، لایت اسپید کش یا همون LiteSpeed Cache هست. و جالبیش اینه که کاملاً رایگانه.

تو این مقاله می‌خوایم دقیقاً بهتون بگیم چرا این افزونه رو انتخاب کردیم، چرا از وردپرس راکت دل کندیم، چطور مطمئن بشین سرورتون باهاش سازگاره، و اینکه چرا خود ما تو میهن وردپرس ازش استفاده نمی‌کنیم! (بله، این آخری داستان داره.)

بهترین افزونه‌های افزایش سرعت وردپرس

بذارین اول صادق باشیم: افزونه کش وردپرس کم نداریم. اگه تو مخزن وردپرس سرچ کنین، ده‌ها گزینه جلوتون سبز می‌شه. ولی از این ده‌ها تا، فقط چندتاشون واقعاً حرفه‌ای‌ان و می‌تونن سرعت سایتتون رو جدی جابه‌جا کنن:

لایت اسپید کش (LiteSpeed Cache)

انتخاب فعلی ما. رایگان، متن‌باز، و به شکل عجیبی قدرتمند. پایین‌تر مفصل درباره‌ش حرف می‌زنیم.

وردپرس راکت (WP Rocket)

سال‌ها انتخاب اول ما بود. افزونه‌ای که واقعاً حرفه‌ای ساخته شده و کار باهاش راحته. ولی همون‌طور که می‌گیم، یه سری مسائل باعث شد ازش فاصله بگیریم.

W3 Total Cache

قدیمی، قدرتمند، و… به شدت پیچیده. اگه دنبال تنظیمات ریز و کنترل کامل هستین، گزینه بدی نیست. ولی برای اکثر آدم‌ها بیشتر باعث سردرد می‌شه تا افزایش سرعت.

WP Fastest Cache

ساده و سبک. برای سایت‌های کوچیک بد نیست، ولی وقتی سایتتون بزرگ‌تر بشه کم میاره.

افزونه لایت اسپید کش چیست؟

لایت اسپید کش یه افزونه کش وردپرسه که توسط تیم لایت اسپید نوشته شده ، همون تیمی که خود وب سرور لایت اسپید رو ساختن. این نکته رو یادتون باشه، چون کل ماجرا همینجاست.

کار افزونه اینه که به‌جای اینکه سایتتون هر بار برای هر بازدیدکننده از صفر ساخته بشه، یه نسخه آماده از صفحه رو نگه می‌داره و همون رو تحویل می‌ده. نتیجه؟ سایتتون به جای چند ثانیه، تو چند صدم ثانیه لود می‌شه.

تجربه ما در میهن وردپرس

ما تو تیم میهن وردپرس سال‌ها با همه این افزونه‌ها کار کردیم. نصبشون کردیم، تستشون کردیم، نقاط قوت و ضعفشون رو در آوردیم. تا همین چند ماه پیش، جمع‌بندی کلی‌مون این بود که وردپرس راکت بهترین گزینه‌ست.

ولی خب، نظرمون عوض شد. بذارین بگیم چرا.

چرا از وردپرس راکت به لایت اسپید کش مهاجرت کردیم؟

بحث کپی‌رایت؛ «اینجا ایران است!»

گروه وردپرس راکت سال‌ها روی ساخت این افزونه وقت گذاشتن. کلی زحمت کشیدن. حالا ما بیایم اینو رایگان منتشر کنیم یا به‌صورت ریالی بفروشیم؟ خیلی کار درستی نیست.

می‌دونیم الان می‌گین: «بابا اینجا ایرانه! کپی‌رایت اینجا چه معنی داره؟» حرفتون هم کاملاً درسته. ولی خب، بحث کپی‌رایت رو بذاریم کنار، یه مشکل عملی‌تر هم بود.

دردسر آپدیت و فارسی‌سازی

هر بار سازنده‌های وردپرس راکت یه آپدیت می‌دادن، ما باید می‌نشستیم و کل نسخه رو دوباره روزآمد و فارسی می‌کردیم. این کار واقعاً وقت‌گیر بود. یعنی به جای اینکه انرژی‌مون رو بذاریم روی چیزهای مفیدتر، درگیر ترجمه و به‌روزرسانی یه افزونه بودیم.

پس تصمیم گرفتیم به‌جاش یه افزونه رایگان، و حتی بهتر از وردپرس راکت معرفی کنیم. بله، درآمد قبلی رو برامون نداره. ولی در عوض کار شما خیلی سریع‌تر، باکیفیت‌تر و با هزینه‌ی خیلی کمتری انجام می‌شه. و برای ما همین کافیه.

چرا LiteSpeed Cache را انتخاب کردیم؟

خب برسیم به دلیل‌هایی که چرا LiteSpeed Cache را انتخاب کردیم:

برنامه‌نویسی حرفه‌ای و هماهنگی کامل با وب سرور

اولین دلیل، برنامه‌نویسی فوق‌العاده قوی و تمیز این افزونه‌ست. ولی نکته اصلی جای دیگه‌ست: لایت اسپید کش رو همون تیمی نوشته که وب سرور لایت اسپید رو ساخته.

این یعنی چی؟ یعنی افزونه‌ی روی سایتتون با وب سرور زیرش کاملاً هماهنگه. برخلاف بقیه افزونه‌ها که یه لایه اضافه روی وب سرور می‌سازن، اینجا افزونه و سرور مثل دو تا قطعه پازل کنار هم می‌شینن. و این تفاوت رو تو نتیجه نهایی حسابی حس می‌کنین.

مقایسه وب سرورها و افزونه‌های کش وردپرس

عدد و رقم بهتر از هر حرفی حرف می‌زنه. یه نگاه به این بنچمارک بندازین و خودتون قضاوت کنین.

کاملاً رایگان و متن‌باز

و از همه اینا که بگذریم، لایت اسپید کش واقعاً رایگانه. نه رایگان با ستاره و پاورقی. کاملاً رایگان و متن‌باز، ثبت‌شده تو مخزن رسمی وردپرس. یعنی برای استفاده از همه امکانات فوق‌العاده‌ش لازم نیست یک ریال هم بدین.

اگر وب‌سرور لایت اسپید نبود، چه کار کنیم؟

سؤال خیلی خوبیه و کاملاً هم به‌جاست. چون اینجا یه واقعیت مهم هست که خیلی‌ها ازش بی‌خبرن:

لایت اسپید کش روی هر وب‌سروری نصب می‌شه، ولی کش سمت سرور — که مهم‌ترین و اصلی‌ترین قابلیتشه — فقط روی وب‌سرور لایت اسپید کار می‌کنه.

یعنی اگه سایتتون روی آپاچی یا انجین‌ایکس اجرا می‌شه، افزونه رو نصب می‌کنین، بخشی از امکاناتش (مثل بهینه‌سازی تصاویر و فایل‌های CSS و JS) کار می‌کنه، ولی قلب ماجرا خاموش می‌مونه. و این دقیقاً همون چیزیه که انتظار داشتین بیشترین تأثیر رو داشته باشه.

پیشنهاد ما اینه که از مدیر هاستتون بخواین وب سرور لایت اسپید رو نصب کنه. چون واقعاً کیفیت و سرعتش نسبت به بقیه وب سرورها بالاتره. (تو دوره جامع سایت برتر مفصل درباره‌ش توضیح دادیم برای دریافت این دوره روی دکمه پایین کلیک کنید.)

خبر خوب اینه که الان اکثر هاستینگ‌های خوب ایرانی از لایت اسپید استفاده می‌کنن. پس احتمالش زیاده که از قبل داشته باشینش.

بذارین بگیم چطور خودمون از همین بن‌بست رد شدیم.

ماجرای ما با NGINX

احتمالاً اینجا یه ابرو بالا انداختین: «شما خودتون از لایت اسپید کش استفاده نمی‌کنین ولی به ما پیشنهادش می‌دین؟» بذارید توضیح بدیم، چون همین توضیح، کل ادامه مقاله رو روشن می‌کنه.

چرا سراغ NGINX رفتیم

میهن‌وردپرس روی وب‌سرور NGINX اجرا می‌شه. این وب‌سرور برای سایت‌هایی با ترافیک خیلی بالا ساخته شده و تقریباً همه سرویس‌های بزرگی که می‌شناسین ازش استفاده می‌کنن.

البته انجین‌ایکس مشکلات خودش رو هم داره. مثلاً نمی‌تونین هم‌زمان هزاران سایت وردپرسی رو روی یه سرور NGINX بالا بیارین، چون برای هر کدوم باید تنظیمات اختصاصی خودش رو در فایل پیکربندی بنویسین. و باور کنین، این کار سرسام‌آوره.

پس اگه سایتی دارین که مثل میهن‌وردپرس روی یه سرور اختصاصی قدرتمند میزبانی می‌شه، NGINX انتخاب منطقی‌ایه. ولی باید با هزینه‌هاش هم کنار بیاین! هم هزینه ماهانه نگهداری سرور در دیتاسنتر، هم دستمزد یه مدیر سرور مسلط. این اعداد برای اکثر کسب‌وکارها صرفه اقتصادی نداره.

مشکلی که به آن خوردیم

حالا مسئله اینجا بود: ما روی NGINX بودیم، پس قوی‌ترین قابلیت لایت اسپید کش برای خودمون در دسترس نبود. از طرف دیگه، نمی‌خواستیم برگردیم سراغ افزونه‌های تجاری خارجی و دوباره درگیر همون چرخه ترجمه دستی، لایسنس و انتظار برای آپدیت بشیم.

دو تا راه داشتیم: یا با یه راه‌حل نصفه‌نیمه بسازیم، یا خودمون افزونه‌ای بنویسیم که این محدودیت رو نداشته باشه. که ما راه دوم رو انتخاب کردیم.

رخش؛ افزونه‌ای که از دل همین مشکل بیرون آمد

رخش افزونه کش و بهینه‌سازی سرعتیه که خودمون در میهن‌وردپرس توسعه دادیم و امروز همین سایتی که داخلش هستین با اون اجرا می‌شه. فلسفه ساختش یه جمله بود: نباید سرعت سایتتون گروگان نوع وب‌سرورتون باشه.

وابسته به وب‌سرور خاصی نیست

مهم‌ترین تفاوت رخش با لایت اسپید کش همینه. رخش خودش تشخیص می‌ده روی چه وب‌سروری اجرا شده و قوانین لازم رو برای nginx یا .htaccess تولید می‌کنه. یعنی کش کامل صفحه رو روی آپاچی و انجین‌ایکس هم دارین، نه فقط روی لایت اسپید.

برای کسی که هاستش لایت اسپید نداره و امکان تعویضش رو هم نداره، این تفاوت یعنی همه‌چیز.

کش، فراتر از فایل روی دیسک

رخش علاوه بر کش کامل صفحه به‌صورت HTML استاتیک، چند لایه دیگه هم داره: کش در سطح PHP که از خوندن از دیسک سریع‌تره، کش جداگانه برای موبایل، و کش آبجکت با Redis که مخصوصاً برای فروشگاه‌های ووکامرسی تفاوت محسوسی ایجاد می‌کنه.

یه نکته که خیلی به کارتون میاد: بعد از هر پاکسازی کش، رخش صفحات رو خودکار دوباره گرم می‌کنه. یعنی اولین بازدیدکننده بعد از پاکسازی، با نسخه آماده روبه‌رو می‌شه نه با یه صفحه کند.

تصاویر

تصاویر معمولاً سنگین‌ترین بخش هر صفحه‌ان. رخش تصاویر رو به‌صورت خودکار به فرمت‌های سبک WebP و AVIF تبدیل می‌کنه، اطلاعات اضافی EXIF رو حذف می‌کنه، ابعاد تصاویر رو خودکار اضافه می‌کنه (که مستقیماً روی شاخص CLS اثر می‌ذاره)، و بارگذاری تنبل رو برای تصاویر، آی‌فریم‌ها و ویدیوها فعال می‌کنه.

فایل‌های CSS و جاوااسکریپت

این بخش معمولاً بیشترین تأثیر رو روی شاخص INP داره. رخش فایل‌های CSS و JS رو کوچک‌سازی می‌کنه، CSS بلااستفاده رو حذف می‌کنه، بارگذاری جاوااسکریپت رو تا لحظه تعامل کاربر به تأخیر می‌ندازه و font-display: swap رو اعمال می‌کنه تا متن سایت زودتر دیده بشه.

تمیزکاری وردپرس

یه سری چیزها به‌صورت پیش‌فرض روی وردپرس فعالن که اکثر سایت‌ها بهشون نیازی ندارن ولی هر بار لود می‌شن: ایموجی‌های وردپرس، فونت‌های گوگل، گراواتار، oEmbed، فایل‌های بلوکی گوتنبرگ و اسکریپت پاسخ به دیدگاه. رخش اجازه می‌ده هر کدوم رو که لازم ندارین با یه کلیک خاموش کنین.

پایش و عیب‌یابی

این بخشیه که در عمل بیشتر از بقیه ازش استفاده می‌کنیم. رخش کوئری‌های کند دیتابیس رو پایش می‌کنه، گزارش Core Web Vitals می‌ده، و یه پنل عیب‌یابی کش داره که نشون می‌ده کدوم بخش داره روی صفحه اثر می‌ذاره.

این آخری مخصوصاً وقتی به کار میاد که یه قابلیت سایتتون بعد از فعال کردن بهینه‌سازی از کار می‌افته. به‌جای اینکه کورکورانه تنظیمات رو خاموش و روشن کنین، دقیقاً می‌بینین مشکل کجاست و همون یه مورد رو در فهرست مستثنی‌ها می‌ذارین.

ووکامرس

اگه فروشگاه دارین، این نکته مهمه: صفحات سبد خرید، تسویه‌حساب و حساب کاربری هیچ‌وقت نباید کش بشن، وگرنه کاربر ممکنه سبد خرید یه نفر دیگه رو ببینه. رخش این صفحات رو به‌صورت پیش‌فرض از کش خارج می‌کنه و برای کاربران واردشده هم کش رو غیرفعال می‌کنه.

بالاخره کدام را انتخاب کنم؟

حالا که هر دو گزینه رو شناختین، بذارین صادقانه و بدون تعارف جمع‌بندی کنیم. ما محصول خودمون رو ساختیم، ولی این دلیل نمی‌شه بگیم برای همه بهترین انتخابه:

و یه توصیه که مستقل از انتخابتونه: هیچ‌وقت دو تا افزونه کش رو هم‌زمان فعال نکنین. این کار نه‌تنها سایت رو سریع‌تر نمی‌کنه، بلکه باعث تداخل، خطای نمایش و گاهی از کار افتادن کامل صفحات می‌شه. قبل از نصب هر کدوم، مطمئن شین قبلی کاملاً غیرفعال و حذف شده.

دانلود و نصب افزونه لایت اسپید کش

کار خیلی سختی نیست. کافیه:

1. افزونه رو از اینجا دانلود کنین
2. تو سایتتون نصب و فعالش کنین
3. آموزش تنظیمات لایت اسپید کش رو ببینین و تنظیماتش رو انجام بدین

بعدش هم با توجه به مواردی که تو دوره جامع سایت برتر توضیح دادیم، سرعت سایتتون رو به حداکثر برسونین.

سرعت سایت و تأثیرش روی سئو

یه چیزی رو فراموش نکنین: سرعت سایت الان یکی از فاکتورهای اساسی سئوئه.

گوگل دیگه فقط به محتوای خوب نگاه نمی‌کنه. اگه سایتتون کند باشه، کاربر قبل از اینکه محتوای فوق‌العاده‌تون رو ببینه از سایت خارج می‌شه. گوگل هم اینو می‌فهمه و رتبه‌تون رو میاره پایین. پس سرعت سایت فقط یه موضوع فنی نیست، مستقیماً روی جایگاهتون تو نتایج جستجو اثر می‌ذاره.

سؤالات متداول

جمع‌بندی

خلاصه‌ی حرفمون اینه: لایت اسپید کش بهترین افزونه رایگان افزایش سرعت وردپرسه. برنامه‌نویسیش عالیه، با وب سرور لایت اسپید کاملاً هماهنگه، و یه ریال هم ازتون نمی‌گیره.

فقط قبلش مطمئن بشین وب سرورتون لایت اسپیده. اگه نبود، یا از هاستتون بخواین نصبش کنه، یا هاستتون رو عوض کنین. بعدش نصبش کنین، تنظیماتش رو انجام بدین و از سرعت سایتتون لذت ببرین. موفق باشید. 🙂

تیم تولید محتوا

ما در تیم تولید محتوای میهن وردپرس در تلاش هستیم تا بهترین مقالات آموزشی در زمینه وردپرس و کسب‌و‌کارهای اینترنتی را تهیه کنیم. صحت محتوای این صفحه توسط رضا راد بررسی خواهد شد.