بهترین افزونه افزایش سرعت وردپرس کدام است

ببذارید از همون اول رو راست باشم باهاتون: اگه دنبال یه جواب یک‌خطی هستید که «فلان افزونه رو نصب کن و خلاص»، چنین جوابی وجود نداره. هر کی هم بهتون داد، یا حواسش نبوده یا داره چیزی بهتون می‌فروشه.

بهترین افزونه سرعت برای سایت شما به یه چیز بستگی داره که تو بیشتر مقاله‌های فارسی حتی اسمش هم نمیاد: وب‌سرور سایتتون چیه. همین. تا اینو ندونید، نصب کردن هر افزونه‌ای شبیه تیر در تاریکی انداختنه.

معمولاً چی می‌شه؟ یه وردپرس‌کار یه افزونه رو دوست داره و همون رو به همه پیشنهاد می‌ده. چون تنظیماتش راحت‌تره، یا چون روی سایت خودش خوب جواب داده، یا چون WebP می‌سازه. ولی این استدلال‌ها هیچ‌کدوم به سایتِ شما ربطی نداره. مثال واقعی: لایت اسپید کش رو روی یه سایت با وب‌سرور آپاچی نصب کنید، نه فقط سریع‌تر نمی‌شه، ممکنه کندتر هم بشه.

خب، حالا اگه عجله دارید و حوصلهٔ خوندن کل مقاله رو ندارید، این جدول جواب کوتاهتونه:

ولی اگه می‌خواید بفهمید چرا این جدول این‌جوریه (که به نظرم خیلی مهم‌تره)، بیاید با هم بریم جلو.

افزونه کش دقیقاً چه کار می‌کنه؟

بذارید با یه مثال بگم که دیگه هیچ‌وقت یادتون نره.

پانصد درخواست که با هر بار باز کردن اجرا می‌شه

یه کاربر آدرس یکی از صفحه‌های سایتتون رو می‌زنه. حالا از دید وردپرس چه اتفاقی میفته؟ وردپرس شروع می‌کنه به پرسیدن: لوگو چی بود؟ کجا بود، بالا یا پایین؟ رنگ هدر چیه؟ عنوان این مطلب چی بود؟ متنش کجاست؟ این تصویر کجای متن قرار می‌گیره؟ فونتش چیه؟ منو چند آیتم داره؟

جوابِ همهٔ این‌ها یه جایی توی دیتابیس و تنظیمات قالبتون هست و وردپرس باید بره تک‌تک بیارشون. برای باز شدن یه صفحه راحت ممکنه چند صد درخواست تو پس‌زمینه اجرا بشه تا بالاخره صفحه ساخته بشه و بیاد جلوی چشم کاربر. اگه سرورتون قوی باشه، تو چند ثانیه این کارو می‌کنه. اگه نباشه، کاربرتون می‌ره.

حالا یه فکر خیلی ساده: چرا این صفحه رو یه بار بسازیم و ذخیره‌ش کنیم؟

همین. کل ماجرای کش همینه. یه بار صفحه ساخته می‌شه و یه نسخه‌ش می‌مونه. نفر دومی که میاد، نفر سومی، نفر هزارم، هیچ‌کدوم دیگه لازم نیست اون پانصد درخواست براشون اجرا بشه. فقط یه سؤال پرسیده می‌شه: «نسخهٔ ذخیره‌شدهٔ این صفحه رو داری؟» جواب بله باشه، همون تحویل داده می‌شه و تمام.

نتیجه‌ش هم دراماتیکه. صفحه‌ای که ده ثانیه لود می‌شد، می‌تونه زیر یه ثانیه بیاد بالا.

این نسخهٔ ذخیره‌شده هم دو جا می‌تونه بمونه: یا یه فایل HTML روی هارد هاستتون، یا توی رم سرور. رم خیلی سریع‌تر از هارد خونده می‌شه، پس افزونه‌هایی که می‌تونن رو رم کار کنن یه امتیاز جلوترن.

زمان ساخته شدن کش کی باید باشد؟

سؤال درستیه، چون اگه صفحه رو ذخیره کردید و بعد محتواشو عوض کردید، کاربر همون نسخهٔ قدیمی رو می‌بینه. دو حالت داره:

خودکار: توی تنظیمات افزونه می‌گید مثلاً هر ۲۴ ساعت کش رو پاک کن. بعدش اولین کسی که سراغ اون صفحه بیاد، نسخهٔ تازه ساخته می‌شه.

دستی: تقریباً همهٔ افزونه‌های کش یه دکمهٔ «پاک کردن کش» دارن. می‌زنید، نسخهٔ ذخیره‌شده حذف می‌شه، نفر بعدی که اومد نسخهٔ جدید ساخته و ذخیره می‌شه.

چرا وب‌سرور تعیین‌کنندهٔ انتخاب افزونه‌ست؟

خب اینجا می‌رسیم به قسمت اصلی ماجرا.

وقتی هاست می‌خرید، اون هاست روی یه سرور نشسته و اون سرور یه نرم‌افزاری داره که سایتتون رو اجرا می‌کنه. اسمش وب‌سروره. تو سایت‌های وردپرسی عملاً از سه حالت خارج نیست.

تفاوت آپاچی، انجین ایکس، لایت اسپید

آپاچی (Apache) قدیمی‌ترینه و رایگانه. سرعت چندانی نداره و راستش رو بخواید، هاستینگ‌هایی ازش استفاده می‌کنن که واقعاً نمی‌خوان هزینه کنن. اگه سایتتون روی آپاچیه، بخشی از مشکل سرعتتون از خود همین‌جاست.

انجین ایکس (nginx) خیلی سریعه. ولی یه مشکل اساسی داره: برای هر سایت باید بشینید تنظیمات اختصاصی بنویسید تا وردپرس درست روش کار کنه. برای یه سایت مشکلی نیست. مثلاً خود سایت میهن وردپرس یه سرور اختصاصی داره تو دیتاسنتر آسیاتک تهران که تیم خودمون تنظیمش کرده. ولی فرض کنید یه شرکت هاستینگی می‌خواد هزار سایت رو روی یه سرور بذاره. هر بار که یه مشتری یه تغییری بخواد که به تنظیمات وب‌سرور مربوطه، باید یکی بشینه دستی کدهای nginx رو بزنه؟ عملاً غیرممکنه.

لایت اسپید (LiteSpeed) جواب همین مشکله. خودش خیلی از کارها رو خودکار انجام می‌ده، پس شرکت‌های هاستینگ که می‌خوان صدها سایت رو روی یه سرور میزبانی کنن ازش استفاده می‌کنن. تو ایران هم به همین دلیل، تو بیشتر مواقع وب‌سرور سایتتون همینه.

پس یه جمع‌بندی ساده: nginx بیشتر روی سرورهای اختصاصیه، لایت اسپید روی هاست‌های اشتراکی، و آپاچی هم جایی که کسی نخواسته هزینه کنه.

حالا نکتهٔ کلیدی: افزونه‌های کش هر کدوم برای یه معماری خاص نوشته شدن. از نظر فنی می‌تونید هر افزونه‌ای رو روی هر وب‌سروری نصب کنید. مثلاً می‌تونید روی لایت اسپید، افزونهٔ راکت رو نصب کنید و کسی جلوتونو نمی‌گیره. ولی نتیجه‌ای که می‌گیرید اون چیزی نیست که انتظار دارید. راکت روی لایت اسپید کاری رو با PHP انجام می‌ده که خود وب‌سرور بهتر و سریع‌تر انجامش می‌داد. یا لایت اسپید کش روی nginx، اون فایل HTML رو با سرعت پایین تحویل می‌ده، چون به قابلیت‌های سطح سرور دسترسی نداره.

تشخیص وب‌سرور هاست

خیلی راحته، لازم نیست از هاستتون بپرسید. برید به پیشخوان وردپرس، از منوی ابزارها بزنید روی سلامت سایت، بعد تب اطلاعات و بخش سرور.

اونجا یه ردیف داره به اسم «وب سرور». هرچی نوشته باشه، همون جوابتونه:

• nginx دیدید؟ وب‌سرورتون انجین ایکسه.
• Apache دیدید؟ آپاچیه.
• LiteSpeed یا lsapi یا هر چیزی که با Ls شروع می‌شه دیدید؟ لایت اسپیده.

الان دیگه می‌دونید سایتتون روی چی نشسته. بریم سراغ افزونه‌ها.

معرفی افزونه‌های افزایش سرعت وردپرس

لایت اسپید کش (LiteSpeed Cache)

اینو خود شرکت لایت اسپید ساخته و رایگانه. یعنی سازندهٔ وب‌سرور، افزونهٔ وردپرسش رو هم نوشته و همین باعث می‌شه روی وب‌سرور خودش فوق‌العاده کار کنه. نصبش می‌کنید و شروع می‌کنه کش رو تو رم و فضای کش وب‌سرور ذخیره کردن.

پس اگه وب‌سرورتون لایت اسپیده (که تو ایران احتمالش زیاده)، این گزینهٔ کاملاً منطقی‌ایه. روی nginx و آپاچی نصبش کنید کار می‌کنه، ولی دیگه اون لایت اسپید کشی نیست که همه تعریفشو می‌کنن.

وردپرس راکت (WP Rocket)

راکت پولیه، حدود 49 یورو، و واقعاً هم افزونهٔ خوبیه. تنظیماتش تمیز و ساده‌ست و قابلیت‌های خوبی داره. روی nginx و آپاچی خوب کار می‌کنه.

ما خودمون سال‌ها روی میهن وردپرس همینو داشتیم و تجربهٔ خوبی هم بود، تا اینکه مهاجرت کردیم. پایین‌تر می‌گم چرا و به کجا.

یه هشدار جدی هم راجع بهش دارم: نسخهٔ نال‌شدهٔ راکت تو ایران خیلی پخش شده. اگه می‌خواید راکت بگیرید، از سایت خودش بگیرید. دلیلشو آخر مقاله مفصل می‌گم.

WP Super Cache

این رایگانه و خود تیم وردپرس ساختش. تنظیماتش خیلی آسونه و امکاناتش هم بدک نیست. اگه وب‌سرورتون nginx یا آپاچیه و نمی‌خواید پول بدید، این گزینهٔ امن و قابل‌اعتمادیه. حداقل مطمئنید نصف سایتتون رو خراب نمی‌کنه.

WP Fastest Cache

نسخهٔ پروش خوب کار می‌کنه. نسخهٔ رایگانش امکانات زیادی بهتون نمی‌ده، ولی همون کار اصلی کش رو اصولی انجام می‌ده. گزینهٔ بدی نیست، ولی گزینهٔ اولتون هم نباید باشه.

W3 Total Cache

راستش رو بخواید؟ این یکی رو پیشنهاد نمی‌کنم و بذارید صریح بگم چرا. تنظیماتش انقدر زیاد و پیچیده‌ست که آدم‌های خیلی حرفه‌ای هم به‌سختی ازش نتیجه می‌گیرن. UX نداره، خودش سنگینه، و یه تنظیم اشتباه می‌تونه سایتتونو به‌هم بریزه. افزونه‌ای که برای سریع‌تر کردن سایت نصب می‌کنید نباید خودش دردسر بشه.

افزونه رخش؛ افزونه‌ای که خودش وب‌سرور رو تشخیص می‌ده

خب حالا یه سؤال: تمام چیزی که تا اینجا خوندید یه زحمت گذاشته رو دوش شما. باید برید وب‌سرورتونو پیدا کنید، بعد افزونه رو با اون تطبیق بدید، بعد امیدوار باشید درست انتخاب کردید. اگه هاستتون عوض شد چی؟ اگه وب‌سرورتون تغییر کرد چی؟

افزونهٔ رخش رو ما تو تیم میهن وردپرس از صفر ساختیم که همین زحمت رو حذف کنه. اسمشم بی‌دلیل نذاشتیم، رخش همون اسب افسانه‌ای رستم تو شاهنامه‌ست: سریع، وفادار و پرزور. 🐎

تفاوت اصلیش با بقیه چیه؟ ببینید، بیشتر افزونه‌های کش (حتی وقتی صفحه رو کش کردن) برای تحویل دادن همون صفحهٔ کش‌شده باز هم یه گوشه از وردپرس و PHP رو اجرا می‌کنن. رخش این وسط رو حذف می‌کنه: صفحهٔ کش‌شده مستقیم از خود وب‌سرور و بدون اینکه وردپرس اصلاً روشن بشه به کاربر می‌رسه. سریع‌ترین حالت ممکن، با کمترین بار روی سرور.

امکانات رخش

تشخیص خودکار وب‌سرور: همین که نصبش کنید، خودش می‌فهمه سایتتون روی nginx نشسته یا آپاچی و لایت اسپید، و بعد قوانین لازم رو می‌سازه تا فایل‌های کش مستقیم توسط خود وب‌سرور سرو بشن. یعنی همون تصمیمی که کل این مقاله دربارهٔ گرفتنشه، خودکار گرفته می‌شه و لازم نیست شما چیزی از تنظیمات سرور بدونید.

بهینه‌سازی تصاویر: تصاویر معمولاً سنگین‌ترین بخش هر صفحه‌ان. رخش خودش تبدیلشون می‌کنه به WebP و AVIF تا با همون کیفیت خیلی سبک‌تر بشن، متادیتای اضافه رو هم پاک می‌کنه، و اگه بخواید کپی‌رایت سایتتونو روی عکس‌ها می‌ذاره.

کنترل کامل CSS و JS: حتماً شما هم دیدید که خیلی از قالب‌ها و افزونه‌ها فایل CSS و جاوااسکریپتشونو تو همهٔ صفحه‌ها لود می‌کنن، حتی جایی که هیچ نیازی بهش نیست. با رخش خودتون مشخص می‌کنید هر فایل کجا لود بشه و کجا نشه. کنارش فشرده‌سازی CSS و JS و HTML، تعویق لود جاوااسکریپت تا وقتی کاربر تعامل کنه، و حذف CSS بی‌استفاده هم هست.

تحلیلگر کوئری دیتابیس: این یکی رو خیلی دوست دارم. بعضی وقت‌ها کندی سایت اصلاً از عکس و اسکریپت نیست، از دیتابیسه. رخش کوئری‌های کند و سنگین رو پیدا می‌کنه و گزارش می‌ده، پس دقیقاً می‌فهمید کدوم افزونه یا کدوم بخش داره دیتابیستونو کند می‌کنه. این ابزار عیب‌یابی رو کمتر افزونهٔ کشی بهتون می‌ده.

پیکربندی خودکار: برعکس چیزی مثل W3 Total Cache که یه غلط تو تنظیماتش می‌تونه سایتتونو زمین بزنه، رخش همین که فعال شد بهترین حالت ممکن رو برای سایتتون اعمال می‌کنه. کش، بهینه‌سازی عکس، فشرده‌سازی و گرم کردن کش از همون اول فعال و تنظیم‌شده‌ست.

چرا خودمان از راکت به رخش مهاجرت کردیم

این قسمت مهم‌تر از هر تعریفیه که می‌تونم بکنم: همین سایتی که الان توش هستید، یعنی mihanwp.com، قبلاً روی WP Rocket بود و حالا کامل روی رخش سواره.

ما افزونه‌ای رو بهتون پیشنهاد نمی‌دیم که خودمون استفاده نکنیم. مهاجرت هم بدون دردسر انجام شد و نتیجهٔ تست پیج‌اسپید بعدش رو می‌تونید توی صفحهٔ رخش ببینید و خودتون قضاوت کنید.

یه چیز دیگه هم بگم که برام مهمه: چون رخش محصول بومی خودمونه، اون ماجرای نال و کرک که همین پایین دربارش هشدار می‌دم از اساس منتفیه. نسخه‌ای که می‌گیرید همون نسخهٔ اصلیه، مستقیم آپدیت می‌شه و پشتیبانیش فارسیه. لازم نیست به انگلیسی برای یه تیم اون‌ور دنیا تیکت بزنید و سه روز منتظر بمونید.

جمع‌بندی

اگه می‌خواید بر اساس وب‌سرورتون تصمیم بگیرید:

لایت اسپید دارید؟ لایت اسپید کش. رایگانه و خوب جواب می‌ده.

آپاچی دارید؟ اول برید به هاستتون بگید وب‌سرورو عوض کنه به لایت اسپید. آپاچی هر کاری بکنید کنده.

انجین ایکس دارید؟ WP Super Cache گزینهٔ رایگانتونه، WP Rocket گزینهٔ پولیتون.

و اگه می‌خواید کل این تصمیم‌گیری رو دور بزنید؟ رخش برای همین ساخته شده. روی هر سه وب‌سرور کار می‌کنه، خودش می‌فهمه کجا نشسته و خودش تنظیمات رو می‌سازه. نه لازمه وب‌سرورتونو بشناسید، نه دنبال تنظیمات پیچیده بگردید، نه هزینهٔ ارزی بدید.

هشدار جدی دربارهٔ افزونه‌های نال‌شده

این قسمتو جدی بگیرید، چون خیلی‌ها به‌خاطر همین سایتشونو از دست دادن.

هر کی میاد فایل یه قالب یا افزونه رو نال و کرک‌شده مجانی بهتون می‌ده، دلیلش عاشق چشم و ابروی شما بودن نیست. توی این فایل‌ها معمولاً باگ امنیتی و کد مخرب کار گذاشته شده که به اون آدم اجازه می‌ده بعداً به پیشخوان وردپرستون دسترسی داشته باشه، از سایت شما ایمیل اسپم بفرسته، کلی فایل ویروسی وارد سایتتون کنه و کلی خرابکاری راه بندازه. اون‌وقت هزینه‌ای که برای درست کردنش می‌دید چند برابر پولیه که اول نخواستید بدید.

پس نسخهٔ اصلی رو تهیه کنید، چه رخش، چه راکت. فرق قیمت نسخهٔ اصلی با از دست دادن کل سایتتون قابل مقایسه نیست.

اگه دنبال افزونه‌ای هستید که بدون تنظیمات پیچیده و بدون دردسر سایتتونو واقعاً سریع کنه، بپرید رو زین رخش. 🐎

شاد و پیروز باشید 🙂

تیم تولید محتوا

ما در تیم تولید محتوای میهن وردپرس در تلاش هستیم تا بهترین مقالات آموزشی در زمینه وردپرس و کسب‌و‌کارهای اینترنتی را تهیه کنیم. صحت محتوای این صفحه توسط رضا راد بررسی خواهد شد.