تجارت الکترونیک چیست و چگونه از آن کسب درآمد کنیم

این روزها هرجا می‌رید اسم تجارت الکترونیک رو می‌شنوید، درسته؟ راستش تو ایران این موضوع هنوز تازه‌ست، ولی همین تازه بودنش باعث نشده که آدم‌ها ازش پول درنیارن. برعکس، خیلی‌ها با همین کسب‌وکار اینترنتی به درآمدهای خوب و یه زندگی راحت‌تر رسیدن. حالا بذارید از اول با هم بریم جلو ببینیم اصلاً قضیه چیه.

فکرشو بکنید؛ الان زندگی آدم‌ها انقدر شلوغ و پر مشغله شده که واقعاً وقت نمی‌کنن برن حضوری خرید کنن. از اون‌ور هم تعطیلی‌ها، آلودگی هوا، یه دوره‌ای هم که کرونا بود، همه‌ش دست به دست هم می‌ده که خرید کردن سخت بشه. اینجاست که تجارت الکترونیک می‌گه نگران نباشید. تو خونه، سر کار، هرجا که باشید، فقط با گوشی یا لپ‌تاپتون می‌تونید غذا، لباس، لوازم آرایشی و بهداشتی، هرچی که لازم دارید رو سفارش بدید و بیاد دم در. حالا بریم دقیق‌تر ببینیم این تجارت الکترونیک چیه و چه خوبی‌ها و بدی‌هایی داره.

تجارت الکترونیک چیست؟

بذارید خیلی ساده بگم: تجارت الکترونیک یعنی همون معاملات و خریدوفروش، ولی به‌صورت آنلاین و روی بستر اینترنت. یعنی هر کاری که تو تجارت انجام می‌دید، از فروش و تبادل محصول گرفته تا خرید خدمات، همه رو از طریق نت انجام بدید. جالبه بدونید این مدل تجارت که الان انقدر همه‌گیر شده، از سال ۱۹۹۱ راه افتاده.

از همون موقع تا حالا کلی کسب‌وکار جورواجور پاشون به دنیای مجازی باز شده. یه چندتا چیز هم هست که تو این ماجرا خیلی مهمه؛ مثلاً قراردادهای درست و حسابی، و مهم‌تر از اون، سیستم پرداخت امن. چون هرچی نباشه، پای پول آدم‌ها وسطه. تجارت الکترونیک هم سه بُعد اصلی داره که خوبه بدونید: نوع محصول، روش تحویلش، و فرایندهایی که پشتش هست.

یه نکته هم بگم که اگه می‌خواید شروع کنید خیالتون راحت باشه؛ آره، هنوزم بعضی‌ها با بدگمانی به خرید اینترنتی نگاه می‌کنن، ولی وقتی شرکت‌های بزرگی مثل دیجی‌کالا و تپ‌سی اومدن وسط، کم‌کم مردم باهاش آشنا شدن و فرهنگش جا افتاد. همین موضوع راه رو برای شما که می‌خواید یه کسب‌وکار اینترنتی راه بندازید خیلی هموارتر کرده.

رشد تجارت الکترونیک در ایران و جهان

ببینید، تجارت الکترونیک یا همون ای‌کامرس، یکی از اون چیزاییه که داره با سرعت وحشتناکی رشد می‌کنه. حتماً برای خودتونم پیش اومده که از شلوغی و ترافیک خسته شدید، یا رفتید فروشگاه ولی جنسی که می‌خواستید نبوده. خب اینجاست که تجارت الکترونیک می‌گه: بشینید سر جاتون، تو چند دقیقه از تو خونه خریدتون رو انجام بدید و دیگه اصلاً نگران این چیزا نباشید.

با توجه به اینکه خریدهای اینترنتی هر روز داره بیشتر می‌شه و فضای مجازی هم همین‌طور داره گسترده‌تر می‌شه، خیلی‌ها پیش‌بینی می‌کنن که آینده تجارت مال همین مدله. یعنی احتمالاً چند سال دیگه ای‌کامرس بشه سرآمد همه تجارت‌ها.

نقش گوشی‌های هوشمند و اینترنت

یه چیزی که واقعاً بازی رو عوض کرد، اومدن گوشی‌های هوشمند و بعدش گسترش اینترنت بود. الان گوشی دیگه جزو جدانشدنی زندگی مردمه و همیشه دم دستشونه. همین باعث شده که تجارت راحت‌تر گسترش پیدا کنه، چون هر لحظه می‌تونید محصولاتتون رو جلوی چشم مخاطبتون بذارید و تبلیغ کنید.

مصرف‌کننده، رکن اصلی ماجرا

یه چیزی رو همیشه یادتون باشه: تو این کار، مصرف‌کننده حرف اول رو می‌زنه. یعنی هرچقدر هم که کارتون خوب باشه، اگه حواستون به مشتری و نیازش نباشه، به جایی نمی‌رسید. پس بیشترین تمرکزتون باید روی همین باشه که مشتری چی می‌خواد و چطور می‌تونید راضیش کنید.

انواع تجارت الکترونیک

تجارت الکترونیک یه شکل و شمایل ثابت نداره و چند مدل مختلف داره. بذارید سریع باهاشون آشناتون کنم:

تجارت به تجارت (B2B): اینجا عمده‌فروش‌ها با خرده‌فروش‌ها کار می‌کنن و جنساشون رو به اونا می‌فروشن.

تجارت به مصرف‌کننده (B2C): همون مدل رایجیه که خودتونم باهاش سروکار دارید؛ یعنی مصرف‌کننده بدون اینکه پاشو از خونه بذاره بیرون، از فروشگاه اینترنتی خرید می‌کنه.

مصرف‌کننده به تجارت (C2B): اینجا برعکسه. مصرف‌کننده برای یه پروژه مشخص یه مبلغ تعیین می‌کنه و می‌فرسته برای شرکت‌ها، بعد اون شرکت‌ها هم پیشنهاد قیمت می‌دن.

مصرف‌کننده به مصرف‌کننده (C2C): این یکی مثل بازارچه می‌مونه؛ آدم‌های مختلف با هم خریدوفروش می‌کنن.

یه تقسیم‌بندی دیگه هم هست. اگه هر سه بُعد اصلی تجارت به‌صورت دیجیتال انجام بشه، بهش می‌گن تجارت الکترونیک کامل. ولی اگه حتی یکی از این بُعدها فیزیکی باشه، اسمش می‌شه تجارت الکترونیک جزئی. حالا بعضی شرکت‌ها با دقت و بر اساس شرایط خودشون یه مدل مشخص رو انتخاب می‌کنن، بعضیام زیاد به این چیزا فکر نمی‌کنن و فقط از یه مدل استفاده می‌کنن.

روش‌های کسب درآمد با تجارت الکترونیک

خب رسیدیم به بخش جذابش. بذارید ببینیم از چه راه‌هایی می‌شه با این تجارت پول درآورد.

ساخت سایت

شاید کلمه «نیچ» به گوشتون خورده باشه؛ یعنی یه بازار کوچیک و تخصصی که از بازار شلوغ اصلی فاصله داره. شما می‌تونید با راه‌اندازی سایت، تو دنیای مجازی راحت درآمدزایی کنید و محصولاتتون رو بفروشید، یا حتی برای کاربرا محتوا و خدمات بذارید و ازش پول دربیارید. یه نکته قشنگ هم بگم: اگه اولین سایت تو حوزه کاری خودتون باشید، مثل یه شناگرید تو یه اقیانوس آبی و دست‌نخورده که هیچ رقیبی نداره. (این اشاره‌ام به کتاب استراتژی اقیانوس آبیه.)

ساخت نرم‌افزار یا اپلیکیشن

یکی از مهم‌ترین چیزایی که هر فروشگاه اینترنتی لازم داره، یه اپلیکیشن درست و حسابیه. الان که دیگه گوشی و کامپیوتر دست همه هست، تقریباً هرکسی می‌تونه به فروشگاهتون دسترسی داشته باشه، پس داشتن اپلیکیشن حسابی به کارتون میاد.

یه اپلیکیشن فروشگاهی خوب باید این ویژگی‌ها رو داشته باشه:

• مدیریت مالی راحت: چند روش پرداخت مختلف داشته باشه، قیمت اصلی و قیمت با تخفیف رو نشون بده، و کاربر بتونه تراکنش‌هاش رو ببینه.
• امکانات کاربری و مدیریتی: بشه گزارش تخلف ثبت کرد، بشه با فروشگاه تماس گرفت، و یه راهنمای خرید هم داشته باشه.
• ویرایش اطلاعات: کاربر بتونه به پیک بعد از تحویل سفارش امتیاز بده، و عکس پروفایل و نام کاربریش رو عوض کنه.
• مدیریت محصول: بشه بین همه محصولا جستجو کرد و عکس محصولا هم قابلیت اسلاید داشته باشه.

مشتری‌یابی و فروش خدمات

برای این یکی باید مهارتتون بالا باشه. مثلاً نوشتن و تولید محتوا، مدیریت پروژه، بازاریابی، یا هرچیزی که به سایت‌های اینترنتی ربط داره. اگه تو یکی از اینا وارد باشید، می‌تونید با کلی مشتری ارتباط بگیرید و خدماتتون رو بهشون بفروشید.

دوره‌های آنلاین

اگه تو یه موضوعی تخصص دارید، چرا ازش استفاده نکنید؟ می‌تونید دونسته‌هاتون رو تو قالب یه پکیج آموزشی جمع کنید و به آدم‌هایی که مشتاق یادگیری‌ان بفروشید. اصلاً مهم نیست تو چه حوزه‌ای کار می‌کنید؛ کافیه چندتا آموزش درباره تولید محتوا ببینید و یه‌کم تمرین کنید تا بتونید خوب یه دوره ضبط کنید. بعدش می‌تونید از طریق سایت یا اینستاگرام بفروشیدش. راستی، ما تو میهن وردپرس هم دوره‌های آموزشی مرتبط با فروش اینترنتی داریم.

ساخت پادکست

پادکست این روزا حسابی طرفدار پیدا کرده. آدم‌ها دنبال راه‌های ساده‌تری برای دریافت محتوان و پادکست دقیقاً همینه؛ مخاطبتون می‌تونه همون‌طور که داره کاراش رو انجام می‌ده، پادکستتون رو گوش بده و اطلاعاتش رو بگیره. پس این هم یه گزینه خوب برای درآمدزاییه.

اینستاگرام

اینستاگرام و شبکه‌های مشابهش یه فرصت عالی‌ان. اگه تعداد فالوورهاتون رو ببرید بالا، می‌تونید به‌صورت آنلاین درآمد داشته باشید. برندهای بزرگ حاضرن بابت هر پستی که از محصولاشون تو پیجتون بذارید، پول خوبی بهتون بدن. چون هرچی مخاطب و دنبال‌کننده‌تون بیشتر باشه، محصولاشون بیشتر دیده می‌شه و فروششون می‌ره بالا.

خب، هر کسب‌وکاری خوبی‌ها و بدی‌های خودشو داره. بیاید با هم چندتاشون رو تو تجارت الکترونیک ببینیم.

مزایای تجارت الکترونیک

خب حالا که در مورد روش‌های کسب درآمد از تجارت الکترونیک صحبت کردیم بریم به سرغ مزیت‌های اون:

برای مصرف‌کننده

دنیای تجارت الکترونیک واقعاً بی‌مرزه. کافیه اسم چیزی که می‌خواید رو تو گوگل سرچ کنید تا بی‌هیچ محدودیتی همه‌جور مدلش رو ببینید و راحت انتخاب کنید. از اون‌ور می‌تونید قیمت یه کالا رو تو فروشگاه‌های مختلف مقایسه کنید، و چون فروشگاه‌ها با هم رقابت دارن، گاهی تخفیفای حسابی می‌ذارن که برای شما یه فرصت طلاییه.

تازه می‌تونید نظرات بقیه خریدارا رو هم بخونید و بعد با خیال راحت تصمیم بگیرید. یعنی می‌شینید، همه جوانب رو سبک‌سنگین می‌کنید، و بعد بهترین گزینه رو با بهترین قیمت انتخاب می‌کنید. مهم‌تر از همه، تو وقتتون هم صرفه‌جویی می‌کنید. دیگه لازم نیست چند ساعت تو خیابون‌ها تلف کنید، از ترافیک خسته بشید و آخرش هم دست‌خالی برگردید. تو چند دقیقه و با چند تا کلیک ساده، جنستون رو سفارش می‌دید و میاد دم در خونه‌تون.

برای کسب‌وکار

اگه صاحب کسب‌وکار باشید هم کلی سود می‌کنید. با یه فروشگاه اینترنتی، مردم کل دنیا می‌تونن محصولاتتون رو ببینن و ازتون بخرن. یعنی دیگه نگران این نیستید که مشتری نداشته باشید. تازه لازم نیست یه مغازه فیزیکی اجاره کنید، پس تو هزینه‌ها هم حسابی صرفه‌جویی می‌شه. یه مزیت دیگه هم اینه که پولتون رو همون لحظه از مشتری می‌گیرید و دیگه خبری از چک و منتظر موندن نیست. از همه بهتر، دست واسطه‌ها رو کوتاه می‌کنید و سود بیشتری برای خودتون می‌مونه.

ویژگی‌های مهم تجارت الکترونیک

سادگی و راحتی: استفاده ازش برای مشتری واقعاً راحته. کافیه وارد سایت بشه، اسم کالا رو تو قسمت جستجو بنویسه، و انواع و اقسامش رو با برندها و قیمت‌های مختلف ببینه و انتخاب کنه.

ارتباط همیشگی با مشتری: فروشگاه‌های آفلاین همیشه نگران این‌ان که چطور شعبه‌هاشون رو تو شهرهای مختلف گسترش بدن. ولی تو تجارت آنلاین این دغدغه رو ندارید؛ هر لحظه، هرجای دنیا، می‌تونید با مشتریتون ارتباط بگیرید و بهش بفروشید.

تخفیف و حراجی‌ها: فروشگاه‌ها مدام با هم رقابت دارن و به مناسبت‌های مختلف تخفیف‌های ویژه می‌ذارن. این کاملاً به نفع مشتریه؛ با یه‌کم وقت گذاشتن و گشتن، می‌تونید جنستون رو با قیمت خیلی خوب بگیرید.

افزایش چشمگیر فروش: دیگه لازم نیست فقط به ویترین و قفسه‌های مغازه‌تون وابسته باشید. تو فضای مجازی می‌تونید محصولاتتون رو با سود بیشتر بفروشید و کم‌کم پاتونو به بازار بین‌المللی هم باز کنید.

معایب تجارت الکترونیک

خب حالا بریم سراغ اون‌روی سکه. چون هرچی نباشه، این کار هم بی‌عیب نیست و بهتره از قبل حواستون به این چیزا باشه.

امنیت سرمایه مشتری: راستش باید به مشتری حق داد که راحت اعتماد نکنه. آدم‌هایی هستن که تو فضای مجازی سوءاستفاده می‌کنن و کلاهبرداری راه می‌ندازن. برای همین اگه صاحب کسب‌وکارید، باید یه‌جوری کار کنید که مشتری با خیال راحت خرید کنه. اگرم خودتون مشتری هستید، حتماً قبل خرید امنیت سایتی که می‌خواید ازش خرید کنید رو چک کنید.

کیفیت محصول: یکی از مشکلات همینه که مشتری نمی‌تونه قبل از خرید، جنس و کیفیت محصول رو از نزدیک ببینه و همین یه‌کم کارو براش سخت می‌کنه. ولی خب، شما به‌عنوان فروشنده می‌تونید با گذاشتن محصولای باکیفیت، کم‌کم اعتماد مشتری رو جلب کنید.

تأخیر در دریافت کالا: باید این احتمال رو بدید که کالاتون دیر برسه، یا اصلاً نرسه، یا وسط راه ناقص یا گم بشه. اگرم بخواید یه کالای ناقص رو پس بفرستید، خودش براتون هزینه داره. بیشتر اوقات هم این تأخیرها مربوط به اداره پست می‌شه که از دست فروشنده کاری برنمیاد.

به‌روزرسانی مداوم: اگه بخواید تو این عرصه بمونید و از رقباتون عقب نیفتید، باید همیشه با تکنولوژی جلو برید. یعنی هر وقت سیستم آپدیت شد، شما هم باید با یه پشتیبانی قوی، سایت و فروشگاهتون رو به‌روز نگه دارید تا کسب‌وکارتون رشد کنه.

یه نکته آخر هم اینکه تو خریدهای اینترنتی، هزینه ارسال، مالیات و این‌جور چیزا رو هم حساب کنید که آخرش سورپرایز نشید.

جمع‌بندی

خب دیگه، تو این مقاله سعی کردم از صفر باهاتون درباره کسب‌وکار اینترنتی یا همون تجارت الکترونیک حرف بزنم. راه‌های مختلف درآمدزایی رو گفتم، خوبی‌ها و بدی‌هاش رو هم گذاشتم رو دایره. ولی یه توصیه دوستانه: قبل از اینکه بپرید تو کار، حتماً خوب بهش فکر کنید و بی‌گدار به آب نزنید. امیدوارم این مقاله یه‌کم کمکتون کرده باشه.

راستی! ما یه دوره آموزش مدیریت سایت هم داریم که توش از ۰ تا ۱۰۰ راه‌اندازی کسب‌وکار اینترنتی رو بهتون یاد می‌دیم. اگه دوست دارید خودتون یه سایت راه بندازید، حتماً یه سر بهش بزنید.

موفق باشید. 🙂

تیم تولید محتوا

ما در تیم تولید محتوای میهن وردپرس در تلاش هستیم تا بهترین مقالات آموزشی در زمینه وردپرس و کسب‌و‌کارهای اینترنتی را تهیه کنیم. صحت محتوای این صفحه توسط رضا راد بررسی خواهد شد.