مدیریت دیتابیس وردپرس با WP-DBManager

افزونه WP-DBManager چند ابزار مهم مدیریت دیتابیس رو داخل پیشخوان وردپرس در اختیارتون می‌ذاره. با این افزونه می‌تونید از دیتابیس بکاپ بگیرید، جدول‌های خراب رو تعمیر کنید، فضای آزادشده جدول‌ها رو بازیابی کنید و در مواقع ضروری یک نسخه پشتیبان سالم رو برگردونید.

البته بعضی قابلیت‌های این افزونه می‌تونن اطلاعات سایتتون رو برای همیشه تغییر بدن. Restore یعنی برگردوندن اطلاعات از بکاپ، Empty یعنی خالی‌کردن اطلاعات داخل جدول، Drop یعنی حذف خود جدول و Run SQL Query هم برای اجرای مستقیم دستور روی دیتابیسه. پس توی این آموزش علاوه بر روش کار با بخش‌های مختلف، پیش‌نیازها، محدودیت‌های هاست، امنیت فایل بکاپ و نکاتی رو هم توضیح می‌دیم که قبل از هر عملیات باید بررسی کنید.

مدیریت دیتابیس وردپرس با WP-DBManager چه کمکی به سایتتون می‌کنه؟

دیتابیس یا پایگاه داده، بخشی از سایتتونه که اطلاعاتی مثل نوشته‌ها، برگه‌ها، دیدگاه‌ها، تنظیمات وردپرس و اطلاعات افزونه‌ها رو داخل جدول‌های مختلف نگه می‌داره. فایل‌هایی مثل تصاویر و ویدیوها معمولاً داخل دیتابیس ذخیره نمی‌شن؛ دیتابیس بیشتر اطلاعات و نشانی مربوط به اون‌ها رو نگه می‌داره.

از دست رفتن یا تغییر اشتباه دیتابیس می‌تونه باعث خراب‌شدن بخش مهمی از سایت بشه. برای همین باید قبل از دست‌کاری اون، یک بکاپ سالم داشته باشید. اگه هنوز با ساختار پایگاه داده آشنا نیستید، اول راهنمای دیتابیس وردپرس رو بخونید.

افزونه WP-DBManager ابزارهای بکاپ‌گیری، بازیابی بکاپ، بهینه‌سازی، تعمیر جدول‌ها و اجرای دستورهای دیتابیس رو به پیشخوان اضافه می‌کنه. این افزونه برای مدیرانی مناسبه که به کنترل بیشتری روی دیتابیس نیاز دارن و هاستشون هم اجازه اجرای ابزارهای لازم رو می‌ده.

یادتون باشه Optimize DB یک ابزار پاک‌سازی هوشمند نیست. این بخش نوشته‌های پیش‌نویس، دیدگاه‌های جفنگ یا اطلاعات باقی‌مونده افزونه‌ها رو خودش پیدا و حذف نمی‌کنه. کار اصلی اون مرتب‌کردن جدول و بازیابی فضای آزادیه که بعد از حذف داده‌ها داخل جدول باقی مونده.

قبل از شروع چه چیزهایی رو باید بررسی کنید؟

نسخه فعلی WP-DBManager به وردپرس ۶.۸ یا جدیدتر و PHP ۸.۲ یا جدیدتر نیاز داره. قبل از نصب، نسخه‌های سایتتون رو با اطلاعات صفحه رسمی افزونه مقایسه کنید. برای دیدن نسخه PHP هم می‌تونید از آموزش چک‌کردن نسخه PHP سایت کمک بگیرید.

بکاپ‌گیری و بازیابی این افزونه به ابزارهای mysqldump و mysql روی سرور وابسته‌ست. mysqldump برنامه‌ایه که یک خروجی از دیتابیس می‌سازه و mysql می‌تونه اون خروجی رو دوباره وارد دیتابیس کنه. بعضی سرویس‌های میزبانی اجازه اجرای این ابزارها رو به وردپرس نمی‌دن؛ در این وضعیت باید از پشتیبانی هاست کمک بگیرید یا بکاپ دیتابیس رو از پنل هاست تهیه کنید.

قبل از Optimize، Repair، Restore، Empty، Drop یا اجرای هر دستور SQL، یک بکاپ تازه بگیرید. حجم فایل رو بررسی کنید و مطمئن بشید فایل خالی نیست، ولی یادتون باشه اندازه فایل به‌تنهایی سالم‌بودن بکاپ رو ثابت نمی‌کنه. برای تغییرهای مهم، بهتره بازیابی بکاپ رو اول روی یک سایت آزمایشی امتحان کنید.

حداقل یک نسخه از بکاپ رو خارج از همون سروری نگه دارید که سایتتون روی اون قرار گرفته. اگه سرور خراب یا حساب میزبانی مسدود بشه، بکاپی که فقط روی همون سروره کمکی بهتون نمی‌کنه. می‌تونید نسخه دوم رو روی کامپیوتر یا یک فضای ذخیره‌سازی امن و جدا نگه دارید.

نصب و راه‌اندازی افزونه WP-DBManager

1. وارد پیشخوان وردپرس بشید و از منوی «افزونه‌ها» روی «افزودن افزونه تازه» کلیک کنید.
2. عبارت WP-DBManager رو جست‌وجو کنید.
3. نام و سازنده افزونه رو با صفحه رسمی اون تطبیق بدید و بعد روی «هم‌اکنون نصب نمایید» بزنید.
4. بعد از پایان نصب، افزونه رو فعال کنید.

اگه برای این مرحله به راهنمای بیشتری نیاز دارید، آموزش نصب افزونه در وردپرس مسیر کامل نصب رو نشونتون می‌ده.

بعد از فعال‌سازی، منوی Database به پیشخوان اضافه می‌شه. وارد این منو بشید و پیام‌های بالای صفحه رو با دقت بخونید. اگه افزونه مسیر ابزارهای mysql یا mysqldump رو پیدا نکرده یا پوشه بکاپ دسترسی درستی نداره، بهتره قبل از ادامه مشکل رو برطرف کنید.

آشنایی با بخش‌های افزونه WP-DBManager

مشاهده اطلاعات دیتابیس در Database

صفحه Database اطلاعات کلی پایگاه داده رو نشون می‌ده. نام دیتابیس، نوع و نسخه سیستم دیتابیس و مشخصات جدول‌ها رو می‌تونید توی همین صفحه ببینید.

فهرست جدول‌ها معمولاً تعداد رکوردها، حجم داده و اطلاعات تکمیلی هر جدول رو هم نشون می‌ده. رکورد یعنی یک ردیف اطلاعات؛ برای نمونه هر نوشته وردپرس یک رکورد داخل جدول مربوط به نوشته‌ها داره.

بزرگ‌بودن یک جدول لزوماً نشونه خرابی یا اطلاعات اضافی نیست. فروشگاه‌ها، سایت‌های آموزشی و سایت‌هایی که آمار زیادی نگه می‌دارن، ممکنه جدول‌های بزرگی داشته باشن. قبل از حذف هر داده باید بفهمید جدول متعلق به وردپرس، قالب یا کدوم افزونه‌ست.

گرفتن بکاپ از دیتابیس با Backup DB

برای ساخت نسخه پشتیبان، وارد Backup DB بشید. مسیر ذخیره‌سازی رو بررسی کنید و جدول‌هایی رو انتخاب کنید که می‌خواید داخل بکاپ قرار بگیرن. برای یک بکاپ کامل، باید همه جدول‌های موردنیاز سایتتون انتخاب بشن؛ حتی جدول‌هایی که پیشوند متفاوتی دارن ولی افزونه‌های فعال از اون‌ها استفاده می‌کنن.

بکاپ‌های تازه به‌صورت فشرده ساخته می‌شن تا فضای کمتری بگیرن. فشرده‌سازی حجم فایل رو کم می‌کنه، ولی به معنی رمزگذاری یا محافظت از اطلاعات نیست. هر کسی که فایل رو دانلود کنه، ممکنه به محتوای دیتابیس دسترسی پیدا کنه.

بعد از ساخت بکاپ، تاریخ، نام و حجم فایل رو بررسی کنید. فایل صفر بایتی یا فایلی که حجم غیرعادی و بسیار کمی داره، احتمالاً خالی یا ناقصه. یک نسخه رو دانلود کنید و اون رو داخل محل امنی خارج از هاست نگه دارید. برای مطمئن‌شدن از قابل‌بازیابی‌بودن بکاپ هم اون رو روی یک سایت آزمایشی امتحان کنید.

مدیریت و بازیابی بکاپ‌ها با Manage Backup DB

در Manage Backup DB فهرست بکاپ‌های موجود رو می‌بینید. از این بخش می‌تونید فایل‌ها رو دانلود یا حذف کنید و در صورت نیاز، یک بکاپ سالم رو روی دیتابیس برگردونید.

بازیابی یا Restore اطلاعات فعلی دیتابیس رو با محتوای نسخه پشتیبان تغییر می‌ده. اگه بکاپ قدیمی باشه، نوشته‌ها، سفارش‌ها، دیدگاه‌ها یا تغییرهای جدیدتر ممکنه از بین برن. قبل از بازیابی، از وضعیت فعلی هم یک نسخه پشتیبان جدا بگیرید و عملیات رو در ساعت کم‌ترافیک انجام بدید.

این بخش امکان ارسال بکاپ به ایمیل رو هم داره. ایمیل مقصد رو خودتون وارد کنید و مشخص کنید فایل بکاپ به پیام پیوست بشه یا نه. اگه دیتابیس بزرگ باشه، محدودیت حجم پیوست سرویس ایمیل می‌تونه جلوی ارسال رو بگیره.

ایمیل جای مناسبی برای نگهداری تنها نسخه بکاپ نیست. بعد از دانلود، فایل رو در محلی امن نگه دارید و بکاپ‌های قدیمی و بدون کاربرد رو هم با دقت پاک کنید.

بهینه‌سازی جدول‌ها با Optimize DB

Optimize DB فضای آزاد باقی‌مونده داخل بعضی جدول‌ها رو بازیابی و ساختار اون‌ها رو مرتب می‌کنه. این عملیات ممکنه حجم بعضی جدول‌ها رو کمتر کنه، ولی فایل‌های رسانه‌ای، افزونه‌های حذف‌شده یا داده‌های اضافی رو به‌صورت هوشمند پیدا نمی‌کنه.

1. جدول‌های موردنظرتون رو از فهرست انتخاب کنید.
2. از منوی Bulk actions گزینه Optimize رو بردارید. Bulk actions یعنی عملیاتی که روی چند مورد انتخاب‌شده اجرا می‌شه.
3. روی Apply کلیک کنید.
4. پیام نتیجه رو بررسی کنید و بعد بخش‌های مهم سایت رو باز کنید.

بهینه‌سازی رو بی‌دلیل و پشت‌سرهم اجرا نکنید. برای خیلی از سایت‌های کوچک، اجرای دوره‌ای و بعد از تهیه بکاپ کافیه. اگه یک جدول خیلی سریع بزرگ می‌شه، بهتره اول افزونه یا فرایندی رو پیدا کنید که اطلاعات اون جدول رو تولید می‌کنه.

تعمیر جدول‌های خراب با Repair DB

Repair DB برای جدول‌هاییه که سیستم دیتابیس اون‌ها رو خراب گزارش می‌کنه. این ابزار راه‌حل عمومی کندی سایت یا نمایش‌ندادن نوشته‌ها نیست و فقط باید وقتی استفاده بشه که خطا یا گزارش سرور به خرابی جدول اشاره می‌کنه.

1. اول یک بکاپ کامل و سالم بگیرید.
2. فقط جدول‌هایی رو انتخاب کنید که خراب گزارش شدن.
3. از Bulk actions گزینه Repair رو انتخاب کنید و Apply رو بزنید.
4. گزارش عملیات رو بخونید و بعد ورود، نوشته‌ها، فرم‌ها و بخش‌های مهم سایت رو آزمایش کنید.

اگه تعمیر انجام نشد یا خطا دوباره برگشت، عملیات رو چند بار تکرار نکنید. ممکنه مشکل از فضای دیسک، سرویس دیتابیس یا خرابی جدی‌تر باشه و بهتره پشتیبانی هاست اون رو بررسی کنه.

خالی‌کردن یا حذف جدول‌ها با Empty/Drop Tables

Empty همه ردیف‌های داخل جدول رو پاک می‌کنه، ولی خود جدول و ستون‌های اون باقی می‌مونن. Drop خود جدول رو همراه با اطلاعاتش حذف می‌کنه. هر دو عملیات پرریسک هستن و انتخاب جدول اشتباه می‌تونه سایت یا یک افزونه رو از کار بندازه.

در رابط فعلی باید Empty و Drop رو جداگانه اجرا کنید. یعنی نمی‌تونید توی یک عملیات، بعضی جدول‌ها رو خالی و چند جدول دیگه رو حذف کنید. جدول‌ها رو انتخاب کنید، فقط یکی از عملیات‌ها رو از Bulk actions بردارید و بعد Apply رو بزنید.

صرف غیرفعال یا حذف‌شدن یک افزونه ثابت نمی‌کنه که جدول اون بدون استفاده‌ست. ممکنه بخواید افزونه رو دوباره نصب کنید یا افزونه دیگه‌ای به همون اطلاعات نیاز داشته باشه. اگه مالکیت و کاربرد جدول رو دقیق نمی‌دونید، اون رو Empty یا Drop نکنید.

اجرای دستورهای دیتابیس با Run SQL Query

SQL زبان ارسال دستور به دیتابیسه. بخش Run SQL Query اجازه می‌ده یک دستور SQL رو مستقیم اجرا کنید. این دستور می‌تونه اطلاعات رو بخونه، تغییر بده یا حذف کنه و بعضی تغییرها هم دکمه برگشت ندارن.

اگه با SQL و ساختار جدول‌های وردپرس آشنا نیستید، از این بخش استفاده نکنید. حتی یک نام جدول یا شرط اشتباه می‌تونه اطلاعات زیادی رو تغییر بده. بهتره دستور رو یک متخصص بررسی کنه و قبل از اجرا هم بکاپ کامل و قابل‌بازیابی داشته باشید.

تنظیمات افزونه در DB Options

در DB Options می‌تونید مسیر ذخیره بکاپ، برنامه بکاپ‌گیری خودکار، ایمیل مقصد و تنظیم پیوست فایل رو مدیریت کنید. مسیر ابزارهای mysql و mysqldump هم باید درست باشه تا بکاپ‌گیری و بازیابی اجرا بشه.

تنظیمات پیش‌فرض رو بدون بررسی تغییر ندید. اگه مسیر ابزارهای دیتابیس رو نمی‌دونید، از پشتیبانی هاست بخواید مسیر درست رو در اختیارتون بذاره. حدس‌زدن این مسیر معمولاً مشکل رو حل نمی‌کنه.

امن‌کردن فایل‌های بکاپ دیتابیس

فایل بکاپ ممکنه نام کاربری، ایمیل، تنظیمات سایت، اطلاعات سفارش‌ها و داده‌های حساس دیگه رو داخل خودش داشته باشه. به همین دلیل بهتره مسیر بکاپ بیرون از web root قرار بگیره. web root همون پوشه‌ایه که فایل‌های عمومی سایت از داخل اون نمایش داده می‌شن؛ روی خیلی از هاست‌ها این پوشه نامی مثل public_html داره.

اگه مجبورید بکاپ رو داخل مسیر عمومی نگه دارید، باید دسترسی مستقیم وب رو ببندید. روش این کار به وب‌سرور بستگی داره. Apache معمولاً از فایل .htaccess استفاده می‌کنه، ولی Nginx این فایل رو نمی‌خونه و به قانون اختصاصی داخل تنظیمات سرور نیاز داره. روی IIS هم باید محدودیت مناسب داخل تنظیمات همون سرور اعمال بشه.

اگه نوع وب‌سرور یا تنظیم امن اون رو نمی‌دونید، کدی رو از اینترنت کپی نکنید. مسیر دقیق پوشه بکاپ رو برای پشتیبانی هاست بفرستید و از اون‌ها بخواید دسترسی عمومی همون مسیر رو ببندن. این کار جلوی اشتباهی رو می‌گیره که ممکنه سایت یا فایل‌های دیگه رو هم از دسترس خارج کنه.

بعد از اعمال تنظیمات، نشانی مستقیم یک فایل بکاپ آزمایشی رو در حالت ناشناس مرورگر باز کنید. فایل نباید دانلود یا نمایش داده بشه. اگه فایل باز شد، هنوز دسترسی عمومی بسته نشده و باید دوباره از پشتیبانی هاست کمک بگیرید.

فقط مخفی‌بودن نام پوشه امنیت ایجاد نمی‌کنه. فایل بکاپ رو برای مدت طولانی داخل پوشه عمومی رها نکنید و هیچ‌وقت لینک اون رو از راه پیام‌رسان یا ایمیل ناامن برای افراد ناشناس نفرستید.

زمان‌بندی بکاپ و نگهداری نسخه‌های پشتیبان

فاصله بکاپ‌گیری باید با میزان تغییر اطلاعات سایت هماهنگ باشه. یک سایت شرکتی کم‌تغییر شاید به بکاپ روزانه دیتابیس نیاز نداشته باشه، ولی فروشگاهی که مرتب سفارش می‌گیره با فاصله طولانی بکاپ، اطلاعات بیشتری رو در زمان خرابی از دست می‌ده.

• برای سایت‌های پرتغییر، فاصله کوتاه‌تری انتخاب کنید.
• تعداد نسخه‌های نگهداری‌شده رو با فضای هاست هماهنگ کنید.
• بکاپ‌های قدیمی رو بعد از اطمینان از وجود نسخه‌های سالم و جدید پاک کنید.
• حداقل یک نسخه رو خارج از هاست نگه دارید.
• هر چند وقت یک‌بار، بازیابی رو روی محیط آزمایشی امتحان کنید.

بکاپ دیتابیس شامل فایل‌های قالب، افزونه‌ها و رسانه‌ها نیست. برای بازیابی کامل سایت به نسخه پشتیبان فایل‌ها هم نیاز دارید. اگه روزی مجبور به برگردوندن سایت شدید، راهنمای بازگردانی بکاپ وردپرس می‌تونه مسیرهای مختلف بازیابی رو نشونتون بده.

مدیریت دیتابیس با WP-CLI برای کاربران حرفه‌ای

WP-CLI ابزار خط فرمان وردپرسه؛ یعنی به‌جای کلیک داخل پیشخوان، دستورها رو در ترمینال سرور اجرا می‌کنید. WP-DBManager برای کارهایی مثل بکاپ، بازیابی، تعمیر، بهینه‌سازی، خالی‌کردن و حذف جدول‌ها فرمان‌های خط فرمان داره.

اجرای کوئری مستقیم هم با دستور wp db query انجام می‌شه. این روش برای مدیر سرور و توسعه‌دهنده‌ها کاربردیه، ولی برای کاربر تازه‌کار امن‌تر یا ساده‌تر نیست. قبل از اجرای هر فرمان، باید داخل مسیر درست سایت باشید و مشخصات محیط و بکاپ رو بررسی کنید.

اگه با SSH، ترمینال و دستورهای دیتابیس آشنا نیستید، این بخش رو به متخصص بسپارید. یک دستور اشتباه در خط فرمان هم می‌تونه درست مثل Run SQL Query اطلاعات رو حذف یا جایگزین کنه.

خطاهای رایج WP-DBManager و راه‌حل اون‌ها

بکاپ ساخته نمی‌شه یا فایل اون خالیه

فضای خالی هاست، دسترسی پوشه بکاپ و مسیر mysqldump رو بررسی کنید. پیام بالای صفحه افزونه رو کامل بخونید. برای دیدن گزارش خطای سرور هم وارد پنل هاست بشید و دنبال بخشی با نام Errors، Error Log یا PHP Errors بگردید. اگه چنین بخشی رو پیدا نکردید، زمان تقریبی بروز خطا رو برای پشتیبانی هاست بفرستید و گزارش همون زمان رو از اون‌ها بخواید. فایل خیلی کوچک رو بکاپ سالم در نظر نگیرید و تا زمان رفع مشکل، از ابزار بکاپ پنل هاست کمک بگیرید.

مسیر mysql یا mysqldump پیدا نمی‌شه

این ابزارها ممکنه روی سرور نصب باشن، ولی افزونه نتونه مسیر اون‌ها رو تشخیص بده. از پشتیبانی هاست مسیر اجرایی دقیق رو بگیرید و همون مقدار رو داخل DB Options وارد کنید. اگه ابزار نصب نیست، مدیر سرور باید اون رو فراهم کنه.

هاست اجازه اجرای دستورهای لازم رو نمی‌ده

بعضی هاست‌ها اجرای برنامه‌های سیستمی از داخل PHP رو محدود می‌کنن. توی این وضعیت تغییر تنظیمات افزونه کافی نیست. از پشتیبانی بپرسید آیا اجرای mysql و mysqldump برای حساب شما مجازه و اگه نیست، از ابزار بکاپ دیتابیس داخل پنل هاست استفاده کنید.

ایمیل بکاپ ارسال نمی‌شه

اول ایمیل مقصد و فعال‌بودن ارسال زمان‌بندی‌شده رو بررسی کنید. بعد گزینه پیوست رو موقتاً خاموش کنید؛ ممکنه فایل از محدودیت حجم ایمیل بزرگ‌تر باشه. پوشه جفنگ ایمیل رو هم ببینید. اگه هیچ ایمیلی از سایت ارسال نمی‌شه، مشکل احتمالاً به سامانه ارسال ایمیل وردپرس یا تنظیمات هاست مربوطه.

فایل بکاپ از طریق مرورگر در دسترسه

فایل رو از مسیر عمومی خارج کنید و لینک اون رو در اختیار کسی نذارید. بعد با کمک پشتیبانی هاست، دسترسی پوشه رو متناسب با Apache، Nginx یا IIS ببندید. در پایان، نشانی فایل رو در یک پنجره ناشناس آزمایش کنید.

نکات مهم قبل از Optimize، Repair، Restore، Empty و Drop

• یک بکاپ تازه بگیرید و مطمئن بشید فایل اون خالی یا ناقص نیست.
• برای تغییرهای جدی، بازیابی بکاپ رو از قبل روی یک سایت آزمایشی امتحان کنید.
• عملیات پرریسک رو در ساعت کم‌ترافیک انجام بدید.
• نام جدول و کاربرد اون رو قبل از انتخاب دوباره بررسی کنید.
• جدول‌های اصلی وردپرس یا جدول افزونه‌های فعال رو بدون شناخت دقیق حذف نکنید.
• هر عملیات رو جدا اجرا کنید و نتیجه رو قبل از رفتن به مرحله بعد ببینید.
• بعد از پایان کار، ورود کاربران، نوشته‌ها، فرم‌ها، جست‌وجو و فرایند خرید رو آزمایش کنید.

اگه هدفتون فقط کم‌کردن حجم دیتابیسه، حذف تصادفی جدول‌ها راه درستی نیست. اول منبع رشد جدول رو پیدا کنید. برای مقایسه ابزارهای دیگه هم می‌تونید راهنمای افزونه‌های مدیریت و بهینه‌سازی دیتابیس وردپرس رو ببینید.

جمع‌بندی مدیریت دیتابیس وردپرس با WP-DBManager

WP-DBManager بیشتر ابزارهای ضروری مدیریت دیتابیس رو داخل پیشخوان وردپرس جمع می‌کنه. برای شروع بهتره اول سازگاری نسخه وردپرس و PHP رو بررسی کنید، یک بکاپ سالم خارج از هاست داشته باشید و بعد سراغ بخش موردنیازتون برید.

Backup DB برای ساخت بکاپه، Optimize DB فضای آزاد جدول‌ها رو بازیابی می‌کنه و Repair DB فقط برای جدول‌های خراب کاربرد داره. Empty، Drop، Restore و Run SQL Query هم بخش‌های پرریسکی هستن که بدون شناخت دقیق نباید از اون‌ها استفاده کنید. مهم‌تر از همه، مسیر بکاپ رو امن کنید و بازیابی نسخه‌های پشتیبان رو به‌صورت دوره‌ای آزمایش کنید.

سؤال‌های رایج درباره WP-DBManager

تیم تولید محتوا

ما در تیم تولید محتوای میهن وردپرس در تلاش هستیم تا بهترین مقالات آموزشی در زمینه وردپرس و کسب‌و‌کارهای اینترنتی را تهیه کنیم. صحت محتوای این صفحه توسط رضا راد بررسی خواهد شد.