افزونه Wordfence Security؛ افزایش امنیت وردپرس با وردفنس

اگه می‌خواید امنیت سایت وردپرسی‌تون رو بدون درگیرشدن با تنظیمات خیلی پیچیده بالاتر ببرید، احتمالاً وردفنس یکی از اولین افزونه‌هاییه که بهش می‌رسید. این افزونه فایروال، اسکنر بدافزار، محافظت از صفحه ورود، ورود دومرحله‌ای و گزارش ترافیک زنده رو یک‌جا در اختیارتون می‌ذاره. البته فقط نصب‌کردنش کافی نیست؛ چون چند تنظیم نادرست می‌تونه منابع هاست رو درگیر کنه یا حتی جلوی ورود کاربران واقعی رو بگیره.

توی این راهنما، اول می‌بینیم افزونه Wordfence Security دقیقاً چه کاری انجام می‌ده. بعد نسخه رایگان و پولی اون رو مقایسه می‌کنیم و نصب، اسکن سایت و تنظیم فایروال رو قدم‌به‌قدم جلو می‌بریم. در ادامه هم می‌بینید هر هشدار چه معنایی داره، قبل از حذف یک فایل باید چه چیزهایی رو بررسی کنید و چرا وردفنس جای بکاپ، به‌روزرسانی و هاست امن رو نمی‌گیره.

افزونه Wordfence Security چیه و چه کاری انجام می‌ده؟

Wordfence Security یک افزونه امنیتی برای وردپرسه. درخواست‌هایی که به سایتتون می‌رسن رو بررسی می‌کنه، فایل‌ها رو برای پیداکردن تغییرهای مشکوک یا بدافزار اسکن می‌کنه و چند ابزار هم برای امن‌ترکردن ورود کاربران در اختیارتون می‌ذاره.

فایروال بخشی از افزونه‌ست که درخواست‌های ورودی رو قبل از رسیدن به قسمت‌های حساس وردپرس بررسی می‌کنه. اسکنر بدافزار هم بین فایل‌ها و بعضی داده‌های سایت دنبال نشونه‌های آلودگی، فایل ناشناس یا تغییر غیرمنتظره می‌گرده. بخش محافظت از ورود هم جلوی تلاش‌های پرتعداد برای حدس‌زدن نام کاربری و رمز رو می‌گیره.

وردفنس نمی‌تونه جلوگیری از همه حمله‌ها رو تضمین کنه. مشکل‌هایی مثل سرور ضعیف، رمز لو‌رفته، افزونه آسیب‌پذیر یا دسترسی غیرمجاز به هاست هم فقط با این افزونه حل نمی‌شن. وردفنس جای بکاپ سالم یا پاک‌سازی تخصصی یک سایت هک‌شده نیست؛ بهتره اون رو یکی از لایه‌های امنیت سایتتون بدونید.

آیا وردفنس انتخاب مناسبی برای سایت شماست؟

وردفنس برای وبلاگ، سایت شرکتی، فروشگاه اینترنتی و سایت عضویتی کاربرد داره؛ به‌خصوص اگه می‌خواید فایروال و اسکنر رو از داخل پیشخوان وردپرس کنترل کنید. نسخه رایگان برای خیلی از سایت‌های معمولی شروع خوبیه و امکانات پایه مهمی رو بهتون می‌ده.

ولی اگه منابع هاستتون خیلی محدوده، سایت پربازدیدی دارید یا از قبل یک فایروال قدرتمند در سطح سرور و شبکه فعال کرده‌اید، بهتره اول مصرف منابع و هم‌پوشانی ابزارها رو بررسی کنید. اسکن تعداد زیادی فایل و ثبت جزئیات Live Traffic ممکنه روی بعضی هاست‌ها فشار بیاره. انتخاب یک هاست مناسب هم روی امنیت و عملکرد سایت اثر مستقیم داره.

بعد از نصب، سرعت پیشخوان و صفحه‌های مهم سایت رو بررسی کنید. اگه مصرف CPU یا حافظه بیشتر شد، زمان‌بندی اسکن، تنظیمات Live Traffic و گزینه‌های مربوط به عملکرد افزونه رو دوباره ببینید. در صورت نیاز، از پشتیبانی هاست هم کمک بگیرید.

مهم‌ترین امکانات افزونه وردفنس

فایروال وردفنس چطور از سایت محافظت می‌کنه؟

فایروال برنامه تحت وب یا WAF درخواست‌های ورودی رو با مجموعه‌ای از قوانین بررسی می‌کنه. اگه شکل یک درخواست به حمله‌ای شناخته‌شده شبیه باشه، فایروال می‌تونه جلوی اون رو بگیره. این فایروال روی سایت خودتون اجرا می‌شه، پس تنظیم درستش و منابعی که هاست در اختیارتون می‌ذاره اهمیت زیادی داره.

اسکن بدافزار و بررسی تغییر فایل‌ها

اسکنر وردفنس فایل‌های هسته وردپرس، قالب‌ها و افزونه‌ها رو بررسی و تغییرهای اون‌ها رو با نسخه‌های معتبر مقایسه می‌کنه. همین‌طور دنبال امضاهای شناخته‌شده بدافزار، کد مشکوک، فایل ناشناس و بعضی نشونه‌های امنیتی می‌گرده. یادتون باشه هر هشدار لزوماً به معنی هک‌شدن سایت نیست؛ قبل از هر کاری باید جزئیاتش رو بخونید.

محافظت در برابر حمله جست‌وجوی رمز

در حمله جست‌وجوی رمز یا Brute Force، مهاجم تعداد زیادی ترکیب نام کاربری و رمز رو امتحان می‌کنه. وردفنس می‌تونه تلاش‌های ناموفق رو محدود کنه و کاربر یا IP مشکوک رو برای مدتی ببنده. البته تنظیم خیلی سخت‌گیرانه ممکنه کاربران واقعی رو هم مسدود کنه، پس عددها رو با توجه به رفتار سایتتون انتخاب کنید.

ورود دومرحله‌ای، CAPTCHA و Passkey

ورود دومرحله‌ای یا 2FA یعنی بعد از واردکردن رمز، برای ورود به یک کد موقت هم نیاز دارید. CAPTCHA کمک می‌کنه ربات‌ها از کاربران واقعی تشخیص داده بشن. Passkey هم یک روش ورود مبتنی بر کلید رمزنگاری‌شده دستگاهه که وابستگی به رمز عبور رو کمتر می‌کنه. برای شروع، بهتره ورود دومرحله‌ای رو دست‌کم برای حساب مدیر فعال کنید.

مشاهده رویدادها با Live Traffic

Live Traffic درخواست‌ها، بازدیدها، تلاش‌های ورود و رویدادهای مسدودشده رو تقریباً همون لحظه نشون می‌ده. این بخش برای پیداکردن رفتارهای مشکوک به درد می‌خوره، ولی دیدن یک درخواست عجیب به‌تنهایی نشون نمی‌ده که حمله موفقی انجام شده. ثبت جزئیات زیاد هم ممکنه منابع هاست و فضای پایگاه داده رو مصرف کنه.

مسدودکردن IP و تنظیم قوانین دسترسی

می‌تونید IPهای مزاحم رو ببندید یا برای درخواست‌های پرتعداد محدودیت تعیین کنید. IP همون نشانی اینترنتی دستگاه یا شبکه کاربره. چون بعضی کاربران IP مشترک یا متغیر دارن، بهتره مسدودکردن دستی رو با احتیاط انجام بدید.

مدیریت چند سایت با Wordfence Central

Wordfence Central برای مدیریت وضعیت امنیتی چند نصب وردپرس از یک پنل ساخته شده. اگه چند سایت جدا دارید، می‌تونید هشدارها و بعضی تنظیمات اون‌ها رو یک‌جا دنبال کنید. به این شکل، لازم نیست برای هر بررسی وارد تک‌تک سایت‌ها بشید.

پشتیبانی از وردپرس چندسایته

وردفنس از وردپرس چندسایته یا Multisite پشتیبانی می‌کنه. در این ساختار، یک نصب وردپرس چند سایت زیرمجموعه رو مدیریت می‌کنه. افزونه باید از بخش مدیریت شبکه نصب و برای کل شبکه فعال بشه تا تنظیمات امنیتی اصلی در اختیار مدیر شبکه باشه.

تفاوت نسخه رایگان و پولی وردفنس

نسخه رایگان فایروال، اسکنر، محافظت از ورود و ابزارهای امنیتی اصلی رو داره. تفاوت مهم اینجاست که قوانین تازه فایروال و امضاهای جدید بدافزار در نسخه رایگان با ۳۰ روز تأخیر می‌رسن. نسخه‌های پولی این اطلاعات امنیتی رو به‌صورت لحظه‌ای می‌گیرن و به فهرست مسدودسازی لحظه‌ای IP هم دسترسی دارن.

سطح پشتیبانی و خدمات پاک‌سازی سایت هم در سرویس‌های مختلف یکسان نیست. خرید نسخه پولی به این معنی نیست که هر نوع آلودگی به‌صورت خودکار پاک می‌شه؛ باید دقیق بررسی کنید پلنی که انتخاب کرده‌اید چه خدماتی داره. قیمت و جزئیات پلن‌ها هم ممکنه عوض بشه، پس قبل از خرید صفحه رسمی محصولات وردفنس رو ببینید.

برای یک وبلاگ یا سایت شرکتی کم‌ریسک، نسخه رایگان می‌تونه شروع مناسبی باشه. ولی برای فروشگاه، سایت عضویتی، سایتی که اطلاعات حساس داره یا کسب‌وکاری که توقف سایت براش هزینه‌سازه، دریافت سریع قوانین امنیتی و پشتیبانی بهتر اهمیت بیشتری پیدا می‌کنه.

آموزش نصب افزونه Wordfence Security

پیش‌نیازهای لازم قبل از نصب

قبل از هر کاری، از فایل‌ها و پایگاه داده یک بکاپ کامل بگیرید و مطمئن بشید روش بازیابی اون رو بلدید. وردپرس، قالب و افزونه‌ها رو هم به نسخه‌های سازگار و پشتیبانی‌شده به‌روزرسانی کنید. اگه افزونه امنیتی یا فایروال مشابهی دارید، تنظیماتش رو ببینید تا قوانین تکراری با هم تداخل نداشته باشن.

نصب وردفنس از مخزن وردپرس

1. وارد پیشخوان وردپرس بشید.
2. از منوی «افزونه‌ها» روی «افزودن افزونه تازه» بزنید.
3. عبارت Wordfence Security رو جست‌وجو کنید.
4. نام سازنده و صفحه رسمی افزونه رو بررسی کنید.
5. روی «هم‌اکنون نصب نمایید» و بعد «فعال نمایید» بزنید.

اگه برای نصب یا قسمت‌های مختلف افزونه به توضیح تصویری بیشتری نیاز دارید، راهنمای آموزش افزونه Wordfence Security رو هم ببینید.

ثبت ایمیل و فعال‌کردن لایسنس رایگان

بعد از فعال‌سازی، وردفنس یک ایمیل برای فرستادن هشدارها ازتون می‌خواد. آدرسی رو وارد کنید که مرتب سراغش می‌رید. بعد مراحل نمایش‌داده‌شده برای دریافت یا فعال‌کردن لایسنس رایگان رو کامل کنید و پیام تأیید رو هم ببینید.

فعال‌سازی وردفنس در وردپرس چندسایته

در وردپرس چندسایته، وارد «مدیریت شبکه» بشید و افزونه رو از بخش افزونه‌های شبکه نصب کنید. بعد گزینه فعال‌سازی برای شبکه رو بزنید. بهتره تنظیمات اصلی فقط در اختیار مدیر شبکه بمونه و پیش از اعمال محدودیت‌های سراسری، ورود و عملکرد سایت‌های زیرمجموعه رو آزمایش کنید.

تنظیمات اولیه وردفنس برای کاربران تازه‌کار

راه‌اندازی و بهینه‌سازی فایروال

به بخش Firewall برید و مراحل بهینه‌سازی فایروال رو جلو ببرید. ممکنه افزونه ازتون بخواد یک فایل پیکربندی دانلود کنید؛ این فایل رو در جای امنی نگه دارید. نوع سرور و شیوه اجرای PHP در هاست‌ها فرق می‌کنه، پس اگه افزونه پیشنهاد مشخصی نشون نداد، قبل از دست‌زدن به فایل‌های سرور با پشتیبانی هاست صحبت کنید.

تنظیم اسکن خودکار و اعلان‌های امنیتی

اسکن خودکار رو روشن نگه دارید، ولی زمان اجرای اون رو روی ساعت‌های کم‌ترافیک بذارید. اعلان‌های مربوط به مشکل بحرانی، پیداشدن بدافزار، تغییر فایل و قفل‌شدن مدیر رو فعال کنید. اگه برای هر اتفاق کوچکی ایمیل بگیرید، احتمال داره هشدارهای واقعاً مهم بین پیام‌های زیاد گم بشن.

محدودکردن تلاش‌های ناموفق ورود

برای تلاش‌های ناموفق ورود و فراموشی رمز، محدودیت معقولی بذارید. سراغ عددهای خیلی پایین نرید؛ چون یک کاربر واقعی هم ممکنه رمز خودش رو چند بار اشتباه بزنه. بعد از چند روز، گزارش‌ها رو ببینید و محدودیت رو با رفتار واقعی کاربران سایت هماهنگ کنید.

فعال‌کردن ورود دومرحله‌ای برای مدیر سایت

از بخش Login Security ورود دومرحله‌ای رو برای حساب مدیر راه بندازید. کد QR رو با برنامه رمزساز اسکن کنید و کد بازیابی رو جایی بیرون از سایت و گوشی نگه دارید. قبل از خروج از حساب، یک پنجره ناشناس باز کنید و ببینید ورود با کد دوم درست انجام می‌شه یا نه.

تنظیم CAPTCHA و Passkey برای صفحه ورود

CAPTCHA رو طبق راهنمای بخش Login Security تنظیم کنید. بعد صفحه ورود، ثبت‌نام و بازیابی رمز رو یکی‌یکی آزمایش کنید. اگه می‌خواید از Passkey استفاده کنید، اول اون رو برای حساب خودتون ثبت کنید و روی دستگاه‌های مورداعتماد امتحانش کنید. تا وقتی روش تازه رو کامل نسنجیده‌اید، راه ورود پشتیبان رو حذف نکنید.

چطور سایت وردپرسی رو با وردفنس اسکن کنید؟

شروع اولین اسکن امنیتی

در پیشخوان، به Wordfence و بعد Scan برید و روی شروع اسکن بزنید. اولین اسکن ممکنه چند دقیقه زمان ببره. صفحه رو باز نگه دارید و هم‌زمان مصرف منابع هاست رو هم زیر نظر داشته باشید؛ مخصوصاً اگه سایتتون فایل‌های زیادی داره.

معنی هشدارها و سطح اهمیت اون‌ها

هشدارها معمولاً با سطح اهمیت جدا می‌شن. اول موارد بحرانی و پرخطر رو ببینید، ولی فقط با نگاه‌کردن به رنگ هشدار تصمیم نگیرید. توضیح، مسیر فایل، تاریخ تغییر و دلیل شناسایی رو بخونید. بعضی تغییرها ممکنه نتیجه شخصی‌سازی‌ای باشن که خودتون یا توسعه‌دهنده سایت انجام داده‌اید.

تفاوت فایل تغییرکرده، فایل ناشناس و بدافزار

فایل تغییرکرده با نسخه اصلی خودش فرق داره، ولی این فرق همیشه مخرب نیست. فایل ناشناس فایلیه که در مجموعه رسمی هسته، قالب یا افزونه پیدا نشده و باید منبعش مشخص بشه. هشدار بدافزار هم یعنی الگوی فایل با یک نشونه امنیتی تطبیق پیدا کرده؛ بااین‌حال، بهتره محتوا و منبع فایل رو دقیق بررسی کنید.

کارهایی که باید قبل از تعمیر یا حذف فایل انجام بدید

• از فایل‌ها و پایگاه داده یک بکاپ تازه بگیرید.
• مسیر و نام فایل رو یادداشت کنید.
• بررسی کنید فایل به هسته، قالب یا کد اختصاصی سایت مربوطه یا نه.
• نسخه سالم فایل رو فقط از منبع رسمی بگیرید.
• اگه مطمئن نیستید، فایل رو حذف نکنید و از یک متخصص کمک بگیرید.

بررسی دوباره سایت بعد از رفع هشدارها

بعد از تعمیر یا جایگزینی فایل، اسکن رو دوباره اجرا کنید. صفحه اصلی، ورود، فرم‌ها، خرید و بخش مدیریت رو هم امتحان کنید. اگه هشدار دوباره برمی‌گرده، ممکنه راه ورود مهاجم هنوز باز باشه. در این شرایط، رمزها، حساب‌های مدیر، افزونه‌ها، قالب و گزارش‌های سرور رو هم بررسی کنید.

تنظیم فایروال وردفنس بدون مسدودشدن کاربران واقعی

حالت یادگیری فایروال چیه؟

حالت یادگیری به فایروال فرصت می‌ده درخواست‌های عادی سایتتون رو بشناسه. در این مدت، فرم تماس، ثبت‌نام، ورود، خرید، درگاه پرداخت و کارهای همیشگی مدیریت سایت رو انجام بدید تا رفتار سالم سایت ثبت بشه.

چه زمانی فایروال رو روی حالت فعال و محافظت‌شده بذارید؟

بعد از پایان دوره یادگیری پیشنهادی افزونه و آزمایش مسیرهای اصلی، فایروال رو روی حالت محافظت‌شده بذارید. این تغییر رو درست قبل از کمپین فروش یا وقتی به هاست دسترسی ندارید انجام ندید. بعد از فعال‌سازی هم سایت رو در مرورگر ناشناس و با یک حساب کاربری معمولی آزمایش کنید.

تنظیم Rate Limiting برای کنترل درخواست‌های زیاد

Rate Limiting یعنی تعداد درخواست‌ها در یک بازه زمانی محدود بشه. اگه مقدار خیلی سخت‌گیرانه‌ای انتخاب کنید، ممکنه موتور جست‌وجو، سرویس پرداخت یا کاربرانی که پشت یک شبکه مشترک هستن هم محدود بشن. با تنظیمات پیشنهادی شروع کنید و فقط وقتی گزارش‌ها دلیل روشنی دارن، محدودیت رو بیشتر کنید.

روش خارج‌کردن IP مطمئن از محدودیت‌ها

اگه یک IP ثابت و مطمئن دارید، می‌تونید اون رو به فهرست مجاز اضافه کنید. قبل از این کار مطمئن بشید IP واقعاً ثابته و فقط آدم‌های قابل‌اعتماد ازش استفاده می‌کنن. اگه یک شبکه عمومی یا IP مشترک رو در فهرست مجاز بذارید، بخشی از محافظت فایروال بی‌اثر می‌شه.

کار با Live Traffic و گزارش‌های امنیتی

مشاهده بازدیدها و تلاش‌های ورود

در Live Traffic می‌تونید درخواست‌ها، صفحه‌های دیده‌شده، تلاش‌های ورود و موارد مسدودشده رو ببینید. برای بررسی هر رویداد، زمان، IP، نشانی درخواست‌شده و دلیل مسدودسازی رو کنار هم قرار بدید. یک تلاش ورود ناموفق معمولاً عجیب نیست، ولی تکرار سریع اون از IPهای مختلف ارزش بررسی داره.

تشخیص ربات‌ها و درخواست‌های مشکوک

هر رباتی مهاجم نیست؛ موتورهای جست‌وجو و ابزارهای پایش هم از ربات استفاده می‌کنن. درخواست برای فایل‌های ناشناس، تلاش پرتعداد ورود یا سرزدن پی‌درپی به نشانی‌های حساس می‌تونه مشکوک باشه. قبل از مسدودسازی، شکل و میزان تکرار رفتار رو بررسی کنید.

جلوگیری از مسدودکردن اشتباهی کاربران

اگه کاربری مسدود شده، دلیل ثبت‌شده در گزارش رو پیدا کنید و فقط همون قانون مشکل‌ساز رو تغییر بدید. معمولاً نیازی نیست کل فایروال رو خاموش کنید. بعد از اصلاح تنظیمات، همون کار رو با یک حساب آزمایشی تکرار کنید تا مطمئن بشید مشکل برطرف شده.

اشتباه‌های رایج موقع استفاده از وردفنس

• حذف فوری فایل: هر هشدار به معنی وجود قطعی بدافزار نیست. اول بکاپ بگیرید و منبع فایل رو بررسی کنید.
• تنظیمات خیلی سخت‌گیرانه: فعال‌کردن محدودیت شدید بدون دوره یادگیری ممکنه کاربران واقعی رو هم مسدود کنه.
• نادیده‌گرفتن ایمیل‌ها: اعلان‌های مهم رو بخونید و تعداد هشدارهای کم‌ارزش رو کمتر کنید.
• استفاده از چند افزونه امنیتی مشابه: اجرای هم‌زمان چند فایروال ممکنه تداخل، کندی و تشخیص اشتباه به همراه داشته باشه.
• تکیه کامل به افزونه: وردفنس جای به‌روزرسانی، رمز قوی، بکاپ سالم و امنیت هاست رو نمی‌گیره.

آیا وردفنس به‌تنهایی برای امنیت وردپرس کافیه؟

نه. امنیت سایت از چند لایه مختلف ساخته می‌شه و وردفنس فقط یکی از اون‌هاست. برای کمترکردن ریسک، این کارها رو هم در کنار افزونه انجام بدید:

• هسته وردپرس، قالب و افزونه‌ها رو مرتب به‌روزرسانی کنید.
• برای هر حساب یک رمز قوی و متفاوت بذارید و ورود دومرحله‌ای رو فعال کنید.
• از فایل‌ها و پایگاه داده مرتب بکاپ بگیرید و یک نسخه رو بیرون از هاست نگه دارید.
• از هاست امن و گواهی SSL معتبر استفاده کنید.
• افزونه، قالب و حساب کاربری بلااستفاده رو حذف کنید.
• دسترسی مدیر رو فقط به کسانی بدید که واقعاً بهش نیاز دارن.

مقایسه وردفنس با All-In-One Security (AIOS)

All-In-One Security (AIOS) هم ابزارهایی برای محافظت از ورود، فایروال، بررسی تنظیمات و سخت‌سازی وردپرس داره. سخت‌سازی یعنی تنظیم بخش‌های مختلف وردپرس به شکلی که راه‌های سوءاستفاده کمتر بشن. وردفنس بیشتر روی فایروال برنامه تحت وب، اسکن فایل، گزارش ترافیک زنده و داده‌های تهدید خودش تمرکز می‌کنه.

اگه تازه‌کار هستید، برای کار با هر دو افزونه باید کمی وقت بذارید. وردفنس اطلاعات امنیتی زیادی رو در یک پنل نشون می‌ده و AIOS گزینه‌های گوناگونی برای سخت‌سازی داره. میزان مصرف منابع هم به تنظیمات، تعداد فایل‌ها، ترافیک و قدرت هاست بستگی داره؛ بنابراین نمی‌شه یک نتیجه ثابت رو برای همه سایت‌ها در نظر گرفت.

اگه اسکن فایل و فایروال مبتنی بر قوانین تهدید براتون مهمه، وردفنس ارزش بررسی داره. اگه بیشتر دنبال مجموعه‌ای از تنظیمات سخت‌سازی و محافظت از ورود هستید، AIOS هم می‌تونه گزینه مناسبی باشه. برای جزئیات بیشتر، مقایسه Wordfence و All in One WP Security رو بخونید. بهتره فقط یکی از این دو افزونه رو به‌عنوان ابزار امنیتی اصلی سایت فعال کنید.

جمع‌بندی: وردفنس برای سایت شما مناسبه؟

وردفنس برای بیشتر سایت‌های وردپرسی که به فایروال، اسکن بدافزار، محافظت از ورود و گزارش امنیتی نیاز دارن، گزینه کاربردی‌ایه. نسخه رایگان امکانات اصلی رو بهتون می‌ده، ولی قوانین تازه فایروال و امضاهای بدافزار رو با تأخیر دریافت می‌کنه. برای سایت‌های حساس و درآمدزا، این تفاوت و سطح پشتیبانی اهمیت بیشتری داره.

کار رو با یک بکاپ سالم، تنظیمات پیشنهادی و دوره یادگیری فایروال شروع کنید. بعد ورود دومرحله‌ای رو برای مدیر فعال کنید، نتیجه اولین اسکن رو با دقت بخونید و پیش از حذف هر فایل، هشدار مربوط به اون رو بسنجید. از همه مهم‌تر، وردفنس رو در کنار به‌روزرسانی منظم، هاست امن و بکاپ قابل‌بازیابی به کار بگیرید.

سؤال‌های رایج درباره افزونه وردفنس

تیم تولید محتوا

ما در تیم تولید محتوای میهن وردپرس در تلاش هستیم تا بهترین مقالات آموزشی در زمینه وردپرس و کسب‌و‌کارهای اینترنتی را تهیه کنیم. صحت محتوای این صفحه توسط رضا راد بررسی خواهد شد.