مشکل دیتاسنترهای ایرانی با اینترنت بینالملل
- مقالات آموزشی
- بروزرسانی شده در
اگه این چند روز اخیر موقع کار با وردپرس به مشکل خوردین، تنها نیستین. خیلی از کاربران وردپرس، مخصوصاً کسایی که از هاست یا سرورهای ایرانی استفاده میکنن، با دردسرهایی مثل آپدیت نشدن وردپرس، خطا در بهروزرسانی افزونهها و قالبها، کند شدن پیشخوان و حتی مشکل در نصب دموهای قالب مواجه شدن.
جالبه که تو بیشتر موارد اینترنت ظاهراً مشکلی نداره و سایتها هم بالا میان، اما ارتباط بعضی از دیتاسنترهای داخلی با سرویسهای خارجی هنوز به حالت عادی برنگشته. همین موضوع باعث شده بخشی از امکانات وردپرس درست کار نکنن و مدیران سایتها با خطاهای مختلف روبهرو بشن.
وردپرس برای خیلی از کارهاش، مثل دریافت آپدیتها، دانلود افزونهها و قالبها و بعضی قابلیتهای دیگه، به سرویسهایی مثل WordPress.org متکیه. برای همین هر اختلالی در ارتباط سرور با اینترنت بینالملل میتونه روی عملکرد سایت تأثیر بذاره و باعث بشه بعضی بخشها از کار بیفتن یا با کندی اجرا بشن.
در این مقاله قراره ببینیم دلیل این مشکلات چیه و چطور میشه اونا رو برطرف کرد. همچنین روشهای آپدیت دستی وردپرس، قالبها و افزونهها رو یاد میگیریم، دلایل کند شدن پیشخوان رو بررسی میکنیم و چند راهکار کاربردی برای مدیریت سایت در این شرایط رو با هم مرور میکنیم.
آنچه در این مقاله میخوانید
مشکل آپدیت نشدن وردپرس روی هاستهای ایرانی از کجاست؟
اگه این روزها برای آپدیت وردپرس یا افزونهها و قالبهای سایتتون به مشکل خوردین، بدونین که تنها نیستین. طی هفتههای اخیر خیلی از مدیرای سایتهای وردپرسی که از هاست یا سرورهای ایرانی استفاده میکنن، با اختلالهای مختلفی در مدیریت سایتشون مواجه شدن. یکی از مهمترین این مشکلات هم آپدیت نشدن وردپرس، افزونهها و قالبهاست.
این موضوع باعث شده خیلی از کاربرا فکر کنن هاستشون دچار مشکل شده یا سایتشون ایراد فنی پیدا کرده؛ در حالی که توی بیشتر موارد، ریشهی ماجرا به اختلال در ارتباط سرور با اینترنت بینالملل برمیگرده.
واقعیت اینه که وردپرس برای انجام خیلی از کارهای روزمره خودش به سرویسهای خارجی وابستهست. از بررسی نسخههای جدید وردپرس گرفته تا دانلود افزونهها، قالبها و حتی بعضی از قابلیتهای پیشخوان، همگی نیاز دارن که سایت بتونه با سرورهای خارجی ارتباط برقرار کنه. حالا وقتی این ارتباط با مشکل روبهرو بشه، طبیعتاً بخشی از عملکرد وردپرس هم مختل میشه.
نشانههای این مشکل
اگه هاست یا سرور شما تحت تأثیر این اختلال قرار گرفته باشه، احتمالاً با یکی یا چندتا از موارد زیر مواجه میشین:
کار نکردن بررسی بهروزرسانی وردپرس
یکی از اولین نشونهها اینه که وقتی وارد بخش «بهروزرسانیها» در پیشخوان وردپرس میشین، بررسی نسخه جدید وردپرس انجام نمیشه یا زمان خیلی زیادی طول میکشه. بعضی وقتها هم هیچ نتیجهای نمایش داده نمیشه و وردپرس اصلاً نمیتونه نسخههای جدید رو شناسایی کنه.
خطا هنگام آپدیت افزونهها و قالبها
خیلی از کاربران موقع بهروزرسانی افزونهها یا قالبهای سایتشون با خطاهای مختلفی روبهرو میشن. دلیل این اتفاق معمولاً اینه که وردپرس نمیتونه به مخزن رسمی افزونهها و قالبها دسترسی پیدا کنه. در نتیجه فایلهای موردنیاز برای آپدیت دانلود نمیشن و فرآیند بهروزرسانی نیمهکاره میمونه یا بهطور کامل شکست میخوره.
کند شدن پیشخوان وردپرس
یکی دیگه از نشونههای رایج این اختلال، کند شدن پیشخوان وردپرسه. ممکنه صفحات مدیریت دیر باز بشن یا موقع ذخیره تنظیمات و انجام کارهای مختلف چند ثانیه منتظر بمونین تا عملیات انجام بشه.
دلیلش هم اینه که وردپرس مدام سعی میکنه به سرویسهای خارجی متصل بشه، اما چون ارتباط به درستی برقرار نمیشه، هر درخواست تا رسیدن به زمان Timeout معطل میمونه و همین موضوع باعث کند شدن پنل مدیریت سایت میشه.
نصب نشدن دموهای قالب
اگه قصد نصب دموهای آماده قالبهای وردپرسی رو داشته باشین، ممکنه با خطاهای مختلفی روبهرو بشین. خیلی از قالبها برای دریافت فایلهای دمو باید به سرورهای اختصاصی خودشون متصل بشن. وقتی ارتباط بین سرور شما و سرور ارائهدهنده دمو برقرار نشه، نصب دمو یا بهصورت ناقص انجام میشه یا کلاً متوقف میشه و به نتیجه نمیرسه.
علت اصلی بروز این مشکل چیه؟
قبل از اینکه سراغ راهحلها بریم، بهتره اول ببینیم اصلاً این مشکل از کجا به وجود اومده. برخلاف چیزی که بعضی از کاربران فکر میکنن، این اتفاق معمولاً ربطی به خود وردپرس یا حتی شرکت هاستینگ نداره. در بیشتر مواقع، دلیل اصلی به اختلال یا محدودیت در ارتباط بین سرورهای داخل کشور و سرویسهای خارجی برمیگرده.
قطع یا محدود شدن ارتباط دیتاسنترهای ایرانی با اینترنت بینالملل
بسیاری از سرورهایی که داخل دیتاسنترهای ایرانی میزبانی میشن، در بعضی بازههای زمانی با محدودیت یا اختلال در ارتباطات بینالمللی مواجه میشن. توی این شرایط ممکنه شما از طریق اینترنت شخصی خودتون بدون مشکل وارد سایتهای خارجی بشین، اما سروری که سایتتون روی اون قرار گرفته نتونه به همون سرویسها دسترسی داشته باشه.
در نتیجه، درخواستهایی که وردپرس برای دریافت اطلاعات یا فایلهای موردنیاز به سرورهای خارجی ارسال میکنه، یا اصلاً پاسخی دریافت نمیکنن یا با خطا مواجه میشن.
عدم دسترسی به WordPress.org
وردپرس برای انجام خیلی از کارهای مهم خودش به سایت WordPress.org وابستهست. مثلاً برای بررسی نسخههای جدید، دانلود فایلهای هسته وردپرس، دریافت قالبها و افزونههای رایگان و خیلی از عملیات دیگه، باید بتونه به این سایت متصل بشه.
حالا اگه سرور شما به هر دلیلی نتونه به WordPress.org دسترسی داشته باشه، بخش بزرگی از امکانات مربوط به بهروزرسانی وردپرس از کار میفته. در چنین شرایطی حتی اگه اینترنت شما کاملاً وصل باشه و هیچ مشکلی نداشته باشه، باز هم وردپرس نمیتونه فایلهای موردنیازش رو دریافت کنه.
تأثیر این محدودیت روی قالبها و افزونهها
این مشکل فقط به خود وردپرس محدود نمیشه. خیلی از قالبها و افزونههای وردپرسی هم برای دریافت آپدیتها، فعالسازی لایسنس، دانلود فایلهای جانبی، نصب دموهای آماده و حتی نمایش بعضی امکانات مدیریتی به سرورهای خارجی متصل میشن.
به همین خاطر بعد از ایجاد این محدودیتها ممکنه با مشکلات مختلفی روبهرو بشین؛ از نمایش داده نشدن بهروزرسانیها گرفته تا خطا در فعالسازی محصولات، ناقص اجرا شدن بعضی قابلیتها یا حتی کند شدن بخشهای مختلف سایت و پیشخوان وردپرس.
خوشبختانه این مشکل راهحلهای مختلفی داره و توی ادامه مقاله، روشهای رفع اون رو بهصورت کامل بررسی میکنیم. همچنین یاد میگیرین چطور وردپرس، افزونهها و قالبهای سایتتون رو بهصورت دستی بهروزرسانی کنین تا در چنین شرایطی هم بتونین سایتتون رو بدون دردسر مدیریت کنین.
چطور بفهمیم مشکل از دسترسی سرور به اینترنت بینالملله؟
اگه مطمئن نیستین مشکل آپدیت نشدن وردپرس یا کندی پیشخوان از کجاست، قبل از هر کاری بهتره چندتا بررسی ساده انجام بدین. اینطوری راحتتر میتونین تشخیص بدین که مشکل از محدودیت ارتباط سرور با اینترنت بینالملله یا دلیل دیگهای پشت ماجراست.
خوشبختانه چند روش ساده وجود داره که میتونه وضعیت سرور رو براتون مشخص کنه.
تست ارتباط با WordPress.org
اولین و مهمترین کاری که باید انجام بدین، بررسی ارتباط سرور با مخزن رسمی وردپرسه. همونطور که قبلتر گفتیم، وردپرس برای دریافت بهروزرسانیها، دانلود افزونهها و قالبهای رایگان و انجام خیلی از فعالیتهای دیگه به سایت WordPress.org متصل میشه. اگه سرور نتونه به این سایت دسترسی داشته باشه، بخش قابل توجهی از امکانات وردپرس از کار میفته.
اگه به SSH سرور دسترسی دارین، میتونین خیلی راحت این موضوع رو بررسی کنین. کافیه یکی از دستورهای زیر رو اجرا کنین:
curl https://wordpress.org
یا:
ping wordpress.org
اگه پاسخی دریافت نکردین یا درخواست با خطای Timeout مواجه شد، احتمال زیادی وجود داره که سرور شما نتونه ارتباط درستی با سرورهای وردپرس برقرار کنه.
در صورتی که به SSH دسترسی ندارین، میتونین از افزونههایی مثل Health Check & Troubleshooting کمک بگیرین یا از شرکت هاستینگ بخواین وضعیت دسترسی سرور به WordPress.org رو بررسی کنه.
علاوه بر این، بد نیست یه سر هم به بخش «ابزارها > سلامت سایت» بزنین. وردپرس در خیلی از مواقع، خطاها و هشدارهای مربوط به عدم دسترسی به سرویسهای خارجی رو در همین قسمت نمایش میده و میتونه سرنخ خوبی برای پیدا کردن مشکل باشه.
بررسی خطاهای بهروزرسانی در پیشخوان
یکی دیگه از راههای تشخیص این اختلال، بررسی عملکرد بخش بهروزرسانیهای وردپرسه.
برای این کار وارد مسیر «پیشخوان > بهروزرسانیها» بشین و وضعیت اون صفحه رو بررسی کنین. اگه با یکی از موارد زیر روبهرو شدین، احتمال داره سرور به مخازن وردپرس دسترسی نداشته باشه:
- باز شدن بسیار کند صفحه بهروزرسانیها
- نمایش خطا هنگام بررسی نسخه جدید وردپرس
- نمایش خطا موقع آپدیت افزونهها یا قالبها
- نمایش ندادن بهروزرسانیهای جدید با وجود انتشار نسخه تازه
- متوقف شدن فرآیند آپدیت در میانه راه
گاهی اوقات هم قالبها و افزونههای پرمیوم با مشکل مواجه میشن. چون این محصولات برای دریافت نسخههای جدید یا بررسی اعتبار لایسنس باید به سرور سازنده متصل بشن و در صورت وجود اختلال ارتباطی، این فرآیند انجام نمیشه.
اگه این خطاها رو همزمان با اختلالات اخیر اینترنت یا محدودیتهای ارتباطی تجربه کردین، احتمال اینکه ریشه مشکل به دسترسی سرور به اینترنت بینالملل مربوط باشه خیلی زیاده.
بررسی سرعت بارگذاری پیشخوان وردپرس
یکی دیگه از نشونههای کاملاً واضح این مشکل، کند شدن ناگهانی و بیدلیل پیشخوان وردپرسه.
خیلی از مدیران سایتها گزارش دادن که بعد از ایجاد این اختلالات، صفحاتی که قبلاً در کمتر از یک ثانیه باز میشدن، حالا بین ۵ تا ۳۰ ثانیه زمان نیاز دارن تا کامل بارگذاری بشن.
دلیل این اتفاق هم مشخصه؛ وردپرس و بعضی از افزونههای نصبشده در پسزمینه مدام تلاش میکنن به سرویسهای خارجی متصل بشن. وقتی این ارتباط برقرار نمیشه، هر درخواست تا پایان زمان انتظار سرور معطل میمونه و در نهایت با خطا یا عدم پاسخ مواجه میشه.
برای بررسی این موضوع، چند بخش مختلف پیشخوان رو باز کنین و سرعت بارگذاری اونها رو بسنجین:
- صفحه بهروزرسانیها
- صفحه افزونهها
- صفحه قالبها
- تنظیمات افزونههای امنیتی
- تنظیمات قالب
- بخش نصب دمو
اگه متوجه شدین این صفحات به شکل غیرعادی کند هستن اما خود سایت برای بازدیدکنندهها سرعت مناسبی داره، احتمال خیلی زیادی وجود داره که بخشی از کندی پیشخوان به خاطر عدم دسترسی سرور به سرویسهای خارجی باشه.
آیا مشکل از هاست است یا از وردپرس؟
این سؤالیه که این روزها خیلی از کاربران میپرسن. واقعیت اینه که در بیشتر مواقع نه وردپرس مشکلی پیدا کرده و نه لزوماً هاست شما خراب شده.
اتفاقی که میفته اینه که سرور برای دریافت اطلاعات یا فایلهای موردنیاز سعی میکنه به منابع خارجی متصل بشه، اما به دلیل محدودیتهای ارتباطی، این درخواستها یا با تأخیر زیاد انجام میشن یا اصلاً پاسخی دریافت نمیکنن.
به همین خاطر اگه همزمان با مشکلاتی مثل آپدیت نشدن وردپرس، خطا در بهروزرسانی افزونهها و قالبها، کند شدن پیشخوان یا نصب نشدن دموهای قالب مواجه شدین، قبل از هر اقدامی بهتره وضعیت ارتباط سرور با اینترنت بینالملل رو بررسی کنین. بعد از اینکه از علت اصلی مطمئن شدین، میتونین سراغ راهحلهایی برین که در ادامه مقاله بهصورت کامل توضیح داده میشن.
چطور مشکل ارتباط سرورهای ایرانی با خارج از کشور رو حل کنیم؟
وقتی مطمئن شدید که مشکل سایتتون دقیقاً به خاطر عدم دسترسی سرور به اینترنت بینالملله، نوبت میرسه به انتخاب یه راهحل مناسب. بسته به اینکه از چه هاستی استفاده میکنید، دیتاسنترتون کجاست و چقدر سطح دسترسی دارید، روشهای مختلفی برای حل یا دور زدن این محدودیت وجود داره.
بعضی از این راهکارها دائمی هستن و بعضی دیگه هم مثل یه مسکن موقت میتونن مشکل بهروزرسانی وردپرس، افزونهها و قالبهاتون رو راه بندازن.
دریافت مجوز اتصال اینترنت بینالملل برای سرور
اصلیترین و اصولیترین راه، اینه که دسترسی مستقیم سرور رو دوباره به اینترنت بینالملل وصل کنیم. وقتی سرور بتونه بدون هیچ محدودیتی به سرویسهای خارجی وصل بشه، تمام قابلیتهای وردپرس مثل روز اولش کار میکنه و دیگه نیازی به روشهای جایگزین و فرعی ندارید.
نقش دیتاسنترها
در بیشتر موارد، شما به عنوان مدیر سایت دسترسی مستقیمی برای تغییر وضعیت ارتباطات بینالمللی سرور ندارید. این کار کاملاً دست شرکتهای هاستینگ و دیتاسنتریه که سرورتون اونجا میزبانی میشه.
وقتی این محدودیتهای ارتباطی پیش میاد، معمولاً خود دیتاسنترها باید دستبهکار بشن تا مجوزهای لازم رو بگیرن یا مسیرهای ارتباطی بینالمللی رو بازگردانی کنن. به خاطر همین هم هست که ممکنه وضعیت دسترسی توی یه دیتاسنتر عالی باشه، اما توی یه دیتاسنتر دیگه هنوز کلی مشکل ارتباطی وجود داشته باشه.
پس اگه سایتتون روی هاست اشتراکیه، بهترین کار اینه که اول با پشتیبانی هاستینگتون تماس بگیرید و بپرسید وضعیت ارتباط سرور با اینترنت بینالملل چطوره.
مجوزهای موردنیاز
بعضی وقتها شرکتهای هاستینگ برای اینکه بتونن دسترسی کامل به یه سری مسیرهای بینالمللی داشته باشن، باید از مراجع مربوطه مجوز بگیرن. فرآیند گرفتن این مجوزها هم معمولاً زمانبره؛ واسه همین ممکنه اختلالات چند روز یا حتی چند هفته طول بکشه.
در این شرایط، شما به عنوان مدیر سایت عملاً کاری از دستتون برنمیاد و فقط باید منتظر بمونید تا شرایط ارتباطی دیتاسنتر یا شرکت هاستینگتون بهتر بشه.
تجربه شرکتهای ایرانی در این زمینه
توی این چند سال اخیر، خیلی از شرکتهای هاستینگ ایرانی برای اینکه اثر این محدودیتها رو کم کنن، راهکارهای مختلفی رو امتحان کردن. مثلاً بعضیهاشون از سرورهای واسط توی خارج از کشور استفاده میکنن و بعضیهای دیگه شبکههای اختصاصی برای دانلود فایلهای بهروزرسانی راه انداختن.
حتی یه سری از شرکتها، سرویسهای اختصاصی برای دانلود فایلهای خود وردپرس، قالبها و افزونهها درست کردن تا کاربران موقع اختلال اینترنت هم بتونن راحت سایتشون رو مدیریت کنن. با این حال، میزان موفقیت این روشها توی هر شرکت متفاوته و کاملاً به زیرساختهای اون مجموعه بستگی داره.
استفاده از CDN به عنوان یک راهکار موقت
یکی از روشهایی که توی یه سری شرایط میتونه بخشی از مشکلات ارتباطی رو کمتر کنه، استفاده از CDN یا همون شبکه توزیع محتواست.
در اصل، وظیفه CDN افزایش سرعت سایت و کم کردن بار روی سروره، اما توی بعضی سناریوها میتونه نقش یه واسطه رو بین سرور شما و سرویسهای خارجی بازی کنه.
مزایای استفاده از CDN
استفاده از CDN کلی مزیت داره، مثلاً:
- بالا رفتن سرعت بارگذاری سایت
- کم شدن فشار روی سرور اصلی
- دسترسی راحتتر کاربران به فایلهای استاتیک
- کم شدن مصرف پهنای باند سرور
- امکان رد کردن بخشی از درخواستها از مسیرهای جایگزین
در خیلی از موارد، استفاده از سرویسهایی مثل کلودفلر (Cloudflare) باعث شده بخشی از مشکلات ارتباطی کم بشه و دسترسی به منابع خارجی راحتتر جلو بره.
محدودیتهای CDN
با وجود همه این مزایا، CDN یه راهحل قطعی برای این مشکل نیست. نکته مهم اینجاست که CDN معمولاً مشکل ارتباط خروجی سرور رو حل نمیکنه. یعنی اگه وردپرس برای گرفتن آپدیت جدید بخواد مستقیماً به سایت wordpress.org وصل بشه، فعال بودن CDN لزوماً این ارتباط رو برقرار نمیکنه.
واسه همین، استفاده از CDN بیشتر یه راهکار کمکیه و نباید انتظار داشته باشید تمام مشکلات آپدیت وردپرس یا افزونهها رو جادو کنن و از بین ببرن.
استفاده از سرور واسط (Proxy Server)
یکی از راهکارهای مؤثرتر برای حل این مشکل، استفاده از سرور واسط یا همون پراکسی سروره. توی این روش، یه سرور در خارج از کشور نقش واسطه رو بازی میکنه؛ یعنی درخواستهای وردپرس شما اول به این سرور خارجی فرستاده میشه، بعد اون سرور واسط اطلاعات رو از منابع خارجی میگیره و در نهایت به سرور اصلی شما در ایران تحویل میده.
نحوه عملکرد سرور واسط
فرآیند کار خیلی سادست:
- وردپرس درخواست دریافت آپدیت رو ارسال میکنه.
- این درخواست به جای اینکه مستقیم بره سمت wordpress.org، میره برای سرور واسط.
- سرور واسط به مخزن وردپرس وصل میشه.
- فایل یا اطلاعاتی که لازم هست رو دانلود میکنه.
- در نهایت، نتیجه رو برای سرور ایرانی شما میفرسته.
با این روش، حتی اگه ارتباط مستقیم سرورتون با منابع خارجی قطع باشه، باز هم بیشتر قابلیتهای وردپرس بدون مشکل کار میکنن.
مزایای استفاده از سرور واسط
استفاده از Proxy Server مزایای خیلی خوبی داره:
- حل شدن مشکل بهروزرسانی وردپرس
- امکان گرفتن آپدیت افزونهها و قالبها
- کم شدن وابستگی به ارتباط مستقیم با اینترنت بینالملل
- افزایش سرعت دسترسی به یه سری از منابع خارجی
- عدم نیاز به تغییرات بزرگ و عجیب توی ساختار سایت
به خاطر همین ویژگیهاست که این روزها خیلی از شرکتهای هاستینگ و توسعهدهندههای وردپرس دارن از این روش استفاده میکنن.
معایب استفاده از سرور واسط
در کنار همه مزایا، این روش یه سری محدودیتها هم داره:
- نیاز به راهاندازی و نگهداری از یه سرور جداگانه دارد
- هزینههای اضافی برای زیرساخت دارد
- وابستگی به کیفیت و عملکرد سرور واسط دارد
- احتمال ایجاد تأخیر (تأخیر جزئی) توی بعضی از درخواستها وجود دارد
- نیاز به تنظیمات فنی و تخصصی دارد
اما با تمام اینها، وقتی ارتباط مستقیم سرور با خارج از کشور قطع میشه، استفاده از سرور واسط یکی از کاربردیترین و بهترین راههای موجوده و خیلی راحت مشکلات آپدیت وردپرس رو برطرف میکنه.
آموزش آپدیت دستی وردپرس روی هاستهای ایرانی
اگه به خاطر اختلالات اینترنت و قطع ارتباط سرور با خارج از کشور نمیتونید وردپرس رو بهصورت خودکار آپدیت کنید، اصلاً نگران نباشید! خوشبختانه وردپرس جوری طراحی شده که خیلی راحت میتونید خودتون دستبهکار بشید و اون رو دستی به آخرین نسخه ارتقا بدید.
آپدیت دستی وردپرس دقیقاً همون نتیجهای رو داره که آپدیت خودکار براتون انجام میده؛ تنها تفاوتش اینه که به جای اینکه خود وردپرس فایلها رو دانلود کنه، شما فایلهای نسخه جدید رو دانلود میکنید و روی هاست جابهجا میکنید. اگه نمیدونید چطور وردپرس رو به صورت دستی آپدیت کنید مقاله آپدیت دستی وردپرس از ۲ روش ساده و کاربردی رو مطالعه کنید.
آموزش آپدیت دستی قالب و افزونههای وردپرس
یکی از رایجترین مشکلاتی که مدیران سایتهای وردپرسی روی هاستهای ایرانی باهاش دستوپنجه نرم میکنن، آپدیت نشدن افزونه و قالبهاست. در حالت عادی، وردپرس خودش خودکار نسخه جدید رو از مخزن میگیره و نصب میکنه؛ اما وقتی سرور به سایت wordpress.org دسترسی نداشته باشه، این فرآیند با ارور مواجه میشه.
در این شرایط، بهترین راهکار اینه که خودمون دستبهکار بشیم و قالب و افزونهها رو دستی آپدیت کنیم. خوشبختانه این کار اصلاً پیچیده نیست و فقط با چند دقیقه وقت گذاشتن، میتونید هر قالب و افزونهای رو بدون نیاز به آپدیت خودکار به آخرین نسخه ارتقا بدید. اگه نمیدونید چطور وردپرس رو به صورت دستی آپدیت کنید مقاله آموزش آپدیت قالب و افزونه وردپرس رو مطالعه کنید.
آیا استفاده از مخزنهای جایگزین وردپرس امن است؟
وقتی ارتباط سرورهای ایرانی با سایت اصلی وردپرس (wordpress.org) قطع یا دچار اختلال میشه، خیلی از مدیران سایتها دنبال یه راه جایگزین میگردن تا بتونن وردپرس، افزونهها و قالبهاشون رو بهروزرسانی کنن.
این وسط، بعضی از شرکتهای هاستینگ، طراحان قالب و افزونه یا بقیه ارائهدهندگان خدمات وردپرسی، دست به کار شدن و «مخزنهای جایگزین» راه انداختن. این مخزنها اجازه میدن بدون نیاز به ارتباط مستقیم با سرورهای خودِ وردپرس، فایلهای آپدیت رو دریافت کنید.
اما سؤال اصلی و مهم اینجاست: آیا واقعاً میشه به این مخزنهای جایگزین اعتماد کرد و جاشون امنه؟ پاسخ این سؤال کاملاً به نحوه راهاندازی اون سیستم، اعتبار اون شرکت و روشی که فایلها رو به دست شما میرسونه بستگی داره. بیاید این موضوع رو با هم دقیقتر بررسی کنیم.
مخزن جایگزین وردپرس اصلاً چی هست؟
مخزن جایگزین یا همون Mirror Repository در واقع یه سرور واسطه. این سرور میآد یه کپی از فایلهای موجود توی مخزن اصلی وردپرس رو روی خودش ذخیره میکنه. حالا به جای اینکه سایت شما مستقیم به سرورهای خارجی وردپرس وصل بشه، فایلهای مورد نیازش رو از این سرور واسط میگیره.
این فایلها میتونن شامل این موارد باشن:
- هسته اصلی وردپرس
- افزونههای رایگان
- قالبهای رایگان
- بستههای ترجمه و زبان
- فایلهای مختلف بهروزرسانی
هدف اصلی این سیستمها اینه که وابستگی ما رو به اینترنت بینالملل و سرورهای خارجی کمتر کنن.
برخی سایتها چگونه آپدیتها را ارائه میکنند؟
شرکتها از روشهای مختلفی برای رسوندن این آپدیتها به دست شما استفاده میکنن:
روش اول: نگهداری نسخه کپی از مخزن وردپرس
در این روش، ارائهدهنده مدام فایلهای جدید رو از مخزن اصلی وردپرس دانلود و روی سرورهای خودش ذخیره میکنه. وقتی شما درخواست آپدیت میدید، فایلها از این سرور داخلی یا واسط دانلود میشن. مزیتش اینه که ساختار فایلها دقیقاً همون نسخه اصلی وردپرسه و فرقی نداره.
روش دوم: سیستم پروکسی (Proxy)
تو این مدل، سرور واسط خودش فایلها رو در لحظه از مخزن اصلی میگیره و مستقیم میفرسته برای کاربر. در واقع این سرور فقط نقش یه میانجی یا واسطه رو بازی میکنه. این روش فضای هارد کمتری مصرف میکنه اما خب هنوز به ارتباط اون سرور واسط با خارج از کشور وابستهست.
روش سوم: ارائه بستههای آماده
بعضی شرکتها میآن فایلهای وردپرس، قالبها یا افزونهها رو بهصورت بستههای دانلودی آماده میذارن توی سایتشون. در این حالت خودتون باید فایل رو دستی دانلود و نصب کنید. این روش رو بیشتر برای قالبهای پولی و افزونههای تجاری میبینیم.
روش چهارم: سیستم آپدیت اختصاصی
برخی از برنامهنویسها و توسعهدهندههای ایرانی یه سیستم بهروزرسانی اختصاصی برای خودشان طراحی کردن. توی این حالت، قالب یا افزونه شما به جای وصل شدن به سرور اصلی سازنده خارجی، به سرورهای داخلی وصل میشه و آپدیتها رو میگیره. این روش معمولاً توی محصولات تجاری ایرانی زیاد دیده میشه.
مزایای استفاده از مخزنهای واسط
استفاده از این مخزنهای جایگزین توی شرایط فعلی میتونه کلی بهمون کمک کنه:
- رفع مشکل دسترسی به وردپرس: بزرگترین مزیتش اینه که سایت شما برای آپدیت شدن دیگه نیازی به ارتباط مستقیم با مخزن اصلی وردپرس نداره؛ این یعنی توی زمان اختلال اینترنت، کارتون لنگ نمیمونه.
- افزایش سرعت دانلود فایلها: اگه سرور این مخزن جایگزین داخل ایران باشه، سرعت دانلود خیلی بالاتر میره و در نتیجه فرآیند نصب و آپدیت خیلی سریعتر انجام میشه.
- کاهش فشار روی مدیر سایت: به جای اینکه خودتون دستی فایلها رو دانلود و جایگزین کنید، خیلی از این سیستمها کار آپدیت خودکار رو براتون انجام میدن و مدیریت سایت رو راحتتر میکنن.
- دسترسی پایدارتر به بهروزرسانیها: توی شرایط سخت، این مخزنهای واسط پایداری بهتری نسبت به سرورهای خارجی دارن که این موضوع برای سایتهای فروشگاهی و بزرگ خیلی حیاتیه.
معایب استفاده از مخزنهای واسط
در کنار همه این مزایا، یه سری معایب هم وجود داره که نباید ازشون غافل بشید:
- وابستگی به یک ارائهدهنده ثالث: وقتی از مخزن واسط استفاده میکنید، یعنی کاملاً به زیرساخت و سرور اون شرکت وابسته شدید. اگه کار اون شرکت متوقف بشه یا سرورش به مشکل بخوره، آپدیتهای شما هم قطع میشه.
- تأیید در انتشار نسخههای جدید: گاهی وقتها نسخه جدید وردپرس یا یه افزونه منتشر میشه، اما تا بیاد توی مخزن جایگزین قرار بگیره طول میکشه و آپدیتها با تأخیر به دستتون میرسه.
- احتمال ناسازگاری: اگه سیستم آپدیت اون شرکت دقیق و درست پیادهسازی نشده باشه، ممکنه موقع نصب یا بروزرسانی با خطاهای مختلفی روبرو بشید.
- محدود بودن برخی امکانات: بعضی از این مخزنها همه بخشهای مخزن اصلی وردپرس رو پوشش نمیدن. مثلاً ممکنه بستههای ترجمهشون ناقص باشه، بعضی افزونهها رو نداشته باشن یا اطلاعات نسخههاشون بهروز نباشه.
ریسکهای امنیتی احتمالی
مهمترین و حساسترین موضوع در استفاده از مخزنهای جایگزین، بحث امنیت هست. یادتون باشه هر وقت دارید فایلی رو از منبعی غیر از منبع اصلیش دریافت میکنید، باید ششدانگ حواستون جمع باشه!
امکان دستکاری فایلها
اگه به ارائهدهنده اون مخزن اعتماد کامل نداشته باشید، این احتمال وجود داره که فایلها دستکاری شده باشن. این تغییرات میتونن شامل موارد خطرناکی باشن مثل:
- کدهای مخرب
- درِ پشتی یا همون بکدور (Backdoor) برای نفوذ بعدی
- انواع بدافزارها
- اسکریپتهای تبلیغاتی مزاحم
- کدهای جاسوسی
به خاطر همین، استفاده از منابع ناشناس میتونه کل امنیت سایت و زحماتتون رو به باد بده.
عدم شفافیت فرآیند بهروزرسانی
بعضی از این سرویسها اصلاً مشخص نمیکنن که فایلها رو دقیقاً از کجا دارن میآرن. توی این شرایط، خیلی سخته که بفهمید آیا این فایل واقعاً همون فایل اصلی و سالمه یا نه.
تأخیر در انتشار وصلههای امنیتی
گاهی وقتها یک باگ امنیتی خطرناک توی وردپرس یا یه افزونه پیدا میشه و سازندهها سریع یک آپدیت برای رفعش میدن. اگه مخزن واسط این آپدیت رو با تأخیر بذاره، سایت شما برای مدت بیشتری در خطر هک شدن باقی میمونه.
خطر استفاده از نسخههای نال شده (Nulled)
یکی از بزرگترین تهدیدها، سایتهایی هستن که نسخههای نال شده، کرک شده یا دستکاری شده افزونهها و قالبها رو پخش میکنن. این فایلها پُر از کدهای ناشناس و خطرناک هستن و امنیت سایت رو کاملاً نابود میکنن. به همین دلیل، به هیچوجه نباید برای دریافت قالب و افزونه به مخزنهای نامعتبر اعتماد کنید.
چه زمانی استفاده از مخزن جایگزین منطقی است؟
استفاده از یک مخزن واسط فقط و فقط زمانی عاقلانهست که:
- شرکت ارائهدهندهش کاملاً معتبر، سرشناس و شناختهشده باشه.
- مطمئن باشید فایلها بدون هیچ تغییری مستقیم از منبع اصلی گرفته میشن.
- روال کار و فرآیند بهروزرسانی کاملاً شفاف باشه.
- نسخههای جدید رو سریع منتشر کنه.
- راهی برای بررسی اصالت و سلامت فایلها وجود داشته باشه.
اگه این شرایط برقرار باشه، مخزن جایگزین میتونه یک راهکار عالی برای فرار از مشکلات اینترنت و اختلال سرورهای ایرانی باشه.
مخزنهای جایگزین وردپرس توی روزهایی که ارتباط سرورهای ایرانی با اینترنت بینالملل بازی درمیاره، میتونن فرآیند آپدیت رو خیلی راحتتر کنن. با این حال، امنیت باید اولین و مهمترین معیار شما برای انتخاب باشه.
بهطور کلی، هر چقدر از منبع اصلی فایلها دورتر بشید، اهمیتِ اعتماد به اون شرکت واسطه بالاتر میره. پس توصیه میشه فقط و فقط سراغ سرویسهای معتبر و شناختهشده برید و به هیچ وجه قالبها و افزونهها رو از منابع ناشناس یا سایتهای نال شده دانلود نکنید. در غیر این صورت، هزینهای که امروز برای رفع مشکل آپدیت پرداخت نمیکنید، ممکنه فردا روزی با هک شدن سایت یا از دست رفتن اطلاعات، چند برابر روی دستتون خرج بذاره!
چرا پیشخوان وردپرس روی هاست ایرانی کند شده است؟
یکی از شکایتهای همیشگی و رایج وبمسترها و مدیران سایتهای وردپرسی توی این مدت، کند شدن پیشخوان وردرپسه. خیلی از کاربرها میگن که ورود به پنل مدیریت، باز کردن صفحات تنظیمات، ادیت کردن نوشتهها یا مدیریت محصولات توی ووکامرس، خیلی کندتر و لفتدهندهتر از گذشته شده.
در نگاه اول ممکنه فکر کنید مشکل از کمبود منابع هاسته، یا مثلاً سرورتون ضعیفه و تعداد افزونههاتون زیاد شده؛ اما توی خیلی از مواقع، دلیل اصلی یه چیز دیگهست! قضیه به ارتباط سرور با سرویسهای خارجی و درخواستهایی برمیگرده که وردپرس بهصورت خودکار در پسزمینه سایت میفرسته.
در واقع، حتی اگه سایتتون بازدیدکننده زیادی نداشته باشه و سرورتون هم از نظر سختافزاری قوی و ردیف باشه، باز هم اختلال توی ارتباطات بینالمللی میتونه پیشخوان وردپرستون رو حسابی کند و کلافهکننده کنه. ما یه مقاله برای شما آماده کردیم که توی اون تکنیکهای افزایش سرعت پنل مدیریت وردپرس رو نوشتیم، میتونید اونو مطالعه کنید.
وضعیت نصب دموهای قالب در هاستهای خارج از ایران
یکی از مشکلاتی که خیلی از کاربرهای وردپرس توی این چند وقت باهاش دستوپنجه نرم میکنن، خراب شدن یا گیر کردن فرآیند نصب دموهای آماده قالبه. توی این شرایط، ممکنه خودِ قالب خیلی شیک و درست نصب بشه، اما همین که دکمه درونریزی یا نصب دمو رو میزنید، همهچیز متوقف میشه یا ارور میده.
این داستان بیشتر برای قالبهایی پیش میآد که برای بالا آوردن دموهاشون، باید یه سری فایل رو از سرورهای خارجی دانلود کنن. در نتیجه، خیلی از کاربرها فکر میکنن قالب خرابه یا هاستشون مشکلی داره؛ در حالی که علت اصلی معمولاً برمیگرده به وصل نشدنِ سرور به منابع خارجی.
بیاید با هم ببینیم اصلاً چرا این اتفاق میفته و چطوری میشه حلش کرد.
دموهای قالب کلاً چطوری نصب میشن؟
در بیشتر قالبهای حرفهای وردپرس، فایلهای دمو از قبل داخل خودِ فایل قالب قرار ندارن. طراحهای قالب برای اینکه حجم فایل اصلی بالا نره، فایلهای دمو رو روی سرورهای جداگانه خودشون نگه میدارن.
وقتی شما روی گزینه «نصب دمو» کلیک میکنید، قالب این مراحل رو پشت سر میذاره:
- به سرور سازنده قالب وصل میشه.
- لیست دموها رو میگیره.
- فایلهای مربوط به دموی انتخابی رو دانلود میکنه.
- تصاویر و فایلهای رسانهای رو بارگیری میکنه.
- تنظیمات قالب رو روی سایتتون پیاده میکنه.
- صفحات، نوشتهها و ابزارکها رو وارد سایت میکنه.
توی حالت عادی این پروسه مثل ساعت کار میکنه؛ اما اگه ارتباط سرور هاست شما با منبع دموها قطع باشه، فرآیند نصب همون اول کار لنگ میمونه.
علت اصلی بروز مشکل در نصب دمو
در بیشتر مواقع، خودِ قالب یا وردپرستون هیچ عیب و ایرادی ندارن. مشکل دقیقاً از جایی شروع میشه که سرور هاست نمیتونه فایلهای مورد نیازش رو از سرورهای خارجی بگیره.
عدم دسترسی به سرور دمو
رایجترین دلیل اینه که هاست شما نمیتونه به سرور ارائهدهنده قالب متصل بشه. توی اینجور وقتها معمولاً با این خطاهای تکراری روبرو میشید:
- خطا در دریافت اطلاعات دمو
- توقف ناگهانی فرآیند نصب
- خطای زمان انتظار (Timeout)
- ارور Import Failed یا Download Failed
محدودیتهای ارتباطی بینالمللی
بعضی از دموها روی شبکههای توزیع محتوا (CDN) یا سرورهای خارجی خاصی قرار دارن. اگه مسیر ارتباطی سرور شما با این سرویسها دچار اختلال بشه، دانلود فایلها عملاً غیرممکن میشه.
کمبود منابع هاست
گاهی اوقات هم مشکل اصلاً ربطی به اینترنت و ارتباطات خارجی نداره! اگه هاست شما محدودیتهایی مثل موارد زیر رو داشته باشه، نصب دمو وسط کار ناقص میمونه:
- پایین بودن Memory Limit (محدودیت حافظه)
- پایین بودن Max Execution Time (حداکثر زمان اجرای اسکریپت)
- محدودیت در حجم آپلود فایل
- محدودیت در پردازشهای همزمان
واسه همین همیشه قبل از هر چیز، باید نگاهی هم به تنظیمات هاستتون بندازید.
مسدود بودن بعضی از توابع PHP
بعضی از شرکتهای هاستینگ برای اینکه امنیت سرور رو بالا ببرن، یه سری توابع مثل اینها رو محدود یا غیرفعال میکنن:
- exec
- shell_exec
- proc_open
- curl
حالا اگه قالبتون برای بالا آوردن دمو به این توابع نیاز داشته باشه، فرآیند نصب با خطا مواجه میشه.
چرا بعضی دموها نصب میشن اما بعضیهای دیگه نه؟
شاید برای شما هم پیش اومده باشه که ببینید یه دمو خیلی راحت و بدون مشکل نصب میشه، اما دموهای دیگه همون قالب کلاً ارور میدن! دلیلش تفاوت توی حجم و ساختار اون دموهاست. مثلاً دموهای سبک و ساده ممکنه کلاً چند مگابایت بیشتر نباشن؛ اما دموهای فروشگاهی بزرگ کلی عکس، محصول و فایل دارن. هرچقدر حجم یه دمو بیشتر باشه، احتمال اینکه موقع اختلال اینترنت یا کمبود منابع هاست ارور بده، خیلی بیشتره.
راهکارهای موقت برای فرار از مشکل نصب دمو
اگه نصب خودکار دمو بازی درمیاره، با این چندتا راهکار موقت میتونید مشکل رو دور بزنید:
استفاده از هاست یا سرور با دسترسی پایدار
در خیلی از مواقع، مشکل فقط و فقط به خاطر کیفیت ارتباط سرور شما با منبع دموهاست. اگه سروری داشته باشید که دسترسی بیدردسری به اینترنت بینالملل داشته باشه، دمو مثل آب خوردن نصب میشه. به خاطر همین، بعضی از کاربرها اول کار سایت رو روی یه هاست با دسترسی مناسب و پایدار بالا میآرن، دمو رو نصب میکنن و بعد کل سایت رو به سرور اصلی خودشون منتقل میکنن.
دریافت فایل دمو به صورت دستی
خیلی از طراحان قالب، فایلهای دمو را بهصورت جداگانه هم برای دانلود میذارن. توی این حالت میتونید این فایلها رو بگیرید:
- فایل
XMLدمو - فایل تنظیمات قالب
- فایل ابزارکها
- فایل تنظیمات سفارشیسازی
بعد خیلی راحت اینها رو دستی توی سایتتون وارد (Import) کنید. این روش باعث میشه کلاً نیازی به سیستم نصب خودکار قالب نداشته باشید.
استفاده از نسخه پشتیبان آماده (بسته نصبی آسان)
گاهی وقتها خودِ فروشنده قالب، یه نسخه پشتیبان کامل و آماده از سایت دمو رو بهتون میده. توی این وضعیت، به جای اینکه دمو رو از داخل پیشخوان نصب کنید، یک کپی کامل از دمو رو روی هاستتون راهاندازی میکنید.
تلاش مجدد در زمان بهبود ارتباطات
اگه اختلال اینترنت موقتی باشه، بعضی وقتها کافیه چند ساعت صبر کنید و دوباره تلاش کنید؛ به همین سادگی ممکنه مشکل برطرف بشه.
آیا نصب نشدن دمو روی عملکرد نهایی سایت تأثیر داره؟
خیر، اصلاً! مشکل داشتن موقع نصب دمو هیچ ربطی به کیفیت خودِ قالب یا سرعت آینده سایت شما نداره. این موضوع فقط یه گیرِ کوچیک موقع دانلود فایلهای اولیه است. وقتی دمو یکبار با موفقیت نصب بشه، سایتتون بدون هیچ مشکلی کار میکنه. پس اگه دمو نصب نشد، زود قضاوت نکنید و فکر نکنید قالبی که خریدید خراب یا بیکیفیته.
پشتیبانی میهن وردپرس برای نصب دموها
ما در میهن وردپرس همیشه تمام تلاشمون رو میکنیم تا فرآیند نصب قالبها و دموها برای شما تا حد ممکن ساده و بیدردسر باشه. با این حال، یه وقتهایی اختلالات اینترنت و شبکه کلاً از دست ما و شما خارجه.
در این شرایط، تیم پشتیبانی میهن وردپرس مثل همیشه پشتتونه و راههای مختلفی رو جلو پاتون میذاره؛ کارهایی مثل:
- بررسی وضعیت ارتباط هاست شما با سرورهای دمو
- راهنمایی قدم به قدم برای نصب دستی دمو
- ارائه فایلهای مورد نیاز (در صورت امکان)
- بررسی دقیق تنظیمات هاست و منابع سرورتون
- حل کردن خطاهای رایج موقع درونریزی
پس اگه موقع نصب دموهای قالبهای میهن وردپرس به مشکلی خوردید، قبل از اینکه دست به تغییرات عجیب و غریب روی سایت بزنید، حتماً یه تیکت به پشتیبانی بزنید تا علت دقیقش رو براتون بررسی و حل کنیم.
خلاصه بگیم؛ گیر کردن نصب دموهای وردپرس معمولاً به خاطر عدم دسترسی هاست به سرورهای سازنده دمو، محدودیتهای شبکه یا تنظیمات خودِ سروره. توی بیشتر مواقع خود قالب سالمه و فقط فرآیند دریافت فایلها به بنبست خورده.
با روشهایی مثل نصب دستی دمو، ارتقای منابع هاست، استفاده از سرورهای با دسترسی پایدار یا کمک گرفتن از تیم پشتیبانی، میتونید خیلی راحت این مانع رو پشت سر بگذارید و سایتتون رو با موفقیت راه بیندازید.
جمعبندی
اگه در این چند وقت اخیر با مشکلاتی مثل آپدیت نشدن وردپرس، ارور موقع بروزرسانی افزونهها و قالبها، کند شدن شدید پیشخوان یا گیر کردن نصب دموهای آماده مواجه شدید، اصلاً نگران نباشید؛ چون قطعاً تنها نیستید! این روزها تعداد زیادی از مدیران سایتهای وردپرسی توی ایران دارن با همین داستانها سروکله میزنن و در بیشتر مواقع هم این مشکلات هیچ ربطی به خودِ وردپرس، قالب یا افزونههاتون نداره.
وردپرس در حال حاضر بزرگترین سیستم مدیریت محتوای دنیاست و میلیونها سایت دارن باهاش کار میکنن. از اونجایی که بخش مهمی از کارکرد این سیستم به اینترنت بینالملل وابستهست، طبیعیه که اختلال در این ارتباطات بتونه کارهای وبمسترهای ایرانی رو کمی سخت کنه.
اما خوشبختانه، برای تقریباً تمام این مشکلات یک راهکار خوب وجود داره. با شناخت علت اصلی اختلال، استفاده از روشهای درست آپدیت، رعایت کارهای امنیتی و انتخاب یک هاست مناسب، میتونید بدون وابستگی کامل به شرایط اینترنت، سایتتون رو خیلی عالی مدیریت کنید و از امنیت و سرعتش مطمئن باشید.
پس اگه سایتتون روی هاست ایرانه و با مشکل آپدیت، نصب نشدن دمو یا کندی پیشخوان دستوپنجه نرم میکنید، اول از همه وضعیت ارتباط سرورتون رو چک کنید و بعد با ترفندهایی که در این مقاله یاد گرفتیم، مشکل رو حل کنید. در خیلی از مواقع، چندتا کار ساده میتونه همهچیز رو دوباره مثل روز اول سریع و روون کنه. شاد و سربلند باشید. 🙂
سلام آقای راد ممنون بابت ویدیو ببخشید اگر میشه چطوری توی سایت من درگاه قسطی بذاریم ممنون از شما
سلام باید با سایت هایی که خدمات پرداخت قسطی ارائه میکنند صحبت کنید مثل اسنپ پی
سلام خدمت استاد عزیز امیدوارم که هر جا هستید سلامت و تندرست باشید
شخصا هر روز دارم سایتتون رو چک میکنم تا مطلب تازه ای بزارید و منتظر مطالبت جدیدتون هستم
ممنون بابت سایت خوبتون
درود بر شما کاربر گرامی
ممنون از همراهی شما. خوشحالیم که مطالب مفید بوده براتون
سلام و وقت بخیر
خیلی خوشحالم دوباره دارید فعالیت میکنید من از هنرجو های سایت برتر هستم و بیصبرانه منتظر هستم …
درود بر شما کاربر گرامی
ممنون از همراهی شما با میهن وردپرس
سلام ممنون از این آموزش اون وقتی که اینترنت قطع بود نبودید خیلی دلتنگ بودیم منتظر شاهکاری از میهن وردپرس هستیم
سلام وقت بخیر.
ببخشید یک سوال داشتم .
من برای سایتم هاست و دامنه خریدم ولی یک مشکلی برای لود شدن سایت باید دو یا سه بار سایت رو بود کنم تا بهم ریختگی سایت بهم نریزه و وقتی سایت لود نمیشه سایت بهم ریخته هستش و الان من با f12 رفتم دیدم که ارور ۴۰۴ میده روی فایل های CSS هستش
چطوی باید درستش کنم؟
سلام یکی از فایل های قالب یا افزونه ها خطای ۴۰۴ داره اون باید حل بشه از طریق کدهای پلاگین یا قالب
سلام استاد ممنون از اینکه تو این شرایط برامون ویدیو ضبط می کنید و اولین چیزی که تو سایت گذاشتید چی بوده؟ برام جالبه بدونم که میهن وردپرس از کجا شروع کرد؟
درود سپاس از شما. ویدیوی دوم این مقاله هست: https://mihanwp.com/improve-wordpress-speed/
درود استاد راد عزیز
خدارو شکر که سرحالتر از قبل دیدمتون و برای شما و تیمتون آرزوی سربلندی و موفقیت دارم
حداقل 3 بار در هفته به میهن وردپرس سر میزنم ببینم ویدیو جدید گذاشتید یا نه، تا دیدم، سریع ویدیوتون رو دانلود کردم و تا آخر نگاه کردم و صد البته به تخصص و دانشم اضافه شد
گنجینه ای از آموزشهای شما تو سیستمم دارم + سایت برتر و هر سری برمیگردم ویدیوهای قبلی تون رو میبینم با تجربه و چالشهایی که تا الان پشت سرگذاشتم، بیشتر یادشون میگیرم و ممنونم ازتون 🙏
منتظر هرآنچه شما میسازید هستیم، چون هرآنچه از دل برآید بر دل نشیند…. 🌹
درود بر شما سپاس حتما از امروز دوباره استارت ویدیوها میخوره و نیازی نیست منتظر باشید.
سلام اقای راد خیلی خوشحالم ک در سلامت کامل هستید .
لطفا یسری منابع به ما معرفی کنید چون ک خیلی از منابع از دسترس ما خارج شدن یکیش مثل پیج اسپید و جی تی متریکس و خیلی از منابع های دیگ ….
امید همیشه سالم و سلامت باشید .
درود بر شما سپاس. حتما