لینوکس چیست؟ آشنایی با نرم‌افزار آزاد و توزیع‌ها

اگه توی مسیر یادگیری وردپرس و مدیریت سایت قدم گذاشتید، دیر یا زود به یک اسم برمی‌خورید: لینوکس. شاید تا الان فکر می‌کردید لینوکس مال برنامه‌نویس‌های حرفه‌ایه، ولی راستش هر وب‌مستری لازمه باهاش آشنا باشه. چرا؟ چون تقریباً تمام سرورهایی که سایت شما روشون میزبانی می‌شه، با لینوکس کار می‌کنن.

توی این مقاله قراره خیلی ساده و بدون پیش‌زمینه‌ی فنی، همه‌چیز رو درباره‌ی لینوکس و مفهوم مهمی به اسم «نرم‌افزار آزاد» یاد بگیرید. با هم می‌بینیم لینوکس از کجا اومده و تاریخچه‌اش چیه، تفاوت «آزاد» با «رایگان» چیه، چرا نرم‌افزارهای آزاد امن‌تر از نرم‌افزارهای متن‌بسته‌ان، چطور می‌شه توی توسعه‌شون مشارکت کرد، و در آخر هم با محبوب‌ترین توزیع‌های لینوکس آشنا می‌شیم. پس اگه آماده‌اید، تا آخر با ما همراه باشید.

لینوکس چیست؟

حالا که فهمیدیم چرا لینوکس مهمه، بریم سر اصل مطلب. لینوکس در ساده‌ترین تعریف، یک سیستم‌عامل آزاد و رایگانه؛ درست مثل ویندوز و مک که سیستم‌عاملن، با این تفاوت که سورس‌کدش برای همه بازه و هرکسی می‌تونه ببینتش، تغییرش بده و بازنشرش کنه. ولی برای اینکه واقعاً بفهمیم لینوکس چیه، باید یه کم به عقب برگردیم و ببینیم از کجا اومده.

تاریخچه: از یونیکس تا لینوکس

داستان لینوکس در واقع از یک سیستم‌عامل قدیمی‌تر به اسم یونیکس (Unix) شروع می‌شه. یونیکس در اواخر دهه‌ی ۱۹۶۰ و اوایل ۱۹۷۰ توی آزمایشگاه‌های شرکت Bell (بل) و توسط دو نفر به اسم کن تامپسون و دنیس ریچی ساخته شد. یونیکس اون موقع یک سیستم‌عامل قدرتمند بود که بیشتر روی کامپیوترهای بزرگ و گرون‌قیمت اجرا می‌شد؛ یعنی زمانی که هنوز خبری از کامپیوتر شخصی توی خونه‌ها نبود.

یونیکس ایده‌های خیلی خوبی داشت، ولی مشکلش این بود که آزاد و رایگان نبود و برای استفاده ازش باید هزینه می‌دادید. همین موضوع باعث شد کم‌کم آدم‌هایی به این فکر بیفتن که یک نسخه‌ی آزاد و رایگان با همون فلسفه بسازن. اینجا بود که دو تا اتفاق مهم و جدا از هم افتاد که در نهایت به لینوکسِ امروزی رسید: پروژه‌ی گنو و هسته‌ی لینوکس.

نقش لینوس توروالدز و هسته لینوکس

توی سال ۱۹۹۱، یک دانشجوی فنلاندی به اسم لینوس توروالدز (Linus Torvalds) که اون موقع دانشجوی دانشگاه هلسینکی بود، تصمیم گرفت به‌عنوان یک پروژه‌ی شخصی، هسته‌ی یک سیستم‌عامل جدید رو بنویسه. به این «قلب» سیستم‌عامل که وظیفه‌ی ارتباط بین سخت‌افزار و نرم‌افزار رو داره، هسته یا Kernel می‌گن.

همین هسته بود که اسمش رو گذاشت «لینوکس». نکته‌ی مهم اینه که توروالدز فقط هسته رو ساخت، نه یک سیستم‌عامل کامل. یه هسته به‌تنهایی خیلی کار خاصی نمی‌تونه انجام بده؛ برای اینکه به یک سیستم‌عامل قابل‌استفاده تبدیل بشه، به کلی ابزار و برنامه‌ی جانبی نیاز داره. و اینجاست که پای پروژه‌ی گنو وسط میاد.

پروژه گنو و رابطه‌ی گنو/لینوکس

چند سال قبل‌تر از توروالدز، یعنی توی سال ۱۹۸۳، یک برنامه‌نویس نابغه به اسم ریچارد استالمن (Richard Stallman) پروژه‌ای رو به اسم گنو (GNU) شروع کرده بود. هدف استالمن ساختن یک سیستم‌عامل کاملاً آزاد و رایگان، شبیه یونیکس بود. تیم گنو کلی ابزار و برنامه‌ی کاربردی عالی ساخته بودن، ولی یک چیز کم داشتن: یک هسته‌ی پایدار و آماده.

حالا احتمالاً حدس زدید چی شد. اون ابزارهای آماده‌ی پروژه‌ی گنو با هسته‌ای که توروالدز ساخته بود ترکیب شدن، و نتیجه‌اش یک سیستم‌عامل کامل و آزاد شد. به همین دلیله که خیلی‌ها معتقدن اسم درست این سیستم‌عامل «گنو/لینوکس» (GNU/Linux) هست، نه فقط «لینوکس».

اینجا یک نکته‌ی مهم رو روشن کنیم چون خیلی‌ها اشتباه می‌کنن: استالمن و توروالدز با همدیگه و به‌صورت مشترک این کار رو نکردن. این‌ها دو نفر با دو پروژه‌ی کاملاً جدا بودن که چند سال با فاصله شروع شدن. فقط بعداً، به‌خاطر ماهیت آزاد بودن هر دو پروژه، این دو تکه به‌طور طبیعی کنار هم قرار گرفتن و همدیگه رو کامل کردن. پس «گنو/لینوکس» داستان یک همکاری برنامه‌ریزی‌شده نیست، بلکه نتیجه‌ی زیبای اکوسیستم نرم‌افزار آزاده.

چرا لینوکس را انتخاب کردیم؟

قبل از اینکه بریم سراغ اینکه لینوکس چیه، بذارید یه سؤال منطقی رو جواب بدیم: چرا اصلاً لینوکس؟ چرا سراغ ویندوز یا مک که خیلی‌ها باهاشون راحت‌ترن نرفتیم؟ چند تا دلیل خوب داریم.

رایگان و آزاد بودن

اولین و مهم‌ترین دلیل اینه که لینوکس هم رایگانه و هم آزاد. این دو تا با هم فرق دارن (که جلوتر مفصل توضیحش می‌دیم)، ولی فعلاً همین‌قدر بدونید که برای استفاده از لینوکس نه لازمه لایسنس بخرید، نه سخت‌افزار خاصی تهیه کنید.

برای مقایسه، اگه بخواید از سیستم‌عامل مک استفاده کنید، عملاً باید یک دستگاه اپل مثل مک‌بوک یا آی‌مک بخرید که هزینه‌اش کم نیست. ویندوز هم توی خیلی از کشورها چند صد دلار لایسنس داره. اما لینوکس رو هر کسی، هرجای دنیا، بدون پرداخت حتی یک ریال می‌تونه دانلود و نصب کنه و آزادانه ازش استفاده کنه.

لینوکس، سیستم‌عامل غالب سرورها و هاستینگ

این دلیل مخصوصاً برای ما وب‌مسترها حیاتیه. تقریباً تمام شرکت‌هایی که ازشون هاست می‌خرید، سرورهاشون با لینوکس کار می‌کنه. یعنی همون سایت وردپرسی شما، همین الان روی یک سرور لینوکسی نشسته.

دلیلش هم منطقیه: اگه سرورها می‌خواستن از یک سیستم‌عامل پولی استفاده کنن، اون هزینه‌ی سنگین لایسنس مستقیم می‌اومد روی قیمت هاست و در نهایت از جیب شما. رایگان بودن لینوکس یکی از دلایلیه که میزبانی وب انقدر مقرون‌به‌صرفه شده. پس وقتی لینوکس بلد باشید، عملاً دارید محیطی رو می‌شناسید که سایتتون واقعاً توش زندگی می‌کنه؛ و این یعنی موقع بروز مشکل، دستتون خیلی بازتره.

مقایسه‌ی کوتاه با ویندوز و مک

بذارید منصف باشیم: هیچ سیستم‌عاملی «بد» نیست و هرکدوم برای یه کاری ساخته شدن. این جدول کوتاه، تفاوت‌ها رو بی‌طرفانه نشون می‌ده:

همون‌طور که می‌بینید، ویندوز برای کاربری روزمره و مک برای کارهای گرافیکی و تولید محتوا نقاط قوت خودشون رو دارن. اما وقتی حرف از سرور، توسعه و مدیریت سایت می‌شه، لینوکس گزینه‌ی طبیعی و اصلیه. برای همینم توی این دوره سراغش اومدیم.

نرم‌افزار آزاد (Free Software) چیست؟

رسیدیم به مهم‌ترین بخش این مقاله. تا اینجا چند بار گفتیم لینوکس «آزاد» هست، ولی این کلمه دقیقاً یعنی چی؟ اینجا یک سوءتفاهم رایج هست که باید همین اول حلش کنیم.

تفاوت «آزاد» با «رایگان»

توی زبان انگلیسی کلمه‌ی «Free» دو تا معنی داره: هم «رایگان» و هم «آزاد». و دقیقاً همین‌جاست که خیلی‌ها اشتباه می‌کنن. وقتی می‌گیم وردپرس یا لینوکس یک نرم‌افزار Free هست، فقط منظورمون این نیست که پول نمی‌دید؛ منظور اصلی اینه که در استفاده ازش آزادی دارید.

یک جمله‌ی معروف توی این دنیا هست که می‌گه: «Free as in freedom, not free as in beer» — یعنی آزاد به معنای آزادی، نه رایگان به معنای آبجوی مجانی. فرقش اینه که وقتی یک نرم‌افزار آزاده، شما آزادید سورس‌کدش رو ببینید، بفهمید پشت پرده چه خبره، تغییرش بدید و حتی نسخه‌ی تغییریافته‌تون رو منتشر کنید. این آزادی چیزیه که توی نرم‌افزارهای متن‌بسته مثل ویندوز و مک ازش خبری نیست.

چهار آزادی بنیادین نرم‌افزار آزاد

بنیاد نرم‌افزار آزاد می‌گه یک نرم‌افزار وقتی واقعاً «آزاد»ه که این چهار آزادی رو به کاربرش بده:

• آزادی صفر: آزادی اجرای برنامه برای هر هدفی که بخواید، بدون محدودیت.
• آزادی یک: آزادی مطالعه‌ی سورس‌کد برنامه و تغییرش، طوری که برنامه کاری که شما می‌خواید رو انجام بده.
• آزادی دو: آزادی توزیع مجدد نسخه‌ها، تا بتونید به دیگران هم کمک کنید.
• آزادی سه: آزادی توزیع نسخه‌های تغییریافته‌ی خودتون، تا کل جامعه از تغییرات شما سود ببره.

به زبان ساده، نرم‌افزار آزاد می‌گه: «من رو رایگان بگیر، بازم کن ببین چطور کار می‌کنم، هرجورش رو دوست داری عوض کن، فقط تغییراتت رو با بقیه هم به اشتراک بذار.» همین فلسفه‌ی ساده‌ست که باعث شده لینوکس و وردپرس روزبه‌روز بزرگ‌تر و کامل‌تر بشن.

بنیاد نرم‌افزار آزاد و ریچارد استالمن

همون‌طور که بالاتر اشاره کردیم، ریچارد استالمن پدر این جنبشه. اون توی سال ۱۹۸۳ پروژه‌ی گنو رو شروع کرد و کمی بعد، در سال ۱۹۸۵ (برابر با ۱۳۶۴ شمسی)، سازمانی به اسم بنیاد نرم‌افزار آزاد (Free Software Foundation یا FSF) رو تأسیس کرد. این بنیاد یک سازمان غیرانتفاعیه که کارش حمایت از پروژه‌ی گنو و به‌طور کلی جنبش نرم‌افزار آزاده. استالمن نه‌فقط یک برنامه‌نویس نابغه، بلکه یک فیلسوف تکنولوژیه که کل این طرز فکر رو بنیان گذاشت.

تفاوت نرم‌افزار آزاد (Free) و متن‌باز (Open Source)

اینجا یک نکته‌ی ظریف هست که خیلی‌ها اشتباه می‌گیرن، ولی دونستنش شما رو یک سروگردن بالاتر می‌بره. شاید فکر کنید «نرم‌افزار آزاد» و «متن‌باز» (Open Source) دقیقاً یک چیزن. از نظر فنی خیلی به هم نزدیکن، ولی از نظر فلسفه و نگاه، تفاوت دارن.

نرم‌افزار آزاد بیشتر روی بحث اخلاقی و آزادی کاربر تأکید داره؛ یعنی معتقده آزادی کاربر یک حقه و یک ارزش اخلاقیه. در مقابل، جنبش متن‌باز بیشتر روی مزایای عملی و فنی تمرکز می‌کنه؛ اینکه وقتی سورس‌کد بازه، کیفیت کد بالاتر می‌ره، باگ‌ها زودتر پیدا می‌شن و توسعه سریع‌تر پیش می‌ره.

به بیان ساده، هر دو تقریباً یک جور نرم‌افزار رو توصیف می‌کنن، ولی یکی از زاویه‌ی «آزادی حق توئه» بهش نگاه می‌کنه و اون یکی از زاویه‌ی «این‌جوری نرم‌افزار بهتری می‌سازیم». لینوکس و وردپرس هر دو، هم آزادن و هم متن‌باز.

امنیت نرم‌افزارهای آزاد در مقابل متن‌بسته

حالا می‌رسیم به یک سؤال مهم که شاید براتون پیش اومده باشه: وقتی سورس‌کد لینوکس برای همه بازه و هرکسی می‌تونه ببینتش، این یعنی هک کردنش راحت‌تره؟ جواب جالبه: دقیقاً برعکس. باز بودن کد، نه‌تنها لینوکس رو ضعیف‌تر نمی‌کنه، بلکه یکی از بزرگ‌ترین دلایل امنیتشه. بذارید ببینیم چرا.

چرا شفافیت سورس‌کد امنیت را بالا می‌برد؟

فرض کنید یک نرم‌افزار متن‌بسته مثل ویندوز دارید. شما هیچ راهی ندارید که بفهمید پشت پرده‌اش دقیقاً چه اتفاقی می‌افته. از کجا مطمئن باشید که اطلاعاتتون یه جایی فرستاده نمی‌شه؟ یا مثلاً میکروفن یا وب‌کمتون بی‌اجازه فعال نمی‌شه؟ عملاً باید صرفاً به شرکت سازنده اعتماد کنید، چون کد رو نمی‌بینید.

حالا لینوکس رو در نظر بگیرید. سورس‌کدش برای میلیون‌ها برنامه‌نویس در سراسر دنیا قابل‌مشاهده‌ست. اگه کسی بخواد یک کد مخرب توش پنهون کنه، هزاران چشم تیزبین وجود دارن که خیلی زود متوجهش می‌شن. به این می‌گن «شفافیت». همون‌طور که دزد توی یک خیابون شلوغ و روشن سخت‌تر می‌تونه کار کنه تا یک کوچه‌ی تاریک و خلوت، کد مخرب هم توی یک پروژه‌ی باز، خیلی سخت‌تر می‌تونه قایم بمونه.

نکته‌ی مهم دیگه اینه که تمام تغییراتی که روی این پروژه‌ها اعمال می‌شه، ثبت و عمومیه. یعنی هرکسی می‌تونه ببینه چه کدی، توسط چه کسی و کی اضافه شده. این سطح از شفافیت، پنهون‌کاری رو تقریباً غیرممکن می‌کنه.

آیا نرم‌افزار آزاد صددرصد امن است؟

برای اینکه منصف و دقیق باشیم، باید یه واقعیت رو هم بگیم: هیچ نرم‌افزاری، هیچ‌کدوم، صددرصد امن نیست. از نظر تئوری، حتی توی یک پروژه‌ی آزاد هم ممکنه یک کد مخرب برای مدتی از چشم‌ها پنهون بمونه. ولی تفاوت کلیدی اینجاست: توی یک نرم‌افزار آزاد، احتمال اینکه این اتفاق کشف بشه به‌مراتب بالاتره، و معمولاً دیر یا زود لو می‌ره.

در واقع هیچ راه فراری از ریسک‌های تکنولوژی نیست، مگر اینکه کلاً ازش استفاده نکنیم. تاریخ هم پر از نمونه‌هاییه که نشون می‌ده حتی محصولات شرکت‌های بزرگ هم می‌تونن آسیب‌پذیر باشن؛ از دوربین‌های هوشمندی که هک شدن تا تلویزیون‌هایی که کاربراشون رو شنود می‌کردن. پس بحث سر «امنیت مطلق» نیست، بحث سر اینه که کدوم رویکرد شانس بیشتری برای کشف و رفع مشکل به شما می‌ده. و اینجا، شفافیت نرم‌افزار آزاد یک برگ برنده‌ی واقعیه.

چگونه در توسعه‌ی لینوکس مشارکت کنیم؟

یکی از قشنگ‌ترین ویژگی‌های نرم‌افزار آزاد اینه که فقط «مصرف‌کننده»ش نیستید؛ اگه بخواید، می‌تونید توش سهیم بشید و کدهای دلخواهتون رو بهش اضافه کنید. بذارید ببینیم این ماجرا چطوریه.

سورس‌کد لینوکس روی پلتفرمی به اسم گیت‌هاب (GitHub)و مخازن رسمی دیگه در دسترس همه‌ست. یعنی هر برنامه‌نویسی در هر جای دنیا می‌تونه کد لینوکس رو ببینه، ایرادش رو پیدا کنه، یا یک قابلیت جدید بهش اضافه کنه. اما این‌طور نیست که هرکسی هر کدی نوشت مستقیم وارد لینوکس بشه؛ یک فرایند دقیق و کنترل‌شده وجود داره.

روند کار این‌جوریه: شما تغییرتون رو به‌صورت چیزی که بهش پول‌ریکوئست (Pull Request) یا درخواست ادغام می‌گن، برای تیم اصلی پروژه می‌فرستید. بعد نگهدارنده‌های پروژه (Maintainers) اون کد رو بررسی می‌کنن؛ چک می‌کنن که ایراد امنیتی نداشته باشه، استاندارد و اصولی نوشته شده باشه، و واقعاً به درد پروژه بخوره. اگه همه‌چیز درست بود، تغییر شما با هسته‌ی اصلی لینوکس ادغام می‌شه و از اون به بعد، بخشی از سیستم‌عاملیه که میلیون‌ها نفر در دنیا ازش استفاده می‌کنن.

و این فقط حرف نیست؛ ابعادش واقعاً بزرگه. برای اینکه یک تصویر دقیق داشته باشید، به آمار رسمی نگاه کنید: نسخه‌ی ۶.۱۸ هسته‌ی لینوکس در سال ۲۰۲۵، مشارکت ۲٬۱۳۴ توسعه‌دهنده را جذب کرد که بالاترین میزان مشارکت در کل تاریخ این پروژه بوده است. اگه کل یک سال رو حساب کنیم، این عدد خیلی بزرگ‌تر هم می‌شه؛ در طول چرخه‌ی توسعه‌ی سال ۲۰۲۵، مجموعاً ۵٬۲۷۵ توسعه‌دهنده‌ی منحصربه‌فرد روی نسخه‌های مختلف هسته کار کردند. حتی جالب‌تر اینکه بیش از ۱٬۷۸۰ سازمان و شرکت در توسعه‌ی لینوکس نقش دارن؛ از غول‌هایی مثل اینتل و گوگل گرفته تا برنامه‌نویس‌های مستقل.

نکته‌ی مهم اینه که همین کار رو دقیقاً برای وردپرس هم می‌تونید انجام بدید، چون اونم یک نرم‌افزار آزاده. یعنی اگه یک روز حس کردید یک قابلیت توی وردپرس کمه یا یک باگ آزاردهنده هست، می‌تونید دست‌به‌کار بشید و تغییرتون رو پیشنهاد بدید. این یعنی شما هم می‌تونید بخشی از این جامعه‌ی جهانی باشید، نه فقط یک تماشاگر.

توزیع‌های محبوب لینوکس

برخلاف ویندوز که یک شرکت (مایکروسافت) اون رو می‌سازه و یک نسخه‌ی مشخص داره، لینوکس این‌طوری نیست. چون سورس‌کدش آزاده، افراد و شرکت‌های مختلف اومدن و بر پایه‌ی همون هسته‌ی اصلی لینوکس، نسخه‌های متفاوتی ساختن که بهشون توزیع (Distribution) یا به‌اختصار «دیستро» می‌گن.

همه‌ی این توزیع‌ها هسته‌ی اصلیشون یکیه (همون لینوکسِ توروالدز)، ولی محیط گرافیکی، نحوه‌ی کار، دستورات و ابزارهاشون یه کم با هم فرق داره. مثل این می‌مونه که یک موتور ماشین ثابت باشه، ولی شرکت‌های مختلف بدنه و امکانات متفاوتی روش سوار کنن. بیایید محبوب‌ترین‌هاشون رو ببینیم.

اوبونتو (Ubuntu) — پیشنهاد ما برای شروع

اگه تازه می‌خواید وارد دنیای لینوکس بشید، اوبونتو بهترین نقطه‌ی شروعه. این توزیع به‌خاطر سادگی، محیط گرافیکی تمیز و جامعه‌ی کاربری بزرگش، محبوب‌ترین انتخاب بین تازه‌کارهاست. کاملاً هم رایگانه.

اوبونتو مخصوصاً برای ما وب‌مسترها اهمیت داره، چون خیلی از سرورهای میزبانی وب دنیا از همین توزیع استفاده می‌کنن. جالبه بدونید که سرورهای وردپرس و بخش بزرگی از وب هم روی توزیع‌هایی مثل اوبونتو اجرا می‌شن؛ به‌طوری که اوبونتو به‌تنهایی سیستم‌عامل حدود ۱۵ درصد از وب‌سایت‌هایی است که سیستم‌عاملشان مشخص است. پس یاد گرفتن اوبونتو یعنی یاد گرفتن محیطی که سایتتون واقعاً توش زندگی می‌کنه.

اوبونتو دو نسخه‌ی اصلی داره که جلوتر مفصل توضیح می‌دیم، ولی فعلاً بدونید جدیدترین نسخه‌ی بلندمدت (LTS) اون، اوبونتو ۲۶.۰۴ است که در آوریل ۲۰۲۶ منتشر شد و اولین نسخه‌ی LTS است که با نسخه‌ی ۷ هسته‌ی لینوکس عرضه شده.

سایر توزیع‌های محبوب

اوبونتو تنها گزینه نیست. بسته به نیاز و سطح مهارتتون، این توزیع‌ها هم عالی‌ان:

• فدورا (Fedora): یک توزیع مدرن و به‌روز که همیشه از جدیدترین تکنولوژی‌ها استفاده می‌کنه. جدیدترین نسخه‌اش، فدورا ۴۴، در آوریل ۲۰۲۶ منتشر شد. برای کسانی که می‌خوان همیشه پای کار جدیدترین امکانات باشن، گزینه‌ی خوبیه.
• دبیان (Debian): یکی از قدیمی‌ترین و پایدارترین توزیع‌ها که اتفاقاً خودِ اوبونتو هم بر پایه‌ی اون ساخته شده. برای سرورهایی که پایداری براشون حرف اوله، انتخاب محبوبیه.
• آرچ لینوکس (Arch Linux): یک توزیع برای کاربران حرفه‌ای‌تر که دوست دارن همه‌چیز رو خودشون از صفر تنظیم کنن و کنترل کامل داشته باشن. انعطاف‌پذیری بالایی داره ولی برای مبتدی‌ها کمی چالش‌برانگیزه.
• دیپین (Deepin): توزیعی با محیط گرافیکی بسیار زیبا که ظاهرش شباهت زیادی به مک داره. برای کسانی که به زیبایی ظاهری اهمیت می‌دن، جذابه.

اگه تازه‌کارید، پیشنهاد صادقانه‌ی ما اینه که با اوبونتو یا فدورا شروع کنید و سراغ گزینه‌های پیچیده‌تر مثل آرچ نرید تا وقتی که پاتون توی این دنیا محکم بشه.

تفاوت نسخه‌ی سرور و دسکتاپ

یک سؤال رایج اینه که چرا وقتی می‌خوایم اوبونتو دانلود کنیم، دو تا گزینه‌ی «Desktop» و «Server» می‌بینیم؟ تفاوتشون مهمه:

نسخه‌ی دسکتاپ (Desktop): همون نسخه‌ایه که روی کامپیوتر یا لپ‌تاپ شخصیتون نصب می‌کنید. محیط گرافیکی کامل داره، یعنی با موس و آیکون و پنجره کار می‌کنید؛ درست مثل ویندوز. برای استفاده‌ی روزمره و یادگیری، همین نسخه رو می‌خواید.

نسخه‌ی سرور (Server): این نسخه برای نصب روی سرورها طراحی شده و معمولاً اصلاً محیط گرافیکی نداره؛ همه‌چیز از طریق خط فرمان (ترمینال) مدیریت می‌شه. دلیلش اینه که سرور نیازی به رابط گرافیکی نداره و حذف اون، منابع سیستم رو برای کار اصلی (میزبانی سایت) آزاد می‌ذاره. وقتی از یک شرکت هاست می‌خرید، سایتتون روی همین نوع نسخه اجرا می‌شه.

خلاصه اینکه اگه می‌خواید لینوکس رو روی کامپیوتر خودتون یاد بگیرید، سراغ نسخه‌ی دسکتاپ برید؛ و اگه روزی خواستید یک سرور واقعی راه بندازید، نسخه‌ی سرور همون چیزیه که لازم دارید.

جمع‌بندی

توی این مقاله یک سفر کامل داشتیم؛ از صفر تا آشنایی با دنیای لینوکس و نرم‌افزارهای آزاد. دیدیم که چرا لینوکس برای هر وب‌مستری مهمه: چون رایگان و آزاده و تقریباً تمام سرورهای میزبانی وب دنیا با اون کار می‌کنن. پس یاد گرفتنش یعنی شناختن محیطی که سایت شما واقعاً توش زندگی می‌کنه.

بعد رفتیم سراغ تاریخچه و فهمیدیم لینوکس چطور از دل ایده‌های یونیکس شکل گرفت؛ اینکه لینوس توروالدز هسته‌ی لینوکس رو ساخت و ریچارد استالمن با پروژه‌ی گنو ابزارهای لازم رو، و این دو تکه در نهایت کنار هم یک سیستم‌عامل کامل و آزاد رو ساختن. یاد گرفتیم که «آزاد» فقط به معنای «رایگان» نیست، بلکه به معنای آزادیِ دیدن، تغییر دادن و به اشتراک گذاشتن کده. همچنین دیدیم که چرا همین شفافیت، نرم‌افزارهای آزاد رو امن‌تر می‌کنه، چطور می‌شه توی توسعه‌شون مشارکت کرد، و در آخر با محبوب‌ترین توزیع‌های لینوکس مثل اوبونتو و فدورا آشنا شدیم.

حالا که با «چیستی» و «چرایی» لینوکس آشنا شدید، وقتشه که آستین‌ها رو بالا بزنید و دست‌به‌کار بشید. بهترین راه یادگیری لینوکس، کار کردن عملی باهاشه. پیشنهاد ما اینه که به‌عنوان قدم بعدی، اوبونتو نسخه‌ی دسکتاپ رو دانلود کنید و روی سیستمتون (یا حتی روی یک ماشین مجازی برای شروع) نصبش کنید تا از نزدیک باهاش ور برید.

امیدواریم این مقاله تصویر روشنی از لینوکس و فلسفه‌ی زیبای نرم‌افزار آزاد بهتون داده باشه. اگه سؤالی داشتید یا جایی براتون مبهم موند، خوشحال می‌شیم توی بخش نظرات بپرسید. موفق و پیروز باشید.🙂

تیم تولید محتوا

ما در تیم تولید محتوای میهن وردپرس در تلاش هستیم تا بهترین مقالات آموزشی در زمینه وردپرس و کسب‌و‌کارهای اینترنتی را تهیه کنیم. صحت محتوای این صفحه توسط رضا راد بررسی خواهد شد.